Bordro programı, ayın puantajını brüt ücrete, yasal kesintilere, net ödemeye ve muhasebe kaydına çevirir. Üretim firması için iyi bir bordro programı puantajı vardiya ve izin kayıtlarından alır, yıl bazlı parametreleri ayrı tutar, net ve brüt arasında iki yönlü hesap yapar, banka ödeme listesini ve SGK bildirim dosyasını üretir, sonunda muhasebe fişini kendisi keser.
Bordro programı, bir ayın çalışma verisini üç şeye çevirir: çalışana ödenecek net tutar, devlete ödenecek vergi ve primler, muhasebeye yazılacak gider. Arada puantaj, ek ödeme, avans kesintisi, izin ve fazla mesai vardır. Hesabın kendisi yasal parametrelerle belirlenir; programdan programa değişen, verinin nereden geldiği ve sonucun nereye gittiğidir.
Üretim firmasında bordronun en zor yanı hesap değil, puantajın kendisidir. Üç vardiya, hafta sonu çalışması, makine arızası yüzünden erken gönderilen ekip, ay ortasında işe giren operatör: bunların hepsi ay sonunda bir tabloya doğru girilmelidir. Bordro ve puantajın genel işleyişini bordro ve puantaj yazısında anlattık. Aşağıda soru şu: bu işi yapacak programda ne aranmalı?
Tam boyutİçindekiler
- Puantajdan muhasebe fişine akış nasıl olmalı?
- Olmazsa olmaz özellikler nelerdir?
- Excel, mali müşavir, ayrı bordro programı ya da ERP modülü?
- Üretim firmasında puantajı zorlaştıran ne?
- Seçerken hangi sorular sorulmalı?
- Sık yapılan hatalar
- PakERP One'da bordro: İnsan Kaynakları modülü
- Sık sorulan sorular
Puantajdan muhasebe fişine akış nasıl olmalı?
Doğru kurulmuş bir bordro akışında her adım bir öncekinin çıktısını kullanır ve hiçbir rakam elle ikinci kez yazılmaz. Sıra şöyledir:
- Personel kartı: giriş tarihi, ücret türü (aylık, saatlik, günlük), brüt ya da net ücret, departman, banka hesabı.
- Günlük devam kaydı: çalışılan gün, fazla mesai saati, devamsızlık, rapor.
- İzin ve avans: onaylı izinler puantaja, verilen avanslar kesinti olarak bordroya gelir.
- Aylık puantaj: günlük kayıtlardan oluşur, ay sonunda kontrol edilip kilitlenir.
- Bordro hesabı: brüt ücret, ek ödemeler, yasal kesintiler, net ödeme.
- Onay: hesaplanan bordro kontrol edilir ve onaylanır; onaydan sonra rakam değişmez.
- Ödeme ve bildirim: banka ödeme listesi, SGK bildirim dosyası, muhtasar için özet.
- Muhasebe fişi: gider, kesinti ve ödenecek hesaplara kayıt.
Bu sıranın en kırılgan halkası dördüncü adımdır. Puantaj kilitlenmeden bordro hesaplanırsa ay sonunda gelen bir rapor kâğıdı bütün hesabı yeniden açtırır.
Olmazsa olmaz özellikler nelerdir?
Aşağıdaki tablo bir demo sırasında kontrol listesi olarak kullanılabilir.
| Özellik | Neden gerekli | Nasıl denenir |
|---|---|---|
| Yıl bazlı parametreler | Asgari ücret, vergi dilimleri, prim tavanı yıldan yıla değişir | Geçen yılın bir dönemini yeniden hesaplatın; eski parametreyle mi çalışıyor |
| Net ve brüt iki yönlü hesap | Sahada ücret çoğu zaman net konuşulur | Net ücret girip brütü buldurun, sonra tersini yapın |
| Kümülatif vergi matrahı | Yıl içinde vergi dilimi değişir | Aynı kişinin birkaç ayını art arda hesaplatın |
| Ay ortası giriş ve çıkış | Kısmi ay ücreti ve gün sayısı | Ayın 18'inde işe giren biri için bordro alın |
| Avans ve kesinti | Verilen avans bordrodan düşülmeli | Avans girip bordroya gelip gelmediğine bakın |
| Banka ödeme listesi | Toplu ödeme talimatı | Onaylı bordrodan liste alın |
| SGK bildirim dosyası | Aylık prim ve hizmet bildirgesi | Dosyanın biçimini mali müşavirinize gösterin |
| Otomatik muhasebe fişi | Gider ve kesintiler elle fişe yazılmaz | Onaydan sonra fişe bakın |
| Kıdem ve ihbar hesabı | İşten çıkışta tek seferde hesap | Bir çıkış senaryosu deneyin |
Parametreleri programın kendisinin mi güncellediği, yoksa her yıl kullanıcının mı girdiği de sorulmalıdır. İkinci durumda yeni yılın ilk bordrosundan önce parametreler güncel tebliğe göre girilmeli ve mali müşavirle kontrol edilmelidir.
