1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. ERP ile Muhasebe Entegrasyonu
Muhasebe Rehberi · ERP ve Muhasebe

ERP ile Muhasebe Entegrasyonu Nasıl Çalışır? Çift Kayıt Neden Biter?

PakERP One Ekibi 8 dk okuma
Kısa cevap

ERP ile muhasebe entegrasyonu, satış, satınalma, stok ve finans belgelerinin muhasebe fişine ikinci kez yazılmadan dönüşmesidir. En sağlam yol, belge ile fişin aynı veritabanında durmasıdır; dosya aktarımı ya da iki program arası bağlantı da kullanılır ama eşleşmeyen kayıt riski taşır. Çift kayıt, belgeyi kesen kişinin girdiği bilgiden fiş kendiliğinden doğduğunda biter; muhasebecinin işi yazmaktan kontrol etmeye kayar.

Bir alış faturasının firmadaki yolunu izleyin. Kapıda depocu irsaliyeyi mal kabul defterine yazar. Satınalmacı aynı faturayı siparişlerin tutulduğu tabloda kapatır. Muhasebeci, ay sonuna doğru faturayı muhasebe programına girer. Üç kişi, aynı on dört satır, üç ayrı yazım. Birinde 2.450 kg, ötekinde 2.540 kg yazıyorsa hangisinin doğru olduğu ancak faturanın aslına bakılarak bulunur.

Muhasebe entegrasyonu bu tekrarın adıdır; daha doğrusu tekrarın kaldırılmasının. Aşağıda entegrasyonun hangi yollarla kurulduğunu, belgenin fişe dönüşürken hangi bilgiden hangi hesabı bulduğunu ve entegrasyon kurulduktan sonra hâlâ yapılması gereken kontrolleri bulacaksınız.

Muhasebe fişi (901): Satış faturasından otomatik kesilen yevmiye fişi: 120 cari, 600 satış ve 391 hesaplanan KDV satırları, borç = alacak.Tam boyut
Muhasebe fişi (901) · Satış faturasından otomatik kesilen yevmiye fişi: 120 cari, 600 satış ve 391 hesaplanan KDV satırları, borç = alacak.

ERP ile muhasebe entegrasyonu nedir?

ERP ile muhasebe entegrasyonu, işletme belgelerinin (fatura, irsaliye, tahsilat, ödeme, stok fişi) muhasebe fişine elle yeniden yazılmadan dönüşmesidir. Belge bir kez girilir; cari hareket, stok hareketi ve yevmiye kaydı aynı bilgiden üretilir.

Burada iki ayrı kavram sık karıştırılır. Biri otomatik muhasebeleştirme, yani belgenin fişe dönüşme kuralı. Öteki entegrasyonun biçimi, yani belge ile fişin aynı sistemde mi, farklı sistemlerde mi durduğu. Kuralın ayrıntısı otomatik muhasebeleştirme yazısında; burada ağırlık biçimde ve sonrasındaki kontrolde.

Entegrasyon hangi yollarla kurulur?

Dört yol vardır ve her biri çift kaydı farklı ölçüde azaltır.

YolNasıl çalışırArtısıEksisi
Elle tekrar girişMuhasebeci belgeleri muhasebe programına yeniden yazarEk kurulum gerekmezHer belge iki kez yazılır, hata ve gecikme kaçınılmaz
Dosya aktarımıİşletme programı dönem sonunda fiş dosyası verir, muhasebe programı okurYazım tekrarı kalkarAktarılan dosya sonradan değişen belgeyi bilmez; iki taraf ayrışabilir
İki program arası bağlantıBelge kaydedilince fiş karşı programa gönderilirNeredeyse anlıkBağlantı koptuğunda eksik kalan kayıt fark edilmeyebilir
Tek veritabanıBelge ve fiş aynı sistemde, aynı kayıttan doğarBelge değişirse fiş de değişir; ayrışma olmazMuhasebe kuralları baştan doğru kurulmalı

İlk üç yolda ortak sorun, aynı bilginin iki yerde yaşamasıdır. Belge iptal edildiğinde ya da tutarı düzeltildiğinde karşı tarafın da düzeltilmesi gerekir. Tek veritabanında ise iptal edilen faturanın fişi de ters kayıtla kapanır; bunun için kimsenin hatırlaması gerekmez.

Sahadan not

Entegrasyona geçen firmalarda ilk iki ay, otomatik fişlerin büyük kısmı tek bir nedenle yanlış hesaba gider: kart eşlemesi eksik stok ve cari kartlar. Bu kartlar bir kez toplu düzeltildiğinde sonraki aylarda muhasebecinin düzeltme fişi sayısı belirgin biçimde azalır.

Çift kayıt hangi hataları üretir?

