Beyaz eşya yan sanayi için ücretsiz ERP, ana sanayinin haftalık çağrılarını teslim tarihli sipariş satırlarına çevirebilmeli, yüksek adetli üretimi vardiya bazında bildirimle izlemeli, müşteriye özel kasa ve ambalajı ayrı stok olarak tutmalı, her kasaya lot etiketi basmalı ve sevkiyatı e-İrsaliye ile kesmelidir. Asıl ihtiyaç günlük teslim ritmini kaçırmamaktır.
Manisa, Eskişehir, Tekirdağ ya da Bolu çevresindeki bir yan sanayi firması için hafta pazartesi sabahı başlar: ana sanayinin tedarikçi portalında yeni çağrı yayınlanmıştır. Önümüzdeki iki haftanın miktarları kesin, sonraki altı haftanınkiler tahminidir. Geçen haftaki çağrıya göre bazı satırlar artmış, bazıları ertelenmiştir. Planlamacının ilk işi bu farkı görmek ve pres, enjeksiyon ya da montaj hattının haftalık planını buna göre düzeltmektir.
Beyaz eşya yan sanayisi; buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi ve fırın üreticilerine sac parça, plastik parça, kablo demeti, menteşe, ray, conta ve köpük gibi binlerce kalem verir. Parça başı fiyat düşüktür, adet yüksektir, teslim günlüktür. Hata payı da düşüktür: hattı durduran bir eksik kasa, aylarca kazanılan güveni bir günde götürebilir. Bu yazı bu tempoda bir ERP'nin neyi tutması gerektiğini ve ücretsiz bir programla nasıl kurulacağını anlatıyor.
Tam boyutİçindekiler
- Beyaz eşya yan sanayi nasıl üretir?
- Ana sanayi çağrıları ERP'de nasıl tutulur?
- Yüksek adetli üretim nasıl takip edilir?
- Kasa ve ambalaj neden ayrı stok olarak izlenmeli?
- Kasa etiketi ve lot bilgisi nasıl düzenlenir?
- Beyaz eşya tedarikçisinin ERP'den beklediği kayıtlar nelerdir?
- Örnek: bir haftalık çağrıdan sevkiyata
- Beyaz eşya tedarikçilerinin sık yaptığı hatalar
- PakERP One'da çağrıdan sevkiyata
- Sık sorulan sorular
Beyaz eşya yan sanayi nasıl üretir?
Yan sanayi çoğunlukla seri ve tekrarlı üretim yapar: aynı parça haftalarca, bazen yıllarca aynı kalıpla basılır. Değişen şey miktar ve tarihtir.
Tipik bir sac parça tedarikçisinin akışı şöyledir: rulo ya da levha sac gelir, preste kesilip şekillenir, gerekiyorsa kaynak ya da perçin yapılır, toz boyaya ya da kataforeze fasona gider, döner, müşterinin istediği kasaya sayılarak konur, etiketlenir ve sevk edilir. Plastik parça tedarikçisinde rulo yerine granül, pres yerine enjeksiyon makinesi vardır; tampon baskı ya da sıcak damga sık görülen ek işlemlerdir. Kablo demeti ve montaj tedarikçisinde ise iş daha çok el montajı ve test istasyonuna dayanır.
Ortak noktalar şunlardır: yüksek adet, kısa teslim aralığı, müşteriye özel ambalaj, parça başına düşük kâr ve ana sanayinin kalite birimine karşı sürekli hesap verme.
Ana sanayi çağrıları ERP'de nasıl tutulur?
Çağrının kesin kısmı teslim tarihli sipariş satırlarına, tahmini kısmı ayrı bir tahmin kaydına girilmelidir. İkisini aynı listede tutmak, tahmini miktarın kesinmiş gibi üretilmesine ya da kesin miktarın tahmin sanılıp ertelenmesine yol açar.
Çağrı her hafta değiştiği için asıl iş farkı yakalamaktır. Uygulamada en sağlıklı yöntem şudur: ana sanayinin portalından çağrı Excel olarak alınır, geçen haftaki çağrıyla satır satır karşılaştırılır, değişen satırlar siparişte güncellenir. Kümülatif sevk miktarı da ayrıca izlenir; ana sanayi kendi sisteminde ne kadar teslim aldığını kaydeder ve fark çıktığında tartışma tedarikçinin irsaliyeleriyle çözülür.