Bordro hatalarının çoğu hesaptan değil, puantajdan çıkar: girilmemiş bir rapor günü, yanlış güne yazılmış gece mesaisi, kasadan verilip kesilmeyen avans. Puantajı ay sonunda değil her hafta kapatan firmalarda bordro günü kısa sürer.
Excel, mali müşavir, ayrı bordro programı ya da ERP modülü?
Bordroyu kimin yapacağı sorusu, programdan önce gelir. Seçeneklerin artı ve eksileri şöyledir.
- Mali müşavire bırakmak: Hesap ve bildirim sorumluluğu deneyimli birindedir. Ama puantaj yine firmadan gider; puantaj e-postayla ya da kâğıtla gittiği sürece hata firmanın tarafında oluşur. Mali müşavirin bürosu, firmanın vardiya düzenini ve ay içindeki değişiklikleri bilemez; ona giden tablo ne söylüyorsa bordro onu hesaplar. Bordronun gideri de iş emri maliyetine geç ve toplu olarak yansır.
- Excel: Küçük ekiplerde kurulur, ama vergi dilimi, kümülatif matrah ve prim tavanı her yıl formüllere elle işlenir. Formüldeki bir hata aylarca fark edilmeyebilir.
- Ayrı bordro programı: Hesap güvenilirdir. Personel ve puantaj ayrı programda olduğu için üretimdeki vardiya kayıtlarıyla bağ kurulmaz; muhasebe fişi ayrıca aktarılır.
- ERP içinde bordro modülü: Personel kartı, vardiya, operatör ve maliyet aynı veritabanındadır; bordro fişi muhasebeye kendiliğinden düşer. Parametrelerin yıl başında doğru girilmesi gerekir.
Birçok firma karma bir yol izler: puantaj ve ön hesap programda yapılır, son kontrol ve bildirim mali müşavirde kalır. Bu yolda önemli olan, mali müşavire giden rakamın programdan çıkan rakamla aynı olmasıdır.
Üretim firmasında puantajı zorlaştıran ne?
Puantajı zorlaştıran şey vardiya düzenidir. Ofiste çalışan birinin ayı genellikle düzdür; üretimde ise aynı kişi bir hafta gece, bir hafta gündüz çalışır, bayram öncesi fazla mesaiye kalır, arıza günü erken çıkar.
- Gece vardiyası: Gün değişimine sarkan çalışmanın hangi güne yazılacağı baştan belirlenmelidir.
- Fazla mesai: Haftalık çalışma süresinin aşıldığı saatler ayrı izlenir. Hesabın mantığını fazla mesai hesaplama yazısında örnekle anlattık.
- Hafta tatili ve resmi tatil çalışması: Ayrı ücret türü olarak girilmelidir.
- Rapor ve devamsızlık: Gün kesintisi doğru yapılmazsa net ücret yanlış çıkar.
Bu kayıtların kâğıttan programa ay sonunda toplu girilmesi, hataların en büyük kaynağıdır. Vardiya amirinin her gün ya da her hafta kaydı girmesi, ay sonundaki yükü dağıtır.
Bordro gideri maliyete nasıl ulaşır?
Bordro yalnız İK'nın işi değildir; doğrudan işçilik ürün maliyetinin parçasıdır. Pres operatörlerinin bordrosu, iş merkezinin saat ücretine girer; saat ücreti de iş emrinde harcanan süreyle çarpılarak parçaya yüklenir. Bordro gideri departman ya da masraf merkezi ayrımı olmadan tek hesaba yazılırsa bu bağ kopar ve maliyet hesabı bir ortalamaya dayanır. Programda personelin departmanı doğru seçildiğinde muhasebe fişi de doğru gider hesabına gider. Ay sonunda bordro tutarını iş merkezlerinin harcadığı saatlerle karşılaştırmak, saat ücretinin gerçekçi olup olmadığını gösterir.
