Depo lokasyon adreslemesi, depodaki her rafa ve göze tekil bir kod vermek ve stoğu bu kodla kaydetmektir. Yaygın yapı bölge, koridor, raf, kat ve göz sırasıyla kurulur; örneğin A-03-02-B, A bölgesi, 3. koridor, 2. raf, B katı demektir. Kod sabit uzunlukta olmalı, raf etiketinde aynen yazmalı ve her yerleştirme ile her alım bu kodla kayda girmelidir.
Sevkiyat sorumlusu öğleden sonra arıyor: müşterinin 400 adet braketi bugün çıkacak, sistem 600 adet var diyor, depocu iki saattir arıyor ve bulamıyor. Mal depoda bir yerde duruyor; kayıt yanlış değil, eksik. Sistem malın hangi depoda olduğunu biliyor ama hangi rafta olduğunu bilmiyor.
Küçük bir depoda bunu depocunun hafızası çözer. Depo büyüdükçe, vardiya sayısı arttıkça ve aynı kod farklı lotlarla üç ayrı köşeye dağıldıkça hafıza yetmez. Lokasyon adreslemesi bu boşluğu kapatır: her gözün bir adresi olur, her hareket o adresle kayda girer. Aşağıda adres kodunun nasıl kurulacağı, hangi malın nereye konacağı ve kaydın sahada nasıl doğru tutulacağı bir pres atölyesi örneğiyle anlatılıyor.
Tam boyutİçindekiler
- Lokasyon adresleme nedir, hangi depoda gerekir?
- Raf ve göz adres kodu nasıl kurulur?
- Örnek: pres atölyesinin yarı mamul deposu nasıl adreslenir?
- Sabit adres mi, serbest adres mi kullanılmalı?
- Hangi malzeme hangi göze konmalı?
- Lokasyon bazlı stok sahada nasıl doğru tutulur?
- Sık yapılan hatalar
- PakERP One'da raf ve lokasyon
- Sık sorulan sorular
Lokasyon adresleme nedir, hangi depoda gerekir?
Lokasyon adreslemesi, deponun içini tekil kodlu gözlere bölmek ve stok bakiyesini yalnız depo düzeyinde değil göz düzeyinde tutmaktır. Kayıt artık "mamul deposunda 600 adet" değil, "mamul deposu, A-03-02-B gözünde lot 240915-03'ten 600 adet" olur.
Her depoya gerekmez. Tek odalı, on beş rafı olan ve tek kişinin yönettiği bir hammadde alanında raf etiketi yeterli olabilir. Şu durumlarda ise adreslemesiz depo zaman ve para kaybettirir:
- Aynı stok kodu farklı lotlarla birden fazla yerde duruyorsa ve FIFO çıkış isteniyorsa.
- Depoda vardiyalı çalışılıyor, malı yerleştiren ile toplayan farklı kişilerse.
- Kalem sayısı birkaç yüzü geçmişse ve benzer görünen parçalar (sağ ve sol braket, farklı kalınlıkta aynı ölçü sac) karışıyorsa.
- Müşteri denetiminde bir lotun rafta nerede durduğunu göstermeniz isteniyorsa.
Adresleme, depo yapısının bir alt katmanıdır. Önce depolar doğru ayrılmalıdır (hammadde, yarı mamul, mamul, karantina, sevk); depo ayrımının nasıl kurulacağı stok takibi için depo, lot ve nitelik yazısında var. Lokasyon, bu depoların içindeki adrestir.
Raf ve göz adres kodu nasıl kurulur?
Adres kodu, depoda yürüyen birinin okuma sırasına göre büyükten küçüğe kurulur: önce bölge, sonra koridor, raf, kat ve en sonda göz. Kodu okuyan kişi depo girişinden gözün önüne kadar başka bir şey sormadan yürüyebilmelidir.
| Parça | Ne anlatır | Örnek değer | Kural |
|---|---|---|---|
| Bölge | Depo içindeki alan: raf alanı, yer istifi, rulo sahası | A, B, R | Tek harf; yer istifi ve raf ayrı bölge olsun |
| Koridor | Raf sıraları arasındaki yürüme yolu | 01-12 | İki hane, baştaki sıfır yazılır |
| Raf | Koridordaki raf gövdesi | 01-20 | Tek numaralar sol, çift numaralar sağ |
| Kat | Rafın yatay seviyesi | A, B, C, D | A en alt kat; harf kullanmak rakamla karışmayı önler |
| Göz | Kat içindeki bölme ya da palet yeri | 1, 2, 3 | Soldan sağa numaralanır |
Bu yapıyla A-03-02-B-1, A bölgesinde, 3. koridorda, 2. rafın B katında soldaki ilk göz demektir. Birkaç kural kodun yıllarca dayanmasını sağlar:
- Sabit uzunluk: 3 yerine 03 yazın. Listeler alfabetik sıralandığında 10. koridor 2. koridorun önüne geçmez.
- Anlamsız harf yok: kodda malzeme adı, müşteri adı ya da sorumlu kişi geçmez. Raf boşalıp başka mala geçtiğinde kod yanlış bilgi verir.