Bazı ana sanayi fabrikaları hat besleme düzeniyle çalışır: tedarikçi günde bir değil iki ya da üç kez, belirli saatlerde, belirli kasa sayısıyla teslim yapar. Bu durumda sipariş satırını günlük, hatta sevk penceresine göre bölmek planlamayı kolaylaştırır. Her pencere bir irsaliye olur; günün sonunda kaç pencerenin zamanında karşılandığı da teslim performansı olarak raporlanabilir. Çağrı ve tahmin ayrımının ayrıntısı müşteri çağrısı ve forecast takibi rehberinde.
Beyaz eşya yan sanayisinde planlamacının en çok zaman harcadığı iş çağrı farkını bulmaktır. Çağrı Excel'i her hafta yeni bir dosya olarak geldiğinde, geçen haftayla karşılaştırma elle yapılır ve hata kaçınılmazdır. Sipariş satırları ERP'de teslim tarihiyle tutulduğunda karşılaştırma tek bir listeden yapılır.
Yüksek adetli üretim nasıl takip edilir?
Yüksek adette parça parça değil, vardiya ve iş emri bazında takip edilir: her vardiya sonunda tezgah başına iyi adet, fire adedi ve fire nedeni girilir. Günde 40.000 parça basan bir pres hattında her parçayı kaydetmek gerekmez; ama vardiyanın toplamı ve fire dağılımı her gün kayıtlı olmalıdır.
Burada iki tuzak vardır. Birincisi vardiya sonunda rakamın tahminle yazılmasıdır: kasalar sayılmadan "yaklaşık 12 bin" denir. Bir hafta sonra sayımda 6 bin parça eksik çıkar ve kimse nereden geldiğini bilmez. İkincisi fire nedeninin "diğer" diye girilmesidir. Çapak, ezik, eksik delik, renk farkı ayrı nedenler olarak tutulmazsa hangi kalıbın bakıma gitmesi gerektiği görülmez. Ana sanayinin istediği PPM raporu da bu kayıtlardan hesaplanır; formülü PPM hesaplama yazısında.
Kasa ve ambalaj neden ayrı stok olarak izlenmeli?
Çünkü beyaz eşya yan sanayisinde ambalaj müşteriye özeldir ve çoğu zaman dönüşlüdür. Ana sanayi belirli bir plastik kasa, belirli bir palet ve kasa başına belirli bir adet ister; kasa eksikse parça hazır olsa bile sevk edilemez.
Dönüşlü kasalar müşteriye gider, boşalınca geri gelir. Aradaki fark takip edilmezse ay sonunda ya kasa bedeli fatura edilir ya da hattın önünde parça kasa bekler. Ambalajın ERP'de tutulması üç soruya cevap verir: fabrikada kaç boş kasa var, müşteride kaç kasa duruyor, gelecek haftanın sevkiyatı için kaç kasa gerekiyor. Son soru basit bir bölmedir: çağrı miktarı bölü kasa içi adet. Dönüşlü ambalajın depo düzeni dönüşlü kasa ve palet takibi yazısında.
Tek kullanımlık ambalaj (karton, ara ayırıcı, streç, köşebent) ise ürün ağacına sarf malzeme olarak girer. Böylece 10.000 parça sevk edildiğinde ne kadar karton harcandığı da hesaplanır ve karton bitmeden sipariş verilir.
Kasa etiketi ve lot bilgisi nasıl düzenlenir?
Her kasada parça numarası, miktar, üretim tarihi ve lot numarası okunabilir şekilde yer almalıdır. Ana sanayi genellikle kendi etiket şablonunu verir; barkod içeriği de bu şablonda tanımlıdır.
Lot numarasının iş emrine bağlı olması önemlidir. Hatta bir kalite sorunu çıktığında ana sanayi kasa etiketindeki lot numarasını bildirir; tedarikçi o lotun hangi vardiyada, hangi kalıpla, hangi sac rulosundan basıldığını bulabilmelidir. Bulamazsa tek kasa için değil, o haftanın bütün sevkiyatı için ayıklama talebiyle karşılaşabilir. Etiket ve palet düzeni için paket ve palet etiketi rehberine bakılabilir.
Beyaz eşya tedarikçisinin ERP'den beklediği kayıtlar nelerdir?
Aşağıdaki tablo, ana sanayinin sık sorduğu bilgilerle bunların ERP'deki karşılığını yan yana koyar:
| Ana sanayinin sorusu | Gereken kayıt | Sıklık |
|---|---|---|
| Bu hafta kaç parça gelecek? | Teslim tarihli sipariş satırları | Her hafta |
| Kümülatif ne kadar sevk ettiniz? | Satış irsaliyeleri, stok ekstresi | Ay sonu |
| Bu lot hangi hammaddeden? | Mal kabul lotu, üretim bildirimi | Şikayet olduğunda |
| PPM'iniz kaç? | Sevk adedi, iade ve red kayıtları | Aylık |
| Kasalarımız nerede? | Ambalaj stoku, müşteri deposu | Aylık |
| Fasonda bekleyen var mı? | Fasoncu deposu bakiyesi | Haftalık |
Örnek: bir haftalık çağrıdan sevkiyata
Aşağıdaki örnek temsili rakamlarla hazırlandı. Bir sac parça tedarikçisi buzdolabı arka panel braketi üretiyor; kasa içi adet 250, dönüşlü plastik kasa kullanılıyor.