Seçerken hangi sorular sorulmalı?
- Yeni yılın parametrelerini kim, ne zaman giriyor? Eski yılın dönemleri eski parametreyle mi kalıyor?
- Net ücretle anlaşılmış bir çalışanın brütünü program buluyor mu?
- Puantaj kilitlendikten sonra gelen bir düzeltme nasıl işleniyor?
- Onaylanmış bordroda değişiklik gerekirse ne oluyor: iptal edip yeniden mi hesaplanıyor?
- Banka ödeme listesi hangi biçimde çıkıyor, bankanın istediği biçime uyuyor mu?
- Bordro muhasebe fişi hangi hesaplara yazılıyor, bu hesaplar değiştirilebiliyor mu?
- Maaş verisini kimler görebiliyor; vardiya amiri puantaj girerken ücretleri görüyor mu?
Yedinci soru çoğu zaman kurulumdan sonra akla gelir. Puantajı giren kişinin ücret bilgisini görmemesi, bordro programının yetki ayarıyla sağlanmalıdır. Personel kartında hangi bilgilerin tutulacağını personel takip programı yazısında ayrıca ele aldık.
Sık yapılan hatalar
- Yeni yıla eski parametrelerle girmek: Ocak bordrosu geçen yılın değerleriyle hesaplanır, fark birkaç ay sonra fark edilir.
- Avansı bordro dışında tutmak: Kasadan verilen avans bordroda kesilmezse çalışana iki kez ödeme yapılmış olur.
- Onaydan sonra rakamla oynamak: Onaylanmış bordro değişirse banka listesi, SGK dosyası ve muhasebe fişi birbirini tutmaz.
- Bordro giderini tek hesaba yazmak: Üretimde çalışanın gideri ile ofiste çalışanın gideri ayrılmazsa ürün maliyeti eksik çıkar.
- İşten çıkışı programa geç girmek: Ay ortasında ayrılan çalışanın çıkışı programa ay sonunda girilirse o ayın puantajı tam gün hesaplanır, fazla ödenen ücreti geri istemek zor olur. Çıkış günü kayıt aynı gün yapılmalı, bildirim de buna göre hazırlanmalıdır.
- Kıdem yükünü hiç hesaplamamak: Kıdem tazminatı çıkış günü ödenir ama yükü her yıl birikir. Hesabın adımları kıdem ve ihbar yazısında.
PakERP One'da bordro: İnsan Kaynakları modülü
PakERP One'da bordro, İnsan Kaynakları menüsünde personel ve puantajla birlikte çalışır; onaylanan bordro muhasebe fişine kendiliğinden düşer. Modül, program ve bulut sunucuyla birlikte ücretsizdir.
- 1101 Personel Kartları ve 1104 Ücret Türleri, Ek Ödeme ve Kesinti Tanımları.
- 1111 Mesai / Devamsızlık Girişi (günlük) ve 1110 Puantaj (aylık ızgara).
- 1115 İzin Talepleri / Hakedişler ve 1116 Avans ve Kesintiler.
- 1120 Bordro Dönemleri: hesapla, kontrol et, onayla. Onayda bordro muhasebe fişi oluşur. 1121 Bordro Hesaplama Sonuçları kişi kişi döküm verir; net ücretten brüte hesap yapılabilir.
- 1130 Banka Ödeme Listesi, 1131 SGK e-Bildirge (APHB) Dosyası, 1132 Muhtasar ve Prim Hizmet Özeti.
- 1125 İşe Giriş / Çıkış ve 1126 Kıdem / İhbar Hesaplama.
- 1199 Bordro Parametreleri: yıl bazlıdır, yönetici tarafından güncel tebliğe göre girilir ve kontrol edilir.
Personel kartı kişisel veri sayıldığı için yalnız yetki verilen rollerde açılır. Modülün tanıtımı İK ve bordro sayfasında.
Konuyla ilgili: Muhtasar Beyanname ve Stopaj Kaydı Nasıl Yapılır?, Kıdem Tazminatı Hesaplama: Brüt, Damga ve Net Tutar, Üretimde Performans Primi Nasıl Hesaplanır?.