1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. ERP Nedir?
Üretim Dünyası

ERP Nedir? Üretim Firmaları İçin Kurumsal Kaynak Planlaması

PakERP One Ekibi 11 dk okuma
Kısa cevap

ERP (kurumsal kaynak planlaması), satış, satınalma, stok, üretim, finans ve muhasebe kayıtlarını tek veritabanında tutan yazılımdır. Bir birimin girdiği belge diğer birimlere kendiliğinden ulaşır: irsaliye stoktan düşer, cariye yazılır, faturaya ve muhasebe fişine dönüşür. Üretim firması için asıl değeri ürün ağacı, iş emri ve maliyetin muhasebeyle aynı yerde durmasıdır.

Satış siparişi Excel'de, stok defteri depoda, iş emirleri ustabaşının masasında, faturalar muhasebe programında. Her birim kendi kaydını tutuyor ve ay sonunda bu kayıtları birbirine uydurmak için iki gün harcanıyor. Müşteri "siparişim ne durumda" diye aradığında cevap üç kişiye sorulduktan sonra veriliyor. ERP (Enterprise Resource Planning, kurumsal kaynak planlaması), bu dağınık kayıtları tek bir veritabanında birleştiren ve bir birimin girdiği bilginin diğer birimlere kendiliğinden ulaşmasını sağlayan yazılım yaklaşımıdır. Bu yazıda ERP'nin ne olduğunu, hangi modüllerden oluştuğunu, küçük ve orta ölçekli bir üretim firmasına ne kazandırdığını, seçimde ve kurulumda sık yapılan hataları ve PakERP One'daki karşılığını anlatıyoruz.

ERP nedir?

ERP, bir işletmenin satış, satınalma, stok, üretim, finans, muhasebe ve insan kaynakları süreçlerini ortak bir veritabanı üzerinde yöneten yazılımdır. Buradaki anahtar kelime "ortak veritabanı"dır. Ayrı ayrı çalışan beş program ERP değildir; beş programın birbirine dosya aktarması da ERP değildir. ERP'de satış irsaliyesi kaydedildiğinde stok aynı anda düşer, cari hesaba borç yazılır, faturalaştırma bekleyen irsaliyeler listesine eklenir ve muhasebe fişi kurallara göre oluşur. Kimse aynı bilgiyi ikinci kez girmez.

Bir ERP'yi tanımlayan üç özellik vardır:

  • Tek veri kaynağı: stok kartı, cari kart, ürün ağacı ve belge her yerde aynı kayıttır. Satış biriminin gördüğü stok ile depodaki stok aynı rakamdır.
  • Süreç zinciri: belgeler birbirinden türer. Teklif siparişe, sipariş irsaliyeye, irsaliye faturaya dönüşür; her adım bir öncekine bağlı kalır ve geriye doğru izlenebilir.
  • Yetki ve iz: kimin hangi ekranı gördüğü, hangi belgeyi kimin açıp onayladığı sistemde tutulur. Kayıt silinmez, iptal edilir; geçmiş kaybolmaz.

MRP'den ERP'ye kısa tarihçe

ERP birden ortaya çıkmadı, üretim planlamasından büyüdü. 1960'larda ve 1970'lerde bilgisayara taşınan MRP (malzeme ihtiyaç planlaması) yalnızca "hangi malzemeden ne kadar, ne zaman lazım" sorusunu hesaplıyordu. 1980'lerde buna kapasite, satın alma ve maliyet eklendi ve MRP II adını aldı. "ERP" terimi ise 1990 civarında, planlamanın finans, insan kaynakları ve satış dahil bütün işletmeye yayıldığını anlatmak için kullanılmaya başlandı.

Bu kökenin bugün de bir anlamı var: ERP'nin çekirdeği hâlâ üretimdir. Bir ticaret firması ERP'yi stok ve cari için kullanabilir; ama bir üretim firması için ERP'nin asıl değeri ürün ağacı, iş emri ve maliyetin muhasebeyle aynı yerde durmasıdır.

Bir ERP hangi modüllerden oluşur?

