1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. Yay Üretimi İçin Ücretsiz ERP Programı
Ücretsiz ERP Rehberi · Sektör

Yay Üretimi İçin Ücretsiz ERP Programı: Tel Kangalından Kuvvet Testine

PakERP One Ekibi 8 dk okuma
Kısa cevap

Yay üreticisi için ücretsiz ERP programı, yay telini kangal kangal ayrı lotla ve döküm numarasıyla almalı, ürün ağacında yay başına tel tüketimini gram olarak tutmalı, sarma, tav, taşlama ve kaplama aşamalarını ayrı operasyon olarak izlemeli ve kuvvet testi sonucunu üretim lotuna bağlamalıdır. Böylece müşteriden gelen bir kuvvet şikayetinde hangi kangaldan, hangi fırın şarjından ve hangi tezgahtan çıkıldığı birkaç dakikada bulunur.

Sabah yedide sarma makinesinin başındaki usta yeni kangalı makaraya takar, ilk on yayı sarar, kumpasla serbest boyu ölçer, birini test cihazına koyar. Kuvvet toleransın alt sınırında çıkar. Makinenin ayarı biraz oynatılır, beş yay daha sarılır, bu sefer tutar. Bu on beş yay hurda kutusuna gider ve çoğu atölyede hiçbir kayda girmez.

Yay üretimi küçük görünen ama kayıt yükü ağır bir iştir. Tel kilo ile alınır, yay adetle satılır; bir sipariş 500 adet olabilir, bir başkası 200.000. Çeşit sayısı yüzlerle ifade edilir ve her yayın kuvveti, serbest boyu, dış çapı müşteri çiziminde ayrı ayrı tolere edilmiştir. Bu rehber yay atölyesinin gerçek akışını, en çok bilgi kaybedilen noktaları ve bunların ücretsiz ERP programı içinde hangi kayıtlarla tutulacağını anlatıyor.

Lot izleme soy ağacı (313): Mamul lotundan hammadde lotuna geri iz: nitelik, karşı lot, tedarikçi ve kaynak belge.Tam boyut
Lot izleme soy ağacı (313) · Mamul lotundan hammadde lotuna geri iz: nitelik, karşı lot, tedarikçi ve kaynak belge.

Yay üretimi hangi aşamalardan geçer?

Basma yayı için tipik akış tel kabulü, sarma, gerilim giderme tavı, uç taşlama, gerekiyorsa bilyalı dövme ve setleme, kaplama ya da boya, kuvvet testi ve paketlemedir. Çekme yayında taşlama yerine kanca açma, burulma yayında bacak bükme gelir; tel form parçaları ise çoğu zaman tek bir bükme operasyonuyla biter.

  1. Tel kabulü: kangal tartılır, etiketindeki döküm no ve tedarikçi lotu okunur, malzeme sertifikası dosyalanır. Yay telinde sık geçen ürün standardı EN 10270'tir; sertifikada çekme dayanımı ve tel çapı toleransı yazar.
  2. Sarma: CNC sarma makinesinde yay biçimi verilir. Her ayar değişiminde ayar yayı çıkar.
  3. Gerilim giderme tavı: sarılan yaylar fırına şarj halinde girer; sıcaklık ve süre şarj bazında kaydedilir.
  4. Uç taşlama: basma yayında oturma yüzeyleri taşlanır, çapak alınır.
  5. Bilyalı dövme ve setleme: yorulma ömrü istenen yaylarda yapılır, çoğu zaman fason gider.
  6. Kaplama: çinko, fosfat, toz boya; neredeyse her zaman fasoncudadır.
  7. Kuvvet testi ve ölçüm: belirli boyda kuvvet, serbest boy, dış çap ölçülür; numune planına göre ya da yüzde yüz.
  8. Paketleme ve sevk: poşet, koli ya da müşteri kasası, lot etiketiyle.

Her aşama arasında bekleyen malzeme vardır. Sarılmış ama tavlanmamış bir kasa, tavlanmış ama kaplamaya gitmemiş bir kasa ayrı stoklardır. Aşama aşama stok tutmanın genel mantığı operasyon bazlı stok yazısında anlatılıyor.

