Depo sayımında asıl iş saymak değil, farkı açıklamaktır. Sayımdan önce bekleyen belgeler onaylanır ve hareket durdurulur; sayım lot ve aşama bazında, mümkünse kör yapılır; fark bulunduğunda önce nedeni araştırılır, sonra fark fişiyle kayda işlenir. Ücretsiz bir ERP bu işi sayım listesini depodan hazırlayıp yalnız farklar için hareket yazarak kolaylaştırır.
Sayım gününden bir hafta sonra genellikle aynı tablo çıkar: fark listesi hazırdır, ama kimse farkların nereden geldiğini bilmez. Sac rulolarında 400 kg eksik, bir mamulde 1.200 adet fazla, vida kutularında her zamanki dağınıklık. Farklar fark fişiyle kayda işlenir, bakiye rafa eşitlenir ve üç ay sonra aynı farklar yeniden çıkar.
Sayımın amacı kaydı rafa eşitlemek kadar, kaydın neden raftan ayrıldığını bulmaktır. Aşağıdaki bölümler sayımı hazırlıktan kör sayıma, lot ve aşama bazında saymaktan fark fişine kadar sahadaki sırasıyla izliyor. Stok yönetiminin genel kavramları ve dönüşümlü sayım için Stok Yönetimi rehberine bakabilirsiniz.
Tam boyutİçindekiler
Depo sayımından önce ne yapılmalı?
Sayımdan önce kayıt tarafı kapatılmalıdır: bekleyen belgeler onaylanır, girilmemiş bildirimler girilir, sayım süresince hareket durdurulur. Aksi hâlde sayılan miktar doğru, karşılaştırılan sistem miktarı yanlış olur.
- Onaylanmamış alış irsaliyelerini, satış irsaliyelerini ve stok fişlerini tamamlayın.
- Üretim bildirimlerinin eksiksiz girildiğini, açık kalan iş emirlerinin tüketimlerinin yazıldığını kontrol edin.
- Fasoncuya giden ve dönen malın irsaliyelerini kapatın.
- Sayılacak depoyu ya da bölümü belirleyin; sayım süresince o depoya giriş ve çıkış yapılmayacağını duyurun.
- Hurda ve fire kasalarını ayrı toplayın; sayımda mamulle karışmasın.
- Sayım ekiplerini ikişer kişi olarak kurun: biri sayar, biri yazar.
Beşinci madde küçük görünür ama sık fark nedenidir. Fire kasasındaki parçalar sağlam parçayla birlikte sayılırsa mamul fazla çıkar.
Ücretsiz ERP'ye yeni geçen bir firmada ilk sayım aynı zamanda açılış sayımıdır. Eski programdan aktarılan bakiyeye güvenmek yerine depoyu lot ve aşama bazında sayıp açılış stoğunu bu sayımla girmek, ilk ayın fark listesini baştan temizler. Geçişin öteki adımları için ERP Geçiş Rehberi yazısına bakabilirsiniz.
Kör sayım nedir, neden tercih edilir?
Kör sayım, sayım ekibinin sistemdeki miktarı görmeden saymasıdır. Ekip yalnız stok kodunu, lotu ve yeri görür; saydığını yazar. Sistem miktarı sayım bittikten sonra karşılaştırılır.
Sistem miktarını gören sayıcı, farkı "bulmamaya" eğilimlidir. Kasada 48 adet sayar, listede 50 görür, "iki tane gözden kaçmıştır" der ve 50 yazar. Kör sayımda bu eğilim ortadan kalkar. Karşılığında daha fazla yeniden sayım çıkar; bu yüzden fark belli bir eşiği aşan satırlar ikinci bir ekiple yeniden sayılır.
Ücretsiz ERP programı seçerken sayım listesinin sistem miktarı gizlenerek basılıp basılamadığına ve sayılan miktarların sonradan sistemle karşılaştırılıp karşılaştırılamadığına bakın.
Sayım farklarının büyük kısmı sac ve granül gibi kilo ile izlenen kalemlerde çıkar. Açılmış rulonun ya da açık torbanın tartılmadan etikete göre yazılması, farkı her sayımda aynı yerde bırakır. Sayım ekibine bir terazi vermek, fark listesini belirgin kısaltır.