Modül adları yazılımdan yazılıma değişir, ama bir üretim firmasının ihtiyaç duyduğu bloklar hemen hep aynıdır:

ModülNe tutarSahadaki karşılığı
Satış ve sevkiyatTeklif, sipariş, irsaliye, faturaMüşteri siparişinin teslim tarihi, kısmi sevk
SatınalmaTalep, sipariş, alış irsaliyesi ve faturasıSac, boya, vida siparişi ve fiyat karşılaştırma
Stok ve depoKart, depo, lot, sayımRafta ne var, hangi lotta, hangi depoda
ÜretimÜrün ağacı, rota, iş emri, bildirimPres, kaynak, montaj adımları ve fire
FasonFasoncuya sevk ve geri gelişKaplama, ısıl işlem, boya için dışarı giden parti
FinansCari, kasa, banka, çek/senetVadesi geçen alacak, ödeme listesi
MuhasebeHesap planı, fiş, beyanname, e-defterKDV beyannamesi, dönem kapanışı
e-Belgee-Fatura, e-Arşiv, e-İrsaliyeGİB'e giden ve gelen belgeler
İnsan kaynaklarıPersonel, puantaj, bordroMaaş hesabı ve SGK bildirgesi

Bu modüllerin hepsini ilk gün kullanmak gerekmez. Ama hepsi aynı veritabanındaysa, sonradan açılan modül eski kayıtları olduğu gibi görür. Ayrı programlarla başlayıp sonra birleştirmeye çalışmak genellikle çok daha zordur.

ERP neden önemli? Tek kayıt, tek gerçek

ERP'nin faydası çoğu zaman "verimlilik" gibi soyut bir kelimeyle anlatılır. Sahada karşılığı daha somuttur. Birkaç tipik durum:

Aynı bilgi bir kez girilir

Sevkiyat sorumlusu irsaliyeyi keser. Muhasebe o irsaliyeyi yeniden yazmaz; "Faturalaştır" der ve satırlar, fiyatlar, cari ve vade kendiliğinden gelir. Elle yeniden yazılan her belge bir hata fırsatıdır: yanlış miktar, yanlış fiyat, unutulan satır.

Stok rakamı tartışma konusu olmaz

Satış "depoda 2.000 var" der, depo "1.400 var" der. ERP'de iki kişi aynı ekrana bakar ve fark varsa nedeni de oradadır: rezerve edilmiş miktar, karantinadaki lot ya da fasoncuda bekleyen parti. Tartışma rakam üzerine değil, nedeni üzerine olur.

Para nerede görülür

Cari ekstre, vadesi geçen alacaklar, önümüzdeki hafta ödenecek çekler ve kasa-banka bakiyesi aynı yerden okunur. Patron "bu ay ne tahsil edeceğiz" sorusuna Excel beklemeden cevap alır.

Geriye doğru izlenebilir

Müşteriden bir şikâyet geldiğinde sevk edilen partinin hangi iş emrinde, hangi hammadde lotuyla, hangi tedarikçinin malından üretildiği birkaç tıklamayla bulunur. Otomotiv yan sanayide bu bir tercih değil, müşteri şartıdır. Ayrıntısı Lot İzlenebilirlik yazımızda.

Ön muhasebe programı ile ERP arasındaki fark nedir?

Türkiye'de pek çok küçük firma ön muhasebe programıyla başlar: cari, stok, fatura ve kasa. Bu programlar ticaret için yeterlidir. Üretime geçildiğinde ise şu sorular cevapsız kalır:

  • Bu mamulü üretmek için hangi hammaddeden ne kadar harcandı?
  • Kaplamaya giden 3.000 parça şu an kimde, kaç tanesi döndü?
  • Aynı stok kartı "kesilmiş", "preslenmiş", "boyalı" aşamalarında kaç adet?
  • Bu ayki fire hangi operasyonda, hangi makinede oluştu?
  • Bir parçanın gerçek maliyeti satış fiyatının altında mı?

Ön muhasebe programında bu soruların cevabı ya Excel'dedir ya da hiçbir yerde. ERP ise stok hareketini üretimle, üretimi maliyetle, maliyeti muhasebeyle bağlar. Fark, program büyüklüğünde değil bu bağlantılardadır. Konunun üretim tarafını Üretim ERP yazısında ayrıca ele aldık.

ERP'ye nasıl geçilir?

ERP projeleri çoğunlukla yazılım yüzünden değil hazırlıksızlık yüzünden uzar. Küçük ve orta ölçekli bir üretim firması için gerçekçi bir sıra şöyledir:

  1. Mevcut akışı kâğıda dökün. Sipariş nereden gelir, kim irsaliye keser, fasona ne gider, fatura kim keser? Bu akış ERP'de neyin nerede duracağını belirler.
  2. Ana verileri temizleyin. Stok kartları, cari kartlar, depolar ve birimler. Aynı malzemeye açılmış üç ayrı kart ERP'de üç kat sorun demektir.
  3. Ürün ağaçlarını en çok satan mamullerden başlayarak tanımlayın. Tamamı ilk gün gerekmez; ciroyu taşıyan 20-30 ürün yeterli bir başlangıçtır.
  4. Açılış bakiyelerini bir tarihte kesin. Stok sayımı, cari bakiyeler, açık çekler ve açık siparişler aynı güne göre alınmalıdır.
  5. Kısa bir paralel dönem planlayın. Birkaç hafta eski sistemle yan yana çalışmak farkları erken gösterir; ama paralel dönem uzadıkça iki kat iş yapılır.
  6. Kullanıcıları ekranla eğitin. Sevkiyatçıya irsaliye ekranını, operatöre üretim bildirimini gösterin. Herkesin her şeyi öğrenmesi gerekmez.

