Muhasebe programı, olmuş işlerin mali kaydını tutar: faturayı, ödemeyi, tahsilatı muhasebeci fişe çevirir ve defterler, mizan, beyanname buradan çıkar. ERP ise işin kendisini yönetir: sipariş, satınalma, stok, üretim ve sevkiyat kaydedilirken muhasebe fişi de aynı belgeden doğar. Fark, kaydı kimin, ne zaman ve hangi ayrıntıyla yaptığındadır; ERP'de miktar, lot ve maliyet bilgisi fişle birlikte durur.
Ayın üçü. Firma sahibi muhasebe odasına uğrayıp geçen ayın kârını soruyor. Cevap tanıdık: alış faturalarının bir kısmı daha gelmedi, depo sayımı bitmedi, fason faturası bekleniyor, ayın yirmisine doğru net rakam çıkar. Bu cevapta kimsenin kusuru yok. Muhasebe programı, kendisine fiş olarak verilen işi kaydeder; işin olduğu anı görmez.
ERP ile muhasebe programı arasındaki fark da tam bu noktada başlar. İkisi de 120 hesabını, KDV'yi, mizanı bilir. Ama biri kayda kâğıttan bakar, diğeri kaydın doğduğu yerde durur. Aşağıda iki yaklaşımın neyi iyi yaptığını, aynı faturanın iki sistemde nasıl işlendiğini ve hangi firmanın hangisiyle yetinebileceğini sırayla bulacaksınız.
Tam boyutİçindekiler
- Muhasebe programı ne yapar, neyi yapmaz?
- ERP muhasebe programından neyiyle ayrılır?
- Aynı alış faturası iki sistemde nasıl kaydedilir?
- Ay sonunda iki sistemin stok rakamı neden farklı çıkar?
- Muhasebe programı hangi firmaya yeter?
- ERP'ye geçince muhasebe programı bırakılır mı?
- Karar vermeden önce hangi sorular sorulmalı?
- Sık yapılan hatalar
- PakERP One'da muhasebe ile işin aynı yerde durması
- Sık sorulan sorular
Muhasebe programı ne yapar, neyi yapmaz?
Muhasebe programı yasal defterleri tutar: yevmiye, büyük defter, mizan, bilanço, gelir tablosu ve beyanname hazırlığı buradan çıkar. Girdisi muhasebe fişidir; fişi de çoğunlukla muhasebeci ya da mali müşavir yazar.
Bu iş için iyi bir muhasebe programı yeterlidir. Hesap planı hazırdır, KDV hesapları kendiliğinden ayrılır, dönem kapanışı birkaç adımdır. Zayıf kaldığı yer, fişin arkasındaki işi bilmemesidir. Muhasebe programına 150 hesabına 480.000 TL borç yazıldığını söyler; kaç kilo sac geldiğini, hangi rulonun hangi dökümden olduğunu, bu sacın hangi iş emrinde tüketildiğini söylemez. Stok miktarı tutan muhasebe programları da vardır, ama üretimdeki dönüşümü, yani sacın braket olmasını izlemez.
Bir başka sınır zamandır. Muhasebe programında kayıt, belge muhasebeye ulaştığında yapılır. Satış irsaliyesi kesilmiş, faturası kesilmemiş bir sevkiyat o ana kadar defterde görünmez.
ERP muhasebe programından neyiyle ayrılır?
ERP'de muhasebe kaydı ayrı bir iş değil, belgenin sonucudur. Satınalmacı alış faturasını kaydettiğinde stok girişi, cari alacak ve muhasebe fişi aynı anda oluşur. Muhasebeci fişi yazmaz, kontrol eder.
| Konu | Muhasebe programı | ERP |
|---|---|---|
| Kaydı kim yapar | Muhasebeci, belgeye bakarak | Belgeyi kesen birim; fiş kendiliğinden |
| Kayıt ne zaman yapılır | Belge muhasebeye ulaşınca | İş olduğu anda |
| Stok | Tutar, bazen miktar | Miktar, depo, lot, maliyet |
| Üretim | Yok ya da dönem sonu tablo | Ürün ağacı, iş emri, tüketim, fire |
| Maliyet | Dönem sonu hesaplanır | Hareketlerden ürün bazında çıkar |
| Cari bakiye | Muhasebe hesabından | Belge bazında açık kalemle |
| Kullanıcı | Muhasebe ekibi | Satış, depo, üretim, finans, muhasebe |
Tablonun özeti: muhasebe programı defter tutar, ERP işi yürütürken defteri de tutar. Bu, ERP'nin muhasebe bilgisi gerektirmediği anlamına gelmez; tersine, hesap eşlemeleri baştan doğru kurulmazsa hata her faturada tekrar eder. Konunun genel çerçevesi ERP nedir yazısında.