Çift kayıt, aynı belgenin iki sistemde farklı yaşamasına yol açar. Ay sonunda en sık görülen farklar şunlardır:

  • Eksik fatura: Depoya girmiş, satınalmada kapanmış ama muhasebeye ulaşmamış fatura. Stokta var, 320'de yok.
  • Mükerrer fatura: Hem kâğıt hem e-fatura olarak gelen belge iki kez girilir; tedarikçi bakiyesi şişer.
  • Farklı tarih: Belge 30 Eylül tarihli, muhasebeye 2 Ekim'de girilmiş; KDV başka döneme kaymış.
  • Farklı tutar: Fiyat farkı faturası işletme tarafında işlenmiş, muhasebede unutulmuş.
  • Farklı cari: Aynı firma iki programda farklı kodla açılmış; mutabakat mektubu tutmaz.

Bu hataların hiçbiri bilgisizlikten değil, tekrardan doğar. Tekrar kalkınca hatanın çoğu da kalkar; kalanını ise kontrol raporları yakalar.

Belge fişe dönüşürken hangi hesabı nereden bulur?

Belge, hesabı kartlardaki ve tanımlardaki eşlemeden bulur. Tipik sıra şöyledir: önce stok ya da cari kartın kendi hesabı, yoksa bağlı olduğu grubun hesabı, o da yoksa belge türünün varsayılan hesabı. KDV hesabı orandan, gider hesabı gider tanımından gelir.

Fason kaplama faturası bunun iyi bir örneğidir. Kaplamacı 2.000 adet braketi kaplayıp 30.000 TL artı KDV fatura etmiştir (örnek oran %20). 7/A kullanan firmada kayıt:

HesapBorçAlacak
730 Genel Üretim Giderleri30.000
191 İndirilecek KDV6.000
320 Satıcılar36.000
Toplam36.00036.000

Burada 730, fason hizmet kartının ya da gider tanımının eşlemesinden gelir; 320 kaplamacının cari kartından. Kartta hesap yoksa fiş varsayılana düşer ve bu, hatanın en sık kaynağıdır. Bir de tahsilat örneği: müşteriden 250.000 TL'lik çek alındığında fiş 101 Alınan Çekler borç, 120 Alıcılar alacak olarak kesilir; hangi 120 alt hesabının kullanılacağı yine cari karttan okunur.

HesapBorçAlacak
101 Alınan Çekler250.000
120 Alıcılar250.000

e-Faturanın fişe dönüşmesindeki özel durumlar için e-fatura muhasebeleştirme yazısına bakabilirsiniz.

Bir satış siparişi muhasebede hangi izleri bırakır?

Siparişten tahsilata uzanan zincirde her belge muhasebeye farklı bir iz bırakır; bazıları hiç fiş üretmez. Bunu bilmek, mizanda neyin ne zaman görüneceğini anlamayı kolaylaştırır.

BelgeMuhasebe iziNe zaman
Satış teklifiYokBilgi amaçlıdır
Satış siparişiYok; avans alındıysa avans kaydıSipariş anında değil, ödeme anında
Sevk irsaliyesiStok miktarı azalır; çoğu düzende fiş yokSevkiyat günü
Satış faturası120 borç, 600 ve 391 alacakFatura onaylanınca
Tahsilat102 ya da 101 borç, 120 alacakPara ya da çek alınınca
Satılan mamul maliyeti620 borç, 152 alacakFirmanın düzenine göre; çoğunlukla dönem sonunda toplu

Tablodaki son satır sık şaşırtır. Satış faturası kesildiğinde gelir hemen görünür ama maliyeti dönem sonu kaydına kadar görünmeyebilir. Ay ortasında mizana bakıp brüt kâr okumaya çalışan yönetici bu yüzden olduğundan yüksek bir rakam görür. Entegre sistemde bu boşluk kaybolmaz, ama nerede olduğu bilinir: maliyet kaydı kesilmeden gelir tablosu yorumlanmaz.

Entegrasyondan sonra hangi kontroller yapılmalı?

Entegrasyon kontrolü kaldırmaz, kolaylaştırır. Her ay sonu şu karşılaştırmalar yapılırsa ayrışma birikmeden yakalanır:

  1. Muhasebeleşmemiş belge listesi: Fişi kesilmemiş fatura, tahsilat ya da ödeme kalmamalı.
  2. Cari toplamı ile 120 ve 320: Alıcı ve satıcı cari bakiyelerinin toplamı mizandaki 120 ve 320 bakiyesine eşit olmalı. Fark varsa elle fişle cari hesaba kayıt yapılmış demektir.
  3. Kasa ve banka: Kasa ve banka hareket bakiyeleri 100 ve 102 ile tutmalı; banka ekstresiyle karşılaştırma ayrıca yapılır.
  4. KDV: Dönemin satış faturalarındaki KDV toplamı 391'e, alış faturalarındaki indirilecek KDV 191'e eşit olmalı.
  5. Stok: Stok raporundaki tutar ile 150, 151, 152 ve 153 bakiyeleri, dönem sonu maliyet kayıtlarından sonra karşılaştırılmalı.
  6. Dengesiz ve sırasız fiş: Borç ve alacağı tutmayan, tarih sırası bozulmuş ya da numarası mükerrer fiş aranmalı.