Yay teli neden kangal kangal lotlanmalı?

Çünkü yayın kuvvet davranışı büyük ölçüde telin çekme dayanımına ve çap toleransına bağlıdır ve bu değerler kangaldan kangala değişir. Aynı tedarikçiden, aynı çapta gelen iki kangal aynı ayarla farklı kuvvet verebilir. Usta bunu sarma başında hisseder; kayıt ise ancak kangal ayrı lot olarak girildiyse bunu gösterir.

Mal kabulde her kangala iç lot numarası verilir, yanına tedarikçinin lotu (karşı lot) ve döküm numarası yazılır, sertifika aynı kayda eklenir. Sarma operatörü makineye hangi kangalı taktığını bildirimde seçer. Kangal bitmeden yeni kangala geçildiğinde bu da kayda girer; aksi halde aynı iş emrinin ilk yarısı bir kangaldan, ikinci yarısı başka kangaldan çıkar ve fark görünmez. Tedarikçi lotu ile döküm numarasının nasıl birlikte tutulacağı karşı lot ve döküm no rehberinde ayrıntılı.

Kangal bittiğinde makarada kalan uç parçası da önemlidir. Kısa uç atılır, uzun uç rafa konur. Rafa konan uç etiketsizse bir sonraki küçük siparişte hangi kangala ait olduğu bilinmeden kullanılır.

Sahadan not

Yay atölyelerinde tel stoğundaki farkın büyük kısmı genellikle ayar yaylarından ve rafa etiketsiz konan kangal uçlarından gelir. Kangal bittiğinde makarada kalan ucu tartıp iş emrine kapanış notu olarak yazmak, ayın sonunda ortaya çıkan farkı lot lot açıklamaya yeter.

Kilo ile alınan tel adede nasıl çevrilir?

Yay başına tel tüketimi gram olarak ürün ağacına yazılır ve iş emri açıldığında ihtiyaç, adet çarpı bu değerden bulunur. Yazılması gereken net yay ağırlığı değil, kesim payı ve uç kaybı dahil brüt tüketimdir.

Temsili rakamlarla bir örnek: 2,0 mm telden sarılan bir basma yayı 4,8 gram geliyor. Müşteri 50.000 adet istiyor. Net tel ihtiyacı 50.000 × 4,8 g = 240 kg eder. Ayar yayları, test için kırılan numuneler ve kangal başı ile sonu kayıpları için yüzde 3 pay eklenirse ihtiyaç 240 × 1,03 = 247,2 kg olur. Elde 200 kg'lık iki kangal varsa iş tek kangalla bitmez; ikinci kangala geçiş baştan planlanır ve iki ayrı tel lotu iş emrine yazılır.

AşamaKaydedilecek bilgiBirimTipik kayıp
Tel kabulüKangal lotu, karşı lot, döküm no, sertifikakgYok
SarmaKullanılan kangal, makine, iyi ve hurda adetadetAyar yayı, kangal ucu
Gerilim giderme tavıFırın şarjı, sıcaklık, süreadetNadiren
Uç taşlamaTezgah, iyi ve hurda adetadetBoy dışı yay
Kaplama (fason)Fasoncu, sevk kilosu ve adedikg ve adetDönüşte eksik ya da hasarlı
Kuvvet testiÖlçülen kuvvet, serbest boy, sonuçadetTolerans dışı

Kilo ve adet arasındaki çevrimin ayrıntısı ve tartarak sayma için birim dönüşümü yazısına bakılabilir. Küçük yaylar çoğu zaman sayılmaz, tartılır; bu yüzden ürün kartında 1.000 adedin ağırlığı da tutulmalıdır.

Fırın şarjı ile üretim lotu nasıl eşleşir?

Fırın şarjı ayrı bir kayıttır ve bir şarja birden çok iş emrinden yay girebilir; tersine, büyük bir iş emri birkaç şarja bölünebilir. Bu yüzden tav operasyonunun bildiriminde hangi şarjda hangi lotun işlendiği yazılmalıdır.