Muhasebe programından ERP'ye geçen üretim firmalarında ilk ay en çok şaşırtan şey, muhasebecinin işinin azalması değil değişmesidir. Fiş yazmak yerine eşlemeleri ve kontrol listelerini izlemeye başlar; ay kapanışında bekleyen evrak sayısı da belirgin biçimde düşer.
Aynı alış faturası iki sistemde nasıl kaydedilir?
Örnek bir sac alımını düşünelim: tedarikçiden 10 ton DKP sac, KDV hariç 400.000 TL, KDV 80.000 TL (örnek oran %20). Yevmiye kaydı iki sistemde de aynıdır:
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 150 İlk Madde ve Malzeme | 400.000 | |
| 191 İndirilecek KDV | 80.000 | |
| 320 Satıcılar | 480.000 | |
| Toplam | 480.000 | 480.000 |
Fark, bu satırların yanında ne durduğundadır. Muhasebe programında fiş tek başınadır; açıklamada belki fatura numarası yazar. ERP'de aynı fişin arkasında şunlar vardır:
- Hangi siparişe karşılık geldiği ve sipariş fiyatıyla tutup tutmadığı.
- Depoya kaç kilo, kaç rulo girdiği; her rulonun lot numarası ve tedarikçinin döküm numarası.
- Kilo başına maliyetin stok kartına yazılması; bu sacla üretilecek parçanın maliyetinin buradan hesaplanması.
- Tedarikçinin cari ekstresinde vadesiyle birlikte açık kalem olarak durması.
Yani aynı 480.000 TL, muhasebe programında bir borç kaydıdır; ERP'de ise üretim planlamacının, depocunun ve finansçının da kullandığı bir bilgidir. Fişin nasıl kurulduğunu ERP ile muhasebe entegrasyonu yazısında ayrıntılı bulabilirsiniz.
Ay sonunda iki sistemin stok rakamı neden farklı çıkar?
Çünkü muhasebe programı stoğun azaldığını ancak biri söylediğinde öğrenir. Sac alındığında 150 artar; üretime çıktığında azalması için birinin bunu fişle bildirmesi gerekir. Çoğu firmada bu bildirim dönem sonunda sayımla yapılır: depodaki kalan sayılır, aradaki fark tüketim kabul edilir.
7/A kullanan bir firmada üretime verilen hammadde için yapılan kayıt şöyledir (örnek tutar):
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 710 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri | 260.000 | |
| 150 İlk Madde ve Malzeme | 260.000 |
Muhasebe programında bu 260.000 TL, sayım sonucundan geriye doğru bulunan bir rakamdır. İçinde fire de, kayıp da, sayım hatası da vardır ve hangisinin ne kadar olduğu ayrılamaz. ERP'de ise tüketim her üretim bildiriminde iş emri bazında kaydedilir; dönem sonu fişi bu hareketlerin toplamından kesilir. Sayım yine yapılır, ama artık tüketimi bulmak için değil, kayıtla depo arasındaki farkı görmek için. Fark küçükse kayıt düzeni oturmuştur; büyükse hangi kalemde açıldığı stok ekstresinden izlenir.
Muhasebe programı hangi firmaya yeter?
Üretimi basit, stoku az, ürün çeşidi dar olan firmaya muhasebe programı yeter. Örneğin tek tip ürünü siparişe göre işleyen, hammaddeyi müşterinin getirdiği bir atölyede izlenecek stok neredeyse yoktur. Böyle bir yerde faturayı, ödemeyi ve tahsilatı doğru kaydetmek işin büyük kısmıdır.
Şu durumlardan ikisi üçü varsa muhasebe programı yetmemeye başlar:
- Hammadde, yarı mamul ve mamul ayrı izlenmek isteniyor.
- Ürün başına maliyet sorulduğunda cevap tahmine dayanıyor.
- Fasona giden malın ne kadarının döndüğü defterde değil, ustanın aklında.
- Sevk edilip faturası kesilmemiş irsaliyeler ay sonunda sürpriz çıkarıyor.