- Çağrı: pazartesi gelen çağrıda bu hafta için kesin 18.000, gelecek hafta için kesin 15.000 adet var. Geçen haftaki çağrıda bu hafta 16.000 idi; 2.000 adet artış siparişe işlenir.
- Stok kontrolü: sevke hazır 4.500 adet, fasonda boyada 6.000 adet, preslenmiş ve boya bekleyen 3.000 adet var. Eksik 4.500 adet için yeni iş emri açılır.
- Hammadde: parça başına brüt sac 0,31 kg; 4.500 adet için yaklaşık 1.400 kg sac gerekir. Depoda 2,1 tonluk rulo var, yeterli.
- Kasa: 18.000 / 250 = 72 kasa gerekiyor. Fabrikada 40 boş kasa var, müşteride 95 kasa duruyor. Müşteriden kasa iadesi istenir.
- Üretim: iki vardiyada pres bildirimi girilir; fire nedeni olarak ezik ve çapak ayrı yazılır.
- Sevkiyat: her gün çağrıdaki miktar kadar e-İrsaliye kesilir; irsaliyede kasa adedi not olarak yer alır.
Bu akışta en kolay kaybolan bilgi dördüncü adımdır. Kasa sayısı kayıtlı değilse, sevkiyat günü kasa yokluğu ilk kez fark edilir.
Beyaz eşya tedarikçilerinin sık yaptığı hatalar
- Çağrıyı Excel'de bırakmak: siparişler ERP'ye girilmeyince teslim gecikmesi ancak müşteri aradığında fark edilir.
- Fason boyadaki parçayı stokta saymak: boyaya giden 6.000 parça sevke hazır sanılır.
- Ambalajı ürün ağacına koymamak: karton ve ara ayırıcı bitince sevkiyat durur.
- Fire nedenini tek kalemde toplamak: PPM raporu hazırlanır ama kök neden görünmez.
- İadeyi ayrı belgeyle almamak: hatalı dönen parça normal girişle stoğa eklenir, kalite kaydı oluşmaz.
PakERP One'da çağrıdan sevkiyata
PakERP One'da müşteri portalına doğrudan bağlanan bir EDI bağlantısı yoktur; çağrı dosyası karşılaştırıldıktan sonra kesin ve tahmini miktarlar ayrı ekranlara girilir. Ücretsiz ERP programı olarak kullanıcı, belge ve modül sınırı yoktur.
- 103 Satış Siparişleri: çağrının kesin haftaları teslim tarihli satırlar olarak girilir; liste satır bazlıdır, geciken satır kırmızı, teslimine 7 gün kalan satır sarı görünür, satırda eldeki stok ve açık iş emri miktarı yer alır.
- 8111 Satış Tahminleri ve 8112 MRP: tahmini haftalar ayrı tutulur; MRP sac, granül ve ambalaj ihtiyacını çıkarır.
- 8107 Ürün Ağacı: parça başı brüt sac ya da granül, karton ve ara ayırıcı gibi sarf malzemeler ağaca yazılır; boya ya da kaplama fason operasyon olarak işaretlenir.
- 8120 İş Emirleri ve Android uygulama: her operasyon ayrı iş emri numarası alır; vardiya sonunda iyi ve fire adet, fire nedeni, operatör ve vardiya tezgah başında tabletle girilir. 8164'te ezik, çapak gibi fire nedenleri tanımlanır.
- 301 Stok Kartları ve 320 Depolar: mamul kartında paket tipi ve paket içi miktar alanları vardır; dönüşlü kasa için ayrı kart, müşteri için ayrı depo açılır, 304 transfer fişiyle kasa hareketi izlenir.
- Üretim Panosu: "Fasonda" sekmesi boyacıda bekleyen miktarı fasoncu bazında gösterir.
- 102 Satış İrsaliyeleri: irsaliye programdan e-İrsaliye olarak gönderilir; lot bilgisi satırda taşınır ve sağ tık "Faturalaştır" ile faturaya çevrilir.
Ekranların ayrıntısı Satış ve Sevkiyat modül sayfasında, e-belge tarafı e-İrsaliye ile sevkiyat takibi rehberinde.