Cari taraf için cari mutabakat, banka tarafı için banka mutabakatı yazıları adım adım anlatıyor.

Entegrasyon neyi çözmez?

Entegrasyon yanlış girilmiş bilgiyi düzeltmez, yalnız aynen fişe taşır. Satış faturasında yanlış cari seçildiyse fiş de yanlış cariye gider; KDV oranı yanlışsa 391 de yanlıştır. Bu yüzden belgeyi kesen kişinin eğitimi muhasebenin doğruluğunu doğrudan belirler.

Belgeden doğmayan kayıtlar da entegrasyonun dışındadır. Amortisman, reeskont, şüpheli alacak karşılığı, gelecek aylara ait giderlerin dağıtımı, kur değerlemesi ve dönem sonu kapanış kayıtları muhasebecinin hesaplayıp fişle girdiği işlerdir. Bunların hesabı çoğu zaman mali müşavirin tablosunda yapılır, sonucu sisteme fiş olarak işlenir. Hesaplamanın ve vergi açısından değerlendirmenin mali müşavirle birlikte yapılması gerekir.

Sık yapılan hatalar

  • Eski programı bir süre daha paralel tutmak: İki yerde kayıt devam ettikçe çift kayıt da devam eder. Paralel dönem bir ayı geçmemeli.
  • Otomatik fişi elle değiştirmek: Fiş düzelir ama belge yanlış kalır; bir sonraki yeniden muhasebeleştirmede hata geri gelir.
  • Kart eşlemesini boş bırakmak: Bütün stoklar aynı varsayılan hesaba yazılır; hammadde, mamul ve ticari mal ayrılamaz.
  • Kontrol raporunu yalnız yıl sonunda çalıştırmak: On iki aylık fark tek seferde bulunmaz.
  • Cari hesabı fişle düzeltmek: Muhasebede 120'ye elle yazılan kayıt, cari ekstrede görünmezse iki bakiye ayrılır.

PakERP One'da belgeden fişe tek kayıt

PakERP One'da belge ve muhasebe fişi aynı veritabanında durur; muhasebe için ayrı program ya da aktarım dosyası gerekmez.

  1. Satış ve alış faturası, iade, tahsilat, tediye, virman, çek ve senet hareketi, kasa ve banka işlemi, gelir ve gider fişi, serbest meslek makbuzu, bordro ve onaylanan üretim maliyeti fişini kendiliğinden keser. Kurallar 921 Kaynak Muhasebeleştirme Tanımları'ndadır.
  2. Hesap önce stok ya da cari kartın eşlemesinden, yoksa 919 Muhasebe Grup Kodları'ndaki gruptan gelir; KDV hesapları 917 KDV Muhasebe Tanımları'ndadır. Eşleme yoksa kayıt ana hesaba değil, o ana hesabın ilk alt hesabına yazılır.
  3. Fişi kesilmemiş belgeler 925 Muhasebe Kontrol İşlemi ile listelenir, 932 Toplu Evrak Muhasebeleştir ile topluca fişe çevrilir.
  4. 191 ve 391 KDV raporu, mizan ve hesap ekstresi 904 Defterler ve Raporlar altındadır; cari tarafı 802 Cari Ekstre ve 851 Cari Konsol ile karşılaştırılır.

Ekranların tamamı Muhasebe modülü sayfasında.

Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

ERP muhasebe entegrasyonu ne demek?
İşletme belgelerinin muhasebe fişine elle yeniden yazılmadan dönüşmesidir. Fatura, tahsilat ya da ödeme bir kez girilir; cari, stok ve yevmiye kaydı aynı bilgiden oluşur.
Çift kayıt nasıl önlenir?
Belgenin yalnız bir yerde girilmesi ve muhasebe fişinin o belgeden üretilmesiyle önlenir. Eski program paralel tutuluyorsa paralel dönem kısa tutulmalı ve iki mizan her ay karşılaştırılmalıdır.
Otomatik kesilen muhasebe fişi değiştirilebilir mi?
Değiştirilebilir ama doğru yol önce kaynak belgeyi düzeltmektir. Fiş elle değiştirilirse belge ile defter birbirinden ayrılır ve aynı hata belge yeniden işlendiğinde geri gelir.
Cari bakiye ile 120 hesabı neden tutmaz?
En sık neden, cari hesaba muhasebe fişiyle elle kayıt yapılması ya da bir belgenin fişinin kesilmemesidir. Muhasebeleşmemiş belge listesi ve cari bazında mizan karşılaştırması farkı gösterir.
Amortisman ve reeskont da otomatik oluşur mu?
Bunlar bir belgeden doğmadığı için genellikle muhasebeci ya da mali müşavir tarafından hesaplanıp fişle girilir. Hesaplamanın mali müşavirle birlikte yapılması gerekir.
PE
PakERP One EkibiMuhasebe ve ERP rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

Muhasebe modülünü PakERP One'da ücretsiz deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.