Ücretsiz bir ERP ile stok takibi yapılacaksa önce programın bakiyeyi hangi boyutlarda tuttuğuna bakılır: depo, lot ve üretim aşaması (nitelik). Bakiye yalnız belgelerden oluşmalı, elle düzeltilmemeli. Sonra günlük düzen kurulur: mal kabulde lot girilir, üretim bildirimi vardiya içinde yapılır, transfer fişsiz yapılmaz, değerli kalemler dönüşümlü sayılır. Lisans ücreti olmaması bu kuralları gevşetmek için bir neden değildir.
Depoda kaç tane var? Bu soruya fabrikada genellikle iki cevap verilir: programın söylediği ve depocunun söylediği. İkisi tutmuyorsa sorun çoğu zaman yazılımın pahalı ya da ucuz olmasında değil, stoğun hangi boyutlarda tutulduğunda ve kaydın ne zaman girildiğindedir.
Lisans ücreti olmayan bir programa geçen üretim firması için de durum aynı. Ücretsiz ERP stoğu doğru tutabilir; yeter ki baştan depo, lot ve aşama yapısı doğru kurulsun, günlük kayıt alışkanlığı da buna uysun. Stok yönetiminin kavramları (hareket türleri, rezerve, ABC sınıflaması) stok yönetimi rehberinde ayrıntılı anlatıldı. Burada daha pratik bir soruya bakacağız: bedelsiz bir programda stok takibini kurarken neye bakılır, ilk hafta ve sonraki her gün ne yapılır?
Tam boyutİçindekiler
- Ücretsiz bir ERP'de stok takibi için neye bakılır?
- Depo yapısı nasıl kurulmalı?
- Lot takibi hangi kalemlerde açılmalı?
- Nitelik nedir, ayrı stok kartı açmaktan farkı ne?
- Günlük işleyiş: stok kaydını kim, ne zaman girer?
- Depoda kim neyi görmeli, kim neyi değiştirmeli?
- İlk hafta: açılış bakiyesi nasıl girilir?
- PakERP One'da stok takibi nasıl kurulur?
- Sık sorulan sorular
Ücretsiz bir ERP'de stok takibi için neye bakılır?
İlk bakılacak şey, programın bakiyeyi hangi anahtarla tuttuğudur. Yalnız stok kodu ve depo varsa, lotlu hammadde ve ara aşamada bekleyen yarı mamul ayrı ayrı görünmez; sayım yapılsa bile rakam bir şey anlatmaz.
Deneme hesabında aşağıdaki maddeleri kendi verinizle sınayın. Tanıtım videosu değil, kendi rulonuz ve kendi parçanız üzerinde deneyin.
| Bakılacak özellik | Neden gerekli | Nasıl sınanır |
|---|---|---|
| Birden çok depo | Hammadde, yarı mamul, mamul, karantina ve fasoncu ayrı yerdir | Aynı karta iki depoya giriş yapıp bakiyeleri ayrı görün |
| Lot takibi (kart bazında açılıp kapanan) | Rulo sac, döküm no, boya partisi geri izlenir | Bir alış irsaliyesinde tek satıra birden çok lot girin |
| Aşama (nitelik) boyutu | Kesilmiş, preslenmiş, kaplanmış parça ayrı sayılır | Aynı kartı iki farklı aşamada stokta görün |
| Hareketten oluşan bakiye | Elle yazılan bakiye izsiz kalır | Bakiyeye tıklayıp hangi belgelerden oluştuğunu görün |
| Stok ekstresi | Fark çıktığında geriye dönük arama | Tarih aralığında giriş, çıkış ve yürüyen bakiyeyi alın |
| Sayım fişi | Kayıt rafa belgeyle eşitlenir | Bir depoda lot bazında sayım girip farkı işleyin |
| Excel'e aktarım | Veri sizin kalmalı | Stok listesini ve ekstreyi dışa alın |
Bu tablodaki maddelerden biri eksikse, eksikliği Excel ile kapatmaya çalışmak genellikle ikinci bir stok defteri doğurur. Programı seçmeden önce bunu bilmek, geçişten sonra öğrenmekten ucuzdur.
Depo yapısı nasıl kurulmalı?
Depo sayısını fabrikadaki fiziksel alanlar değil, stoğun durumu belirlemeli. Çoğu metal işleme ve yan sanayi firması için beş depo yeter: hammadde, yarı mamul, mamul, karantina ve her fasoncu için ayrı bir fason deposu.