Pratikte iki düzen görülür. Birincisinde fırın her iş emri için ayrı yakılır ve şarj numarası iş emri numarasıyla aynıdır; küçük atölyelerde bu sade bir çözümdür ama fırın doluluğu düşer. İkincisinde farklı iş emirleri aynı şarja konur; o zaman şarjın sıcaklık ve süre kaydı, içindeki her iş emrinin bildirimine not olarak yazılır. Hangisi seçilirse seçilsin amaç aynıdır: bir yay tavlanmamış ya da eksik tavlanmış diye geri döndüğünde aynı şarjdaki diğer lotlar bulunabilmelidir.

Kuvvet testi sonuçları nereye yazılmalı?

Kuvvet testi sonucu üretim lotuna bağlı bir muayene kaydı olarak tutulmalıdır; test cihazının kağıt çıktısı klasörde kalırsa şikayet geldiğinde kimse onu lotla eşleştiremez.

Muayene planında hangi kuvvet ve boyların ölçüleceği, kaç numune alınacağı ve kabul sınırları yazılı olur. Otomotiv müşterisi çoğu zaman ilk sevkiyattan önce ilk numune onayı ister; bu sürecin adımları PPAP ve ilk numune onayı yazısında. Seri üretimde ise lot başına ölçüm raporu sevk irsaliyesiyle birlikte gönderilir. Tolerans dışı çıkan lot ayrılır, yeniden ayarla düzeltilebiliyorsa yeniden işlenir, düzeltilemiyorsa hurdaya ayrılır ve neden koduyla kaydedilir.

Burada sık görülen bir hata, testte elenen yayların sarma firesiyle aynı kutuya atılmasıdır. Ay sonunda hurda tartılır ama hurdanın ne kadarının ayardan, ne kadarının testten geldiği ayrılamaz. Neden kodu ayrı tutulursa, kuvvet sapmasının sarmada mı, tavda mı, telde mi başladığı izlenebilir.

Kaplamaya giden yay nasıl izlenir?

Kaplamacıya giden yay fasoncu adına açılmış bir depoda izlenir; atölyeden çıkmıştır ama hâlâ firmanındır. Kaplamacı genelde kilo üzerinden fiyat verdiği için fason irsaliyesine adetin yanında kilo da yazılır.

Yayda fasonun iki kendine özgü riski vardır. Birincisi dolaşmadır: ince telli yaylar kaplama tamburunda birbirine geçer, dönüşte bir kısmı ayrılamaz ve hurdaya çıkar. İkincisi hidrojen gevrekliği riskidir; elektrolitik kaplamadan sonra uygulanan fırınlama adımının yapıldığı kaplamacının belgesinde görülmelidir. Dönen adet gidenle karşılaştırılır, fark fasoncuya bildirilir ve kaplamacının raporu fason geliş belgesine eklenir. Fasoncudaki bakiyenin nasıl izleneceği fasoncudaki stok takibi yazısında.

Yay atölyelerinde en sık hangi kayıt hataları yapılır?

  • Kangalın lotsuz girilmesi: tel stoğu yalnız çap ve kilo olarak tutulur, döküm no hiçbir yerde yoktur.
  • Ayar yayının yazılmaması: sarma firesi hiç görünmez, tel tüketimi her ay açıklanamayan bir fark verir.
  • Tavlanmış ve tavlanmamış yayın aynı bakiyede olması: sayımda adet tutar ama tavsız yay sevkiyata karışabilir.
  • Kaplama dönüşünün yalnız kiloyla alınması: adet farkı fark edilmez, eksik sevkiyat müşteride ortaya çıkar.
  • Test raporunun lotla eşleşmemesi: rapor var ama hangi sevkiyata ait olduğu belli değildir.

PakERP One'da yay üretimi nasıl kurulur?