Sayım günü nasıl yürütülür?
Sayım günü bir sırayla yürür: önce yer, sonra kalem, en son karşılaştırma. Ekipler depoyu raf ya da bölge bazında paylaşır; her ekip kendi bölgesini bitirmeden başka bölgeye geçmez. Sayılan her kasa, palet ya da rulo üzerine küçük bir "sayıldı" işareti konur. Böylece aynı palet iki ekip tarafından sayılmaz, köşede kalan palet de atlanmaz.
Sayım listesi kâğıtta tutuluyorsa aynı gün sisteme girilmelidir. Ertesi güne kalan liste, el yazısının okunmadığı ve "bu 8 mi 3 mü" tartışmasının başladığı listedir. Tablet ya da el terminali kullanılıyorsa sayılan miktar doğrudan kayda düşer; yine de her bölgenin sorumlusu listesini imzalamalıdır.
Gün sonunda bir kişi, sayılmamış görünen satırların listesini alır. Bu satırlar ya gerçekten boştur ya da bir ekip o rafı atlamıştır. İkisini ayırmadan sayım kapatılmaz.
Lot ve aşama bazında sayım nasıl yapılır?
Lotlu kalemlerde her lot ayrı sayılır; toplam doğru çıksa bile lot dağılımı yanlışsa izlenebilirlik bozulur. Aynı şekilde yarı mamul, hangi aşamada olduğu yazılarak sayılır.
| Kalem türü | Nasıl sayılır | Dikkat |
|---|---|---|
| Sac rulo, profil | Rulo rulo, etiketteki lot ile; kilo tartıyla ya da etiketten | Açılmış rulonun kalan kilosu tartılmalı |
| Granül, toz, kimyasal | Torba ya da varil bazında, lotla | Açık torba ayrı yazılır |
| Yarı mamul | Aşama belirtilerek: kesilmiş, preslenmiş, kaplanmış | Aşamasız sayım, kaplanmamış parçayı sevke hazır gösterir |
| Mamul | Kasa, koli ya da palet bazında, lotla | Ayrılmış red kasası mamule katılmaz |
| Sarf, bağlantı elemanı | Tartım ya da kutu sayısıyla | Birim ağırlıkla adede çevrilir |
Etiketi okunmayan ya da lotu belirsiz malzeme ayrı bir listeye yazılır. Bu liste sayımdan sonra incelenir; tahminle bir lota bağlanmaz.
Stok farkı neden çıkar?
Farkların çoğu sayım hatası değil, kayıt hatasıdır: girilmeyen bir bildirim, yanlış depoya yapılan giriş, birim karışıklığı ya da kayda geçmeyen fire. Nedeni bulunmadan işlenen fark, bir sonraki sayımda geri gelir.
- Eksik tüketim kaydı: üretimde kullanılan hammadde bildirime yazılmamış; hammadde fazla, mamul doğru çıkar.
- Kaydedilmeyen fire: operatör fireyi atmış ama bildirimde yazmamış; mamul eksik çıkar.
- Birim çevrimi: sac kilo ile alınıp adetle tüketiliyorsa çevrim katsayısı yanlışsa fark her ay büyür.
- Transfer fişi girilmemiş: toplam doğru, depo dağılımı yanlış.
- Mükerrer kart: aynı malzeme iki kartta; biri fazla, biri eksik.
- Numune ve bedelsiz çıkış: müşteriye verilen numune kayda geçmemiş.
- Fasoncudaki mal: fason deposu sayılmamış ya da fasoncu ile mutabakat yapılmamış.
Fark analizi için stok ekstresi en iyi araçtır: kartın son sayımdan bugüne tüm hareketlerini, lot ve depo kolonlarıyla görmek, eksik halkayı çoğu zaman birkaç dakikada gösterir. Lot bazında fark, lot takibi düzeninin nerede koptuğunu da gösterir.
Sayım farkı kayda nasıl işlenir?