Geçişin ayrıntılı adımları için ERP Geçiş Rehberi yazımıza bakabilirsiniz.

Sahadan not

Geçişte en çok zaman alan iş yazılımı kurmak değil, stok kartlarını temizlemektir. Yıllar içinde "SAC 2MM", "SAC 2 MM DKP" ve "2MM DKP SAC" diye üç kart açılmışsa önce hangisinin yaşayacağına karar verilmeli, diğerlerinin bakiyesi ona aktarılmalıdır. Bu yapılmadan kurulan ERP'de MRP ve maliyet ilk günden yanlış çıkar.

Seçerken sorulacak beş soru

  • Ürün ağacı çok seviyeli mi, operasyona bağlı malzeme tanımlanabiliyor mu?
  • Fasona giden parti ayrı depoda izleniyor mu, geri gelişte yeni lot açılıyor mu?
  • e-Fatura, e-Arşiv ve e-İrsaliye programın içinden mi gönderiliyor, yoksa ayrı bir portala mı gidiliyor?
  • Veriler nerede duruyor, yedek kim tarafından ve ne sıklıkla alınıyor?
  • Eski programdaki cari, stok ve açık belgeler aktarılabiliyor mu?

Bu soruların cevabı demo ekranında değil, kendi bir siparişinizi baştan sona programda yürüttüğünüzde ortaya çıkar. Seçim yaparken en sık üretilen bir mamulü alıp siparişten faturaya kadar denemek, broşür karşılaştırmaktan daha çok şey söyler.

Sık yapılan hatalar

Eski düzeni birebir kopyalamak

"Excel'de böyle yapıyorduk" diye her alışkanlığı ERP'ye taşımak, ERP'yi pahalı bir Excel'e çevirir. Örneğin irsaliyeyi sonradan faturadan türetmek yerine faturayı elle yeniden yazmaya devam etmek, sistemin en büyük faydasını çöpe atar.

Belgeleri onaylamadan bırakmak

Taslak bekleyen irsaliye stoktan düşmez, taslak alış faturası cariye yazılmaz. Taslak belgeler biriktikçe ekrandaki rakamlar gerçeği göstermez ve kullanıcılar sisteme güvenmemeye başlar.

Sayımı ertelemek

ERP stok hareketini doğru tutar ama rafa bakamaz. Kayıt dışı çıkış, kırılan parça, yanlış depoya konan palet sayımla düzelir. Sayım yapılmayan ERP'de stok bakiyesi yavaş yavaş gerçekten uzaklaşır.

Herkese her yetkiyi vermek

"Kolay olsun" diye herkese yönetici yetkisi vermek, kimin neyi değiştirdiğini anlamayı imkânsız kılar. Rol bazlı yetki ilk günden kurulmalıdır: sevkiyatçı irsaliye keser ama fiyat listesini değiştiremez.

Tek kişiye bağlı kalmak

Sistemi yalnızca bir kişinin bildiği firmada o kişi izne çıktığında iş durur. Her kritik ekranı en az iki kişi bilmelidir.

PakERP One'da ERP akışı

PakERP One, üretim yapan firmalar için hazırlanmış bir Windows masaüstü programı ve bulut sunucudan oluşur. Program 17 ana modül ve 231 ekrandan oluşur; her firma kendi ayrı PostgreSQL veritabanında çalışır. Tipik bir sipariş şu yolu izler:

