Ücretsiz bir ERP ile lot takibi yapılabilir, ama belirleyici olan lot alanının varlığı değil, lotların birbirine bağlanmasıdır. Mal kabulde her rulo ya da palet ayrı lot almalı, üretim bildiriminde tüketilen lot yazılmalı, sevkte çıkan lot seçilmelidir. Programı denemenin yolu, bir sevk irsaliyesinden başlayıp hammadde lotuna ve tedarikçinin karşı lotuna kadar geri gidebilmektir.
Bir programın lot takibi yapıp yapmadığını nasıl anlarsınız? Stok kartında "Lot No" diye bir alan görmek yetmez. Excel'de de lot sütunu açılabilir; asıl mesele, o numaranın mal kabulden sevkiyata kadar her harekette yeniden yazılmadan taşınması ve üretimde tüketilen lotla üretilen lotun birbirine bağlanmasıdır.
Lisans ücreti olmayan bir program seçerken bu fark daha da önem kazanır. Ücretsiz ERP arayan firmaların çoğu önce fatura ve stokla başlar, lotu "sonra açarız" diye bekletir. Oysa lot takibi sonradan açıldığında eldeki stoğun hangi partiden geldiği artık bilinmez. Aşağıda lot takibini ücretsiz bir ERP'de ilk günden nasıl kuracağınızı ve programın bu işi gerçekten yapıp yapmadığını nasıl sınayacağınızı adım adım görelim. Kavramların kendisi için Lot İzlenebilirlik rehberine bakabilirsiniz.
Tam boyutİçindekiler
Ücretsiz ERP'de lot takibi olur mu?
Olur; ancak her ücretsiz programda aynı derinlikte değildir. Ön muhasebe programlarının çoğu lotu bir açıklama alanı gibi tutar, üretimdeki tüketimi bilmez. Üretim için yazılmış bir ERP ise lotu bakiyenin bir boyutu olarak tutar: aynı stok kodu, aynı depoda, farklı lotlarda ayrı bakiye gösterir.
Açık kaynak ERP'lerde lot özelliği genellikle vardır, ama üretim tüketiminde lot seçimi ve Türkiye'deki mal kabul alışkanlıkları (karşı lot, döküm no, rulo kilosu) kuruluma ve uyarlamaya bağlıdır. Ücretsiz dağıtılan tam programlarda ise bu alanların hazır gelip gelmediğine bakmak gerekir.
Bir ücretsiz ERP programının lot konusunda nerede durduğunu anlamak için satış sunumuna değil, ekranlara bakın. Alış irsaliyesinde bir satırı ikiye bölüp iki lot açabiliyor musunuz? Üretim bildiriminde hangi rulonun takıldığını seçebiliyor musunuz? Sevk ederken program size yalnız elinizde olan lotları mı gösteriyor, yoksa istediğiniz numarayı yazmanıza izin mi veriyor? Bu üç sorunun cevabı, programın lotu bir etiket gibi mi yoksa bir bakiye boyutu gibi mi tuttuğunu ortaya koyar. Karar verirken sorulacak soru tektir: bir mamul lotundan hammadde lotuna, program içinde, kimseye sormadan dönebiliyor muyum?
Lot alanı ile lot takibi arasındaki fark nedir?
Lot alanı bir bilgi kutusudur; lot takibi ise hareketler arasında kurulan bağdır. İlkinde numarayı her belgeye elle yazarsınız, ikincisinde program numarayı bakiyeden seçtirir ve eksik ya da fazla çıkışa izin vermez.
| Konu | Yalnız lot alanı olan program | Lot takibi yapan ERP |
|---|---|---|
| Mal kabul | Lot numarası açıklamaya yazılır | Her satır ayrı lot açar, karşı lot ve döküm no ayrı alanda |
| Lot bakiyesi | Yok; toplam stok görünür | Depo ve lot bazında bakiye |
| Üretim tüketimi | Hangi lotun kullanıldığı bilinmez | Bildirimde tüketilen lot kaydedilir |
| Sevk | Lot elle yazılır, yanlışı engellenmez | Bakiyeli lotlardan seçilir, FIFO önerilir |
| Geriye izleme | Klasörler ve hafıza | Soy ağacı ekranı ve raporu |
| Şüpheli parti | Sözlü uyarı | Lot bloke edilir, seçim listesinde çıkmaz |
Ücretsiz ERP ile paket ERP arasındaki seçimde lot, fiyat tablosunda görünmeyen ama sahada en çok hissedilen farklardan biridir. Tablonun sağ sütunundaki her satır, bir müşteri şikâyetinde size saatler kazandırır. Sol sütunla çalışan firma şikâyet geldiğinde arşive iner.
Lot takibinin bozulduğu yer genellikle yazılım değil etikettir. Sistemde doğru açılan lot, rulonun üzerine yapıştırılmadığında vardiya değişiminde başka bir ruloyla karışır. Etiket yazıcısını mal kabul masasına koymak, lot disiplininin yarısını çözer.
Hangi kalemler lotlu tutulmalı?
Her kalemi lotlu tutmak gerekmez. Lot takibinin bir iş yükü vardır: her girişte numara, her çıkışta seçim. Bu yükü, izlenmesi gereken kalemlere harcamak gerekir.
- Hammadde: sac rulo, profil, granül, döküm, kimyasal. Müşteri şikâyetinin kökü çoğunlukla buradadır; lotlu tutulur.
- Yarı mamul ve mamul: üretim lotu iş emrine bağlanır; sevk edilen her parti buradan izlenir.