Sık yapılan hata tersidir: her raf sırası, her hol, hatta her tezgah önü ayrı depo açılır. Kâğıtta düzenli görünür ama sahada her küçük yer değişimi transfer fişi ister. Fiş kesilmez, bakiye kayar. Rafı izlemek istiyorsanız depo yerine lokasyon (raf) kullanın; depo sayısını düşük tutun.
Karantina deposu neden ayrı olmalı?
Mal kabulde şartlı kabul edilen ya da kalite onayı bekleyen parti, kullanılabilir stokla karışmamalı. Ayrı bir depoda durduğunda planlamacı onu yanlışlıkla üretime vermez; onay gelince tek bir transfer fişiyle hammadde deposuna geçer.
Yeni programa geçen firmalarda ilk sayım farkları çoğunlukla yarı mamulden çıkar. Hammadde ve mamul düzenli sayılır, ama tezgah önlerinde ve fasoncuda bekleyen ara aşama parçası kimsenin listesinde değildir. Açılış sayımında bu alanları ayrı bir ekiple saymak farkın büyük kısmını baştan önler.
Lot takibi hangi kalemlerde açılmalı?
Lot takibi, müşterinin ya da standardın geri izleme istediği ve partiden partiye özelliği değişen kalemlerde açılmalı. Her kalemde açmak kayıt yükünü artırır, depocuyu yorar ve lotu yanlış girilmiş kayıtlar doğurur.
- Açın: rulo ve levha sac (döküm no ile), çubuk ve profil, boya ve kaplama kimyasalı, döküm ve dövme ham parça, müşteriye sevk edilen mamul.
- Çoğu zaman gerekmez: standart vida, somun, pul, ambalaj kartonu, eldiven gibi sarf.
- Karşı lot: tedarikçinin kendi parti numarasını da saklayın. Şikâyet geldiğinde tedarikçiye sizin lot numaranızı değil, onunkini söylemeniz gerekir.
Mamulde lot numarası olarak iş emri numarasını kullanmak pratik bir yoldur; ayrı numara üretmek gerekmez, geri izleme de iş emri üzerinden hammadde lotuna kadar iner. Bu zincirin ayrıntısı lot izlenebilirlik yazısında var.
Nitelik nedir, ayrı stok kartı açmaktan farkı ne?
Nitelik, aynı parçanın hangi üretim aşamasında olduğunu gösteren stok boyutudur. Flanş tek kart olarak kalır; "kesilmiş", "preslenmiş", "kaplanmış" ve nihai hâlleri aynı kartın farklı bakiyeleri olarak görünür.
Her aşamaya ayrı kart açmak da çalışır, ama bedeli vardır. Kart sayısı aşama sayısı kadar katlanır, ürün ağacı her aşama için ayrı satır ister, fasona giden ve gelen parça farklı kodla dolaşır. Nitelik boyutu olan bir programda ise sevkiyatçı yalnız nihai bakiyeyi görür; kaplamadan dönmemiş gövde "hazır mamul" sanılmaz.
Ücretsiz ERP programlarının hepsinde bu boyut yoktur. Seçim yaparken sorun: "Aynı stok kartını iki farklı aşamada, iki farklı depoda ayrı bakiye olarak görebilir miyim?"
Günlük işleyiş: stok kaydını kim, ne zaman girer?
Stok, gün içinde belge girildikçe doğru kalır; ay sonunda toplu girilen kayıt ancak ay sonunda doğrudur. Aşağıdaki düzen, çoğu üretim firmasında ek personel gerektirmeden kurulabilir.
- Mal kabul: kamyon indiğinde alış irsaliyesi aynı gün girilir; lot, karşı lot ve döküm no irsaliyeden yazılır. Kalite onayı bekleyen parti karantina deposuna alınır.
- Üretim sarfı ve girişi: üretim bildirimi vardiya bitmeden girilir. Hammadde bildirimle düşer, çıkan parça ilgili aşamada yarı mamul deposuna girer.
- Transfer: palet bir depodan ötekine taşındığında transfer fişi kesilir. "Sonra gireriz" denen her taşıma sayım farkı olarak geri gelir.
- Sevkiyat: satış irsaliyesi yalnız nihai bakiyeden ve gerçekten sevk edilen lottan çıkar.
- Fire ve hurda: hurda kutusuna giden malzeme cinsine göre kaydedilir; ay sonunda tartıyla tahmin edilmez.