- Etiket ile kayıt aynı: raf etiketinde yazan kod ile sistemdeki kod karakteri karakterine aynı olmalı. Etikette A3-2B, sistemde A-03-02-B yazıyorsa okutma da arama da tutmaz.
- Yer istifine de adres: rafsız yere konan paletler, zemine boyanmış çizgilerle numaralanır (Y-01, Y-02). Adresi olmayan zemin, kayıtsız stoğun toplandığı yer olur.
Lokasyon adreslemesine geçen depolarda ilk ay kayıt yükü artar ve depocular yavaşladıklarını söyler. Asıl kazanç ikinci ayda, vardiya değişiminden sonra mal arama süresi kısaldığında görülür. Geçişte en çok zorlanılan yer zemin istifidir; zemin çizgisi çekilip numaralanmadan adreslemeye başlamak yarım iş olur.
Örnek: pres atölyesinin yarı mamul deposu nasıl adreslenir?
Rakamlar temsilidir. Bir pres atölyesinin yarı mamul deposunda 4 koridor, her koridorda 6 raf, her rafta 4 kat ve her katta 3 göz var. Gözler 1.200 x 1.000 mm palet ya da üç standart kasa alacak genişlikte.
- Toplam göz sayısı: 4 x 6 x 4 x 3 = 288 göz.
- Kat kapasitesi: raf üreticisinin etiketi kat başına 1.500 kg diyor; üç gözlü katta göz başına 500 kg sınır konur. Tam dolu bir kasa kaynaklı braket 38 kg ise bir göze en fazla 13 kasa girer; hacim izin verse bile 14. kasa konmaz.
- Hareket sayısı: son üç ayda depoya yapılan 4.200 alımın yaklaşık 2.900'ü (yüzde 69) 35 kalemden geliyor. Bu 35 kalem sevk kapısına yakın 1. ve 2. koridorun B ve C katlarına, yani bel hizasına alınır.
- Ağır ve hantal parçalar: göz başına 300 kg'ı geçen kasalar her koridorda A katına konur, forklift olmadan alınmaz.
- Az hareket görenler: yedek parça niteliğindeki eski model yarı mamuller 4. koridorun D katına çıkar.
- Boş göz payı: 288 gözün en az yüzde 10'u, yani 29 göz, mal kabul yoğunluğu için boş bırakılır. Depo tamamen dolduğunda yerleştirme kuralı ilk bozulan şey olur.
Bu yerleşimin mantığı ABC analizine dayanır, ancak değer yerine hareket sayısıyla sınıflandırılır: depocunun yürüme yolunu kısaltan, en çok alınan kalemdir. Değere göre sınıflandırmanın nasıl yapıldığı ABC analizi yazısında.
Sabit adres mi, serbest adres mi kullanılmalı?
Kalem sayısı az, miktarı düzenli ve depocusu sabit olan alanlarda sabit adres; kalem sayısı fazla, giriş miktarı dalgalı depolarda serbest adres daha verimlidir. Çoğu üretim deposunda ikisi birlikte kullanılır.
| Sabit adres | Serbest (dinamik) adres | |
|---|---|---|
| Tanım | Her kalemin her zaman aynı gözü vardır | Mal, o an boş ve uygun olan herhangi bir göze konur |
| Raf doluluğu | Düşük; boş göz başka kaleme verilmez | Yüksek; her göz kullanılır |
| Kayda bağımlılık | Az; depocu yeri ezbere bilir | Tam; yerleştirme kaydı girilmezse mal kaybolur |
| Uygun alan | Bağlantı elemanı, sarf, küçük kutulu hammadde | Paletli yarı mamul, mamul, rulo |
| FIFO | Gözün arkasından doldurmak gerekir | Lot ve tarih kayıttan okunur |
Pratik bir karma düzen şöyledir: cıvata, somun, pul ve ambalaj malzemesi sabit gözlerde durur, raf etiketinde stok kodu da yazar. Paletli yarı mamul ve mamul serbest adresle yerleşir ve her palet konduğu göze kaydedilir. Sac levhalar ve rulolar kendi bölgesinde, kalınlık grubuna göre sabit sıralarda tutulur.
Hangi malzeme hangi göze konmalı?
Yerleştirmede dört ölçüt sırayla uygulanır: güvenlik, hareket sıklığı, birlikte kullanım ve kalite durumu. Hareket sıklığı yürüme mesafesini, diğerleri hatayı ve kazayı belirler.
- Ağırlık ve boyut: ağır kasalar alt kata, uzun profiller konsol rafa, rulolar zemine ve yalnız kendi takozlarıyla. Bu kural hareket sıklığından önce gelir.
- Hareket sıklığı: en çok alınan kalemler sevk ya da üretim kapısına en yakın, bel hizasındaki gözlere.
- Birlikte kullanım: aynı montajda birlikte tüketilen parçalar yan yana gözlere. Toplama listesi tek koridorda biter.
- Benzer parçaları ayırma: sağ ve sol versiyon, 1,5 ve 2,0 mm aynı ölçü parça yan yana konmaz. Karışma riski, yürüme kazancından pahalıdır.