- Cari bakiyede hangi faturanın açık kaldığı ekstreden değil, telefonla bulunuyor.
Ön muhasebe programıyla ERP arasındaki ayrım ayrı bir konudur; onu üretim firmasına ön muhasebe programı yeter mi yazısı ele alıyor.
ERP'ye geçince muhasebe programı bırakılır mı?
Her zaman değil. Firma muhasebesini içeride tutuyorsa ve ERP'nin muhasebe modülü defterleri, beyanname hazırlığını ve e-defteri karşılıyorsa ikinci programa gerek kalmaz. Muhasebe dışarıda, mali müşavirin bürosunda yürüyorsa iki yol vardır.
Birinci yolda mali müşavire ERP'de kullanıcı açılır, kayıtları doğrudan orada inceler ve düzeltme fişlerini orada keser. İkinci yolda mali müşavir kendi programını kullanmaya devam eder; ERP'den mizan ya da fiş dökümü alır. İkinci yol çift kayıt riskini geri getirir: aynı fatura iki yerde bulunur ve ay sonunda iki mizanı tutturmak yeni bir iş olur. Hangi yolun seçileceği mali müşavirle konuşulmalıdır; iş bölümü için mali müşavirle birlikte çalışma yazısına bakabilirsiniz.
Karar vermeden önce hangi sorular sorulmalı?
Karar, programın özellik listesinden çok firmanın günlük sorularına göre verilir. Şu soruların cevabı yazılırsa tercih kendiliğinden ortaya çıkar:
- Ay kapanışı bugün kaç gün sürüyor, en çok neyi bekliyorsunuz?
- Stok değeri mizanda ve depoda aynı mı, fark çıkınca kim arıyor?
- Ürün maliyetini kim, hangi kaynakla hesaplıyor?
- Aynı fatura kaç kişinin elinden geçip kaç kez yazılıyor?
- Muhasebe içeride mi, dışarıda mı yürüyor ve bu değişecek mi?
- Satış, depo ve üretim ekibi bilgisayar başında kayıt yapabilecek mi?
Son soru sık atlanır. ERP'de fişin doğru olması, belgeyi kesen kişinin doğru stoku, doğru depoyu, doğru cariyi seçmesine bağlıdır. Sahadaki ekip kayıt yapmayacaksa ERP de muhasebe programı gibi geriden gelen bir defter olur.
Sık yapılan hatalar
- ERP'yi muhasebe programı gibi kullanmak: Belgeleri ay sonunda toplu girmek, ERP'nin anlık bilgi avantajını ortadan kaldırır.
- Hesap eşlemesini sonraya bırakmak: Stok ve cari kartlar muhasebe hesabıyla eşlenmeden belge kesilirse yanlış hesaplar ay sonunda topluca düzeltilir.
- İki programı paralel tutup kontrol etmemek: Mali müşavirin programındaki mizan ile ERP mizanı her ay karşılaştırılmazsa farklar birikir.
- Muhasebeciyi geçiş planının dışında bırakmak: Hesap planı, açılış bakiyesi ve KDV tanımları muhasebecinin işidir; onsuz kurulan sistem ilk beyannamede takılır.
- Fişi elle düzeltmek: Belgeden doğan fişi belgeyi düzeltmeden değiştirmek, belge ile defteri birbirinden ayırır.
PakERP One'da muhasebe ile işin aynı yerde durması
PakERP One, satış, satınalma, stok, üretim, finans ve muhasebeyi aynı veritabanında tutar; muhasebe modülü programın içindedir ve ayrıca ücret istemez.
- 201 Alış Faturası ve 101 Satış Faturaları onaylanınca muhasebe fişi kendiliğinden kesilir; hangi belgenin hangi hesaba gideceği 921 Kaynak Muhasebeleştirme Tanımları ve 919 Muhasebe Grup Kodları ile belirlenir.
- Fişler 901 Muhasebe Fiş İşlemleri ekranında görülür; yevmiye, büyük defter, mizan, bilanço ve gelir tablosu 904 Defterler ve Raporlar altındadır.
- Fişi kesilmemiş belge, dengesiz fiş ya da ana hesaba yapılmış kayıt 925 Muhasebe Kontrol İşlemi ile bulunur.
- Mali müşavire programda kullanıcı açılıp 14 Roller ekranından yalnız muhasebe ekranları verilebilir.
Muhasebe ekranlarının tamamı Muhasebe modülü sayfasında.