- Dönüşümlü sayım: her hafta bir raf bölgesi ya da değerli kalemler sayılır, fark nedeni bulunduktan sonra sayım fişiyle işlenir.
Bu listede kimin ne yapacağını isimle yazın ve ilk ay haftada bir kontrol edin. Ücretsiz bir programda kullanıcı sınırı yoksa depocu ve vardiya şefi kendi kaydını kendisi girer; kayıt bir kişinin masasında birikmez.
Depoda kim neyi görmeli, kim neyi değiştirmeli?
Stok kaydını girenle onu düzelten aynı kişi olmamalı. Depocu mal kabul ve transferi girer, üretim şefi bildirimi, satınalmacı alış siparişini; sayım farkını işleme yetkisi ise bir yöneticide kalır.
Kullanıcı başına lisans ödenen programlarda firmalar çoğu zaman tek bir ortak kullanıcı açar ve herkes aynı şifreyle girer. Sonra yanlış bir çıkış fişini kimin kestiği bulunamaz. Ücretsiz ERP seçerken kullanıcı sınırı olup olmadığını bu yüzden ayrıca sorun: sınır yoksa her kişi kendi adıyla girer ve her hareketin sahibi bellidir. Rol tanımı da basit tutulmalı; depocunun cari ekstresini ya da fiyat listesini görmesi gerekmez. Ücretsiz ERP programında bu ayrımın rol bazında yapılabildiğini deneme hesabında görmek, canlıya geçtikten sonra yetki düzeltmekten kolaydır.
İlk hafta: açılış bakiyesi nasıl girilir?
Açılış bakiyesi, eski programdan aktarılan rakam değil, sayılmış rakam olmalı. Eski sistemdeki fark yeni sisteme taşınırsa ilk sayımda çıkar ve kimse nedenini bulamaz.
Pratik sıra şöyledir: önce stok kartları temizlenir (aynı malzemeye açılmış iki kart birleştirilir), sonra depolar ve nitelikler tanımlanır, bir hafta sonunu sayıma ayırıp depo, lot ve aşama bazında sayım girilir. Sayım günü üretim duramıyorsa, sayım saatinden sonraki hareketler ayrı listelenir ve açılıştan sonra girilir. Açılışı bir kez doğru yapmak, sonraki ayların sayım farkını küçültür. Geçişin genel planı için ERP geçiş rehberine bakabilirsiniz.
PakERP One'da stok takibi nasıl kurulur?
PakERP One ücretsiz bir masaüstü program ve bulut sunucuyla gelir; bakiyeyi stok × depo × lot × nitelik anahtarıyla tutar ve yalnız belgelerden oluşturur. Kurulum sırası aşağıdaki gibidir.
- 320 Depolar: hammadde, yarı mamul, mamul, karantina ve fasoncu depoları tanımlanır.
- 326 Nitelikler: kesilmiş, preslenmiş, kaplanmış gibi aşamalar listelenir. Niteliği boş bakiye nihai mamul sayılır.
- 301 Stok Kartları: lot takibi gereken kartlarda işaret açılır. Kartın Stok Ekstresi ve Stok Durumu (nitelik × depo, lot ayrıntısıyla) buradan açılır.
- 202 Alış İrsaliyesi: Çoklu Lot Girişi ile tek satıra birden çok rulo girilir; 100x120 mal kabul etiketi UYGUN, ŞARTLI ya da RED olarak basılır.
- 302-310 stok fişleri: giriş, çıkış, transfer ve 310 sayım fişi. Sayım farkı fişle işlenir.
- 313 Lot İzleme: mamul lotundan hammadde lotuna soy ağacı.
- 327 Hurda Kayıtları ve 328 Hurda Cinsleri: hurda cinsine göre kaydedilir.
Kullanıcı sınırı olmadığı için depocu, vardiya şefi ve satınalmacı ayrı kullanıcıyla kendi kaydını girer; 14 Roller ekranıyla her birinin göreceği ekranlar ayrılır. Modülün tamamı Stok, Lot & Nitelik sayfasında.
Konuyla ilgili: Renk ve Beden Takibi: Varyantlı Stok Nasıl Yönetilir?, Renk Beden Stok Programı: Tekstil ve Ayakkabı İçin.
Stok takip programı: depo bakiyesi, stok ekstresi ve lot seçimi
Depo, lot ve nitelik kırılımında stok durumu, stok ekstresi, sevkiyatta lot seçimi ve hazır stok raporları.

Diğer videolar: PakERP One YouTube kanalı