- Kalite durumu: karantinadaki ya da reddedilmiş lot normal raf gözünde beklemez; ayrı ve işaretli bir alana, tercihen ayrı bir depoya gider. Mal kabulde bu ayrımın nasıl yapıldığı mal kabulde karantina yazısında.
Lokasyon bazlı stok sahada nasıl doğru tutulur?
Lokasyon kaydı ancak her fiziksel yer değişikliği aynı anda kayda girerse doğru kalır. Mal kabulde yerleştirme, üretime veriş, raflar arası taşıma ve sevkiyat toplama, hepsi adresli olmalıdır.
- Mal kabul: irsaliye girişi önce mal kabul alanının adresine yapılır (örneğin K-01). Kalite onayından sonra palet rafa kaldırılırken kaynak ve hedef göz yazılarak transfer kaydı girilir.
- Yerleştirme: depocu malı koyduğu gözün etiketini okutur ya da kodunu yazar. Önerilen gözle konan göz farklıysa kayıt, konan göze göre yapılır.
- Alım: toplama listesi göz sırasına göre yazdırılır; depocu koridoru bir kez dolaşır. Alım hangi gözden yapıldıysa çıkış o gözden düşer.
- Raflar arası taşıma: forkliftçi bir paleti başka göze aldığında transfer fişi girilmeden iş bitmiş sayılmaz. En sık kayıp, raf boşaltma ve yeniden düzenleme günlerinde yaşanır.
- Döngüsel sayım: depoyu yılda bir kez kapatıp saymak yerine her hafta birkaç koridor sayılır. Göz bazlı sayım hem daha kısa sürer hem de farkın yerini doğrudan gösterir. Sayımın yürütülmesi depo sayımı yazısında.
Göz ile depo arasındaki taşımalar da depolar arası transferle aynı mantıkta kaydedilir; ayrıntılar depolar arası transfer yazısında.
Sık yapılan hatalar
- Adresi sonradan değiştirmek: raflar yeniden düzenlendiğinde kodlar kaydırılırsa eski kayıtlar başka bir yeri gösterir. Yeni raf yeni kod alır; eski kod pasif yapılır, silinmez.
- Etiketsiz göz: kâğıda yazılıp bantlanan etiket bir ayda düşer. Raf etiketi kalıcı, okunur ve forklift yüksekliğinden görülebilir olmalıdır.
- Tek gözde birden çok kalem: serbest adreste aynı göze iki farklı kalem konduğunda sayım ve alım karışır. Göz ya tek kalem ya da açıkça ayrılmış bölmeli olmalıdır.
- Kapasitesiz göz: göze girebilecek en fazla ağırlık ya da kasa sayısı tanımlanmazsa raflar zamanla aşırı yüklenir.
- Toplama alanını adreslememek: sevk öncesi bekleme alanı adressiz kalırsa sevk edilmemiş mal kayıtta görünmez olur.
- Kaydı vardiya sonuna bırakmak: depocu yerleştirmeleri akşam topluca girerse gün içindeki alımlar yanlış gözden düşer.
PakERP One'da raf ve lokasyon
PakERP One'da stok bakiyesi stok, depo, lot, nitelik ve lokasyon anahtarıyla tutulur; lokasyon kullanmak depo bazında açılan bir seçimdir. Program ve bulut sunucu ücretsizdir, depo ve lokasyon sayısında sınır yoktur.
- 320 Depolar: depo kartında "Lokasyon (raf) kullanır" işareti açılır. Lokasyonsuz çalışan depolar etkilenmez.
- 321 Depo Lokasyonları (Raf): her göz için kod, ad, bölge, koridor, raf, kat ve kapasite girilir. Kod depo içinde benzersizdir. Çok sayıda göz, listedeki İçeri Aktar ile Excel şablonundan toplu açılabilir.
- 304 Stok Transfer Fişi: satırda Kaynak Lokasyon ve Hedef Lokasyon seçilir; raflar arası taşıma da bu fişle kaydedilir, lot ve nitelik korunur.
- 310 Sayım: sayım satırları hazırlanırken lokasyon seçilerek tek bir koridorun ya da gözün kalemleri getirilir; döngüsel sayım bu yolla yapılır.
- 329 Depo Bakiye Düzeltme: bir kartın depo, lot, nitelik ve lokasyon kırılımındaki bütün bakiyeleri tek ekranda listelenir; düzeltme sayım fişi olarak işlenir.
- 301 Stok Kartları: Müşteri / Kalıp / Paket sekmesinde Kalıp Rafı ve Sac Rafı alanları, sabit yerleri olan kalıp ve sacın adresini kartta tutar.
Ayrıntılar Stok, Lot ve Nitelik sayfasında.
Stok takip programı: depo bakiyesi, stok ekstresi ve lot seçimi
Depo, lot ve nitelik kırılımında stok durumu, stok ekstresi, sevkiyatta lot seçimi ve hazır stok raporları.

Diğer videolar: PakERP One YouTube kanalı