PakERP One üretim yapan firmalar için ücretsiz ERP programıdır; kullanıcı, belge ve modül sınırı yoktur. Yay atölyesinde kullanılan ekranlar şunlardır:

  1. 202 Alış İrsaliyesi: Çoklu Lot Girişi ile bir satırdaki birkaç kangal ayrı lota bölünür, her lota karşı lot ve döküm no yazılır. 100x120 mal kabul etiketi UYGUN, ŞARTLI KABUL ya da RED kutusuyla kangala yapıştırılır; sertifika PDF'i belgeye evrak eki olarak eklenir. Lot durumu serbest, karantina ya da bloke olarak tutulur.
  2. 8107 Ürün Ağacı: yay başına tel tüketimi gram ya da kilo olarak tanımlanır; sarma, tav, taşlama, kaplama (fason) ve test operasyonları sürükle-bırak şemada sıralanır. Benzer bir yayın şeması "Başka Stoktan Kopyala" ile getirilip düzenlenir.
  3. 8120 İş Emirleri: her operasyon GGAAYY-NN biçiminde ayrı iş emri numarası alır; yeni iş emrinde eldeki tel ile üretilebilir miktar görünür.
  4. 8121 Üretim Bildirimleri: iyi ve fire adet, fire nedeni, operatör, vardiya, başla ve bitir saati girilir. Tüketilen tel lotu için en eski lot önerilir, "Lot Seç" ile değiştirilir; Android PakERP One Üretim uygulamasında kangal etiketindeki lot barkodu "Lot Okut" ile okutulur. Fırın şarj numarası tav bildiriminin açıklamasına yazılabilir; ayrı bir fırın şarjı ekranı yoktur.
  5. 326 Nitelikler: sarılmış, tavlanmış, kaplanmış gibi aşamalar ayrı nitelik ve ayrı lot olarak stokta durur.
  6. 8128 Kalite Kontrol ve 8165 Kalite Kriterleri: kuvvet ve boy kriterleri tanımlanır, proses ve final muayene kayda alınır; test cihazının çıktısı evrak eki olarak saklanır. Fire nedenleri 8164'te tanımlanır.
  7. 8124 Fason Siparişleri ve Üretim Panosu: kaplamaya giden yay fasoncu deposunda görünür, dönüş iş emri ilerlemesine işlenir; 8127 Fason Stok Mutabakatı ile fasoncudaki bakiye kontrol edilir.
  8. 8135 İzlenebilirlik: sevk edilen yay lotundan sarma iş emrine, kullanılan kangala ve döküm numarasına kadar soy ağacı açılır.

Ekranların ayrıntısı Stok, Lot ve Nitelik modül sayfasında.

Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

Yay üretiminde tel stoğu kilo mu metre mi tutulmalı?
Tel kilo ile alınıp faturalandığı için stok birimi kilo olmalıdır. Yay başına tüketim ürün ağacında gram ya da kilo olarak tanımlanır, metre gerekiyorsa tel çapından hesaplanan çevrim katsayısıyla kullanılır.
Yay teli sertifikası nasıl saklanmalı?
Sertifika, kangalın mal kabul kaydına bağlı saklanmalıdır; klasörde ayrı durursa hangi kangala ait olduğu zamanla kaybolur. ERP'de alış irsaliyesine evrak eki olarak eklenip lot numarasıyla birlikte tutulması en pratik yoldur.
Yay kuvvet testi her yaya mı yapılır?
Müşterinin şartına bağlıdır. Güvenlik parçası niteliğindeki yaylarda yüzde yüz kontrol istenebilir, diğerlerinde muayene planındaki numune adedine göre ölçüm yapılır ve sonuç lota yazılır.
Yay üreticisi için hangi ERP uygundur?
Teli kangal bazında lot ve döküm no ile alabilen, kilo ile adet arasında çevrim yapan, aşama aşama stok tutan, fasonu ayrı depoda izleyen ve muayene kaydını lota bağlayan bir ERP uygundur. Yalnız stok ve cari tutan bir program bu zinciri kuramaz.
Küçük yaylar sayılarak mı tartılarak mı stoğa girer?
Çoğunlukla tartılarak. Ürün kartında 1.000 adedin ağırlığı tutulur, tartılan kilodan adet hesaplanır; belirli aralıklarla bir numune sayılarak bu katsayı doğrulanır.
PE
PakERP One EkibiÜcretsiz ERP rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

Ücretsiz ERP'yi kendi verinizle deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.