Ana pencere ve Çalışma Alanım: Sol panelde Bugün göstergeleri, sık kullanılanlar ve son açılanlar; üstte modül menüleri ve hızlı erişim.Tam boyut
Ana pencere ve Çalışma Alanım · Sol panelde Bugün göstergeleri, sık kullanılanlar ve son açılanlar; üstte modül menüleri ve hızlı erişim.
  1. 103 Satış Siparişleri ekranında sipariş teslim tarihiyle girilir.
  2. Mamulün ürün ağacı 8107 Ürün Ağacı (Şema) ekranında tanımlıdır; eksik hammadde için 322 Satınalma Talepleri açılır ve 218 Satınalma Talep Havuzu'nda siparişe çevrilir.
  3. 8120 İş Emirleri ekranında "Yeni İş Emri" ile rotadaki her operasyon için ayrı iş emri açılır; üretim 8121 Üretim Bildirimleri ile girilir.
  4. Fasona giden parti 102 Satış İrsaliyeleri'nde irsaliye türü "Fason" seçilerek sevk edilir, geri geldiğinde 202 Satınalma İrsaliyeleri ile alınır.
  5. Mamul 102 ile sevk edilir; irsaliye kaydedilince onaylanır ve e-İrsaliye olarak gönderilip gönderilmeyeceği sorulur.
  6. Listede sağ tık "Faturalaştır" ile 101 Satış Faturaları'na geçilir; fatura e-Fatura ya da e-Arşiv olarak gönderilir, cari ve muhasebe fişi kendiliğinden oluşur.
  7. Tahsilat 855 Tahsilat Fişi ile girilir; 802 Cari Hesap Ekstresi açık kalemleri FIFO ile kapatır.
PakERP One'da nasıl

Satış ▸ 103 Satış Siparişleri siparişi açar · Üretim ▸ 8120 İş Emirleri operasyon bazlı iş emri · Satış ▸ 102 Satış İrsaliyeleri sevk ve e-İrsaliye · Satış ▸ 101 Satış Faturaları e-Fatura · Finans ▸ 851 Cari Konsol carinin tüm durumunu tek ekranda gösterir. Her listede "Raporlar ▾", her formda "Yazdır ▾" menüsü vardır; toplam 152 kayıtlı rapor PDF ve Excel verir. Modüllerin tam listesi için Modüller sayfasına bakın.

Bu akışta hiçbir bilgi iki kez yazılmaz: siparişin satırları irsaliyeye, irsaliyenin satırları faturaya, faturanın tutarı cariye ve muhasebeye taşınır. Belge Akışı ekranında bir faturanın hangi irsaliyeden, o irsaliyenin hangi siparişten geldiği görülür.

ERP bir program satın almak değil, işi tek kayıt üzerinden yürütmeye karar vermektir. Bu karar verildiğinde ay sonu mutabakatı, "stok kaç" tartışması ve telefonla sipariş takibi büyük ölçüde ortadan kalkar. PakERP One bu düzeni masaüstü program ve bulut sunucu olarak ücretsiz sunar.

Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

ERP ne demek, Türkçe karşılığı nedir?
ERP, İngilizce Enterprise Resource Planning ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçede kurumsal kaynak planlaması olarak kullanılır. Satış, satınalma, stok, üretim, finans ve muhasebe süreçlerini tek bir veritabanında yöneten yazılım anlamına gelir.
Küçük bir atölye için ERP gerekli mi?
Çalışan sayısından çok işin yapısı belirleyicidir. Ürün ağacı, fason, lot takibi ya da e-İrsaliye gibi ihtiyaçlar varsa beş kişilik bir atölye de ERP'den fayda görür. Yalnızca alım satım yapan ve üretimi olmayan bir firmaya ön muhasebe programı yetebilir.
ERP ile muhasebe programı aynı şey mi?
Hayır. Muhasebe programı fiş, beyanname ve defter üzerine kuruludur. ERP muhasebeyi de içerir ama stok, üretim, satınalma ve satış belgelerini birbirine bağlar; muhasebe fişi bu belgelerden kendiliğinden oluşur.
ERP kurulumu ne kadar sürer?
Firmanın büyüklüğüne ve verinin temizliğine bağlıdır. Belirleyici olan program kurulumu değil; stok ve cari kartların temizlenmesi, ürün ağaçlarının tanımlanması ve açılış bakiyelerinin alınmasıdır. Küçük bir üretim firmasında bu hazırlık birkaç hafta sürebilir.
PakERP One hangi modülleri içeriyor?
PakERP One 17 ana modülden oluşur: satış ve sevkiyat, satınalma ve talep havuzu, stok-lot-nitelik, üretim ve iş emri, fason takibi, finans, muhasebe ve e-defter, e-belge, fiyat ve sözleşme, İK ve bordro, raporlar, çok firma yönetimi, kişisel çalışma alanı, klavye kısayolları, evrak ekleri ve eski ERP'den geçiş.
PE
PakERP One EkibiÜretim yapan firmalar için ERP, e-belge ve maliyet üzerine yazıyoruz. Son güncelleme: .

ERP'yi PakERP One ile deneyin

Satış, satınalma, stok, üretim, fason, e-belge ve muhasebe tek programda; masaüstü uygulama ve bulut sunucu ücretsiz.

Konuyla ilgili muhasebe rehberleri: ERP ile Muhasebe Programı Farkı Nedir?, ERP ile Muhasebe Entegrasyonu: Çift Kayıt Neden Biter?.