Fark, nedeni açıklandıktan sonra sayım fark fişiyle işlenir. Fişte yalnız farklı çıkan satırlar hareket üretir; eşit çıkan satırlar dokunulmadan kalır.
Nedeni belli olan farkı doğrudan sayım farkı olarak yazmak yerine asıl belgesiyle düzeltmek daha doğrudur. Unutulan transfer fişi girilir, eksik bildirim tamamlanır, mükerrer kart birleştirilir. Böylece fark, gerçekten açıklanamayan kısma iner.
Açıklanamayan farkın muhasebe kaydı ve varsa vergisel sonucu için mali müşavirinizle çalışın; sayım farkı, hurda ve fire kayıtlarının hangi hesaplara ve nasıl işleneceği güncel mevzuata göre değerlendirilir. Dönem sonu envanteri ve maliyet ilişkisi için Maliyet Muhasebesi yazısına bakabilirsiniz.
Ücretsiz ERP ile sayım ne sıklıkla yapılmalı?
Dönem sonunda envanter yasal olarak gerekir, ama yalnız yıl sonu sayımına güvenmek farkları bir yıl geç yakalamak demektir. Değerli ve hızlı dönen kalemleri daha sık, düşük değerli sarfı daha seyrek saymak, üretimi durdurmadan kaydı rafa yakın tutar.
Lisans ücreti olmayan bir programda sayımın maliyeti yalnız sayım ekibinin zamanıdır. Ücretsiz ERP'nin burada sağladığı, sayım listesini depodan hazırlamak, sayılanı sistemle karşılaştırmak ve yalnız farkı işlemektir. Bu kolaylık, küçük ve sık sayımı yıl sonu sayımından daha az yorucu hâle getirir.
Pratik bir başlangıç: sac, granül ve pahalı satın alınan parçaları ayda bir; mamul deposunu üç ayda bir; sarf ve bağlantı elemanlarını yılda bir sayın. Her sayımın fark listesini saklayın. Aynı kalemde aynı yönde tekrar eden fark, sayım hatası değil süreç hatasıdır ve üretim ya da mal kabul adımında aranmalıdır.
PakERP One'da sayım ve stok farkı
PakERP One'da bakiye stok × depo × lot × nitelik anahtarıyla tutulur; sayım da bu dört boyutta yapılır. Program ve bulut sunucu ücretsizdir.
- 310 Sayım: depo seçilir, istenirse stok grubu, nitelik ve lokasyonla daraltılır. Sayım satırları depodaki kartlar ve lotlarla hazırlanır; sistem miktarı gösterilmeden saydırılıp sonradan getirilebilir. Onayda yalnız farklar için stok hareketi yazılır.
- 301 Stok Kartları: Stok Ekstresi kartın hareketlerini tarih, belge, depo, lot ve yürüyen bakiyeyle gösterir; fark analizi buradan yapılır. Stok Durumu depo ve nitelik bazında bakiyeyi lot ayrıntısıyla verir.
- 302-310 stok fişleri: giriş, çıkış, transfer ve virman fişleriyle fark nedeni asıl belgesiyle düzeltilir.
- 327 Hurda Kayıtları ve 328 Hurda Cinsleri: hurda sayımdan ayrı, kendi kaydıyla izlenir.
- 8121 Üretim Bildirimleri: fire adedi ve nedeni bildirimde yazılır; kaydedilmeyen fire farkı oluşmaz.
- 320 Depolar: fasoncu deposu ayrı tutulur; fasondaki mal kendi deposunda görünür.
Sayım listeleri ve stok raporları "Raporlar ▾" menüsünden PDF ve Excel alınır. Ayrıntı için Stok modülü ve Stok kullanım kılavuzu sayfalarına bakın.
Konuyla ilgili: Stok Sayım Farkı Neden Çıkar, Nasıl Düzeltilir?, Depo Lokasyon Adresleme: Raf ve Göz Kodu Nasıl Verilir?.
Stok takip programı: depo bakiyesi, stok ekstresi ve lot seçimi
Depo, lot ve nitelik kırılımında stok durumu, stok ekstresi, sevkiyatta lot seçimi ve hazır stok raporları.

Diğer videolar: PakERP One YouTube kanalı