- Raf ömrü olan malzeme: boya, yapıştırıcı, sızdırmazlık malzemesi. Son kullanma tarihi lotla birlikte tutulur.
- Satın alınan hazır parça: müşteri resmi ya da kalite planı istiyorsa lotlu; istemiyorsa değerlendirilir.
- Sarf ve bağlantı elemanı: vida, pul, perçin, eldiven, palet. Çoğu firmada lotsuz bırakılır.
Karar müşteri şartnamesine ve kalite planına göre verilir. Bir kalemi lotsuz başlatıp sonradan lotluya çevirmek mümkün olsa bile, çevirme anındaki stoğun geçmişi bilinmez; ilk ay içinde kararı netleştirmek en kolayıdır.
Mal kabulde lot nasıl açılır?
Lot, malın kapıdan girdiği anda açılır. Alış irsaliyesi kaydedilirken her fiziksel parti bir satır olur: on rulo geldiyse on satır, on lot. Her satıra rulonun kendi etiketindeki kilo, tedarikçinin karşı lot numarası ve varsa döküm numarası yazılır.
Kayıt kadar önemli olan etikettir. Sistemin verdiği lot numarası rulo ya da palet üzerine yapıştırılmazsa, üç gün sonra presin başındaki operatör hangi lotu kullandığını bilemez. Etiket şu bilgileri taşımalıdır:
- Lot numarası ve stok kodu
- Miktar ve birim (kg, adet)
- Giriş tarihi ve tedarikçi
- Giriş kontrol durumu: uygun, şartlı ya da red
Giriş kontrolü bitmeden malın üretim alanına gitmemesi de lotla sağlanır. Şartlı ya da red etiketi taşıyan parti ayrı bir yerde durur; sistemde de kullanılabilir bakiyeye katılmamalıdır.
Geriye izleme için üretimde ne kaydedilmeli?
Geriye izlemenin en sık koptuğu yer üretimdir. Hammadde lotlu girer, mamul lotlu sevk edilir, ama presin başında hangi rulonun takıldığı yazılmazsa zincirin ortası boş kalır.
Üretim bildiriminde en az şunlar kaydedilmelidir: iş emri, tüketilen hammadde lotu, iyi adet, fire adedi ve nedeni, operatör ve vardiya. Vardiya ortasında rulo biterse ikinci rulonun lotu da aynı bildirime ya da ayrı bir bildirime yazılır. Rulodan kalan artık depoya dönüyorsa aynı lot numarasıyla döner; yeni lot açılmaz.
Birden fazla operasyonu olan parçada her operasyonun çıktısı bir öncekinin lotuna bağlanır. Kaplama ya da ısıl işlem için fasona giden parti, fasoncu deposuna aynı lotla geçer ve dönüşte bağlı bir lot alır. Bu adımın ayrıntısı Fason Üretim Takibi yazısında.
Bildirimin vardiya içinde girilmesi de lot takibinin parçasıdır. Ay sonunda toplu girilen bildirimde hangi rulonun takıldığını kimse hatırlamaz.
Ücretsiz ERP'yi lot takibi için nasıl denersiniz?
Demo videosu yerine kendi bir parçanızı programda baştan sona yürütün. Aşağıdaki deneme bir öğleden sonra sürer ve programın lot konusunda ne vaat ettiğini değil, ne yaptığını gösterir.
- Aynı hammaddeden iki farklı karşı lotlu rulo için alış irsaliyesi girin; iki ayrı lot açıldığını görün.
- Bir iş emri açıp üretim bildiriminde yalnız birinci rulodan tüketim yazın.
- Mamulü bir müşteriye satış irsaliyesiyle sevk edin; lot seçim ekranının yalnız bakiyeli lotları gösterdiğini kontrol edin.
- Sevk irsaliyesinden başlayarak geriye gidin: mamul lotu, iş emri, rulo lotu, karşı lot, alış irsaliyesi.
- Rulo lotundan ileriye gidin: bu rulodan hangi müşteriye ne gitti?
- İkinci ruloyu bloke edin ve sevkte seçilemediğini görün.
Altı adımdan biri program içinde yapılamıyorsa, o eksik bir şikâyet günü Excel ve telefonla kapatılacak demektir. Stok bakiyesinin depo ve aşama boyutları için Stok Yönetimi rehberine, lot bazlı sayım için Depo Sayımı yazısına bakabilirsiniz.
PakERP One'da lot takibi ve soy ağacı
PakERP One'da stok bakiyesi stok × depo × lot × nitelik anahtarıyla tutulur; lot, her stok hareketinde yer alır. Program ve bulut sunucu ücretsizdir, lot takibi için ayrı paket yoktur.
- 301 Stok Kartları: kartta lot takibi açılır. Stok Ekstresi bir kartın hareketlerini lot kolonuyla, Stok Durumu depo ve nitelik bazındaki bakiyeyi lot ayrıntısıyla gösterir.
- 202 Alış İrsaliyesi: Çoklu Lot Girişi ile aynı stoktan gelen rulolar tek seferde ayrı lotlara bölünür; karşı lot ve döküm no ayrı alanlardadır. 100x120 mal kabul etiketi UYGUN, ŞARTLI ya da RED durumuyla basılır.
- 8120 İş Emirleri ve 8121 Üretim Bildirimleri: bildirimde tüketilen lot, iyi ve fire adet, fire nedeni, operatör ve vardiya girilir. Android "PakERP One Üretim" uygulamasıyla iş emri formundaki QR okutulup bildirim sahada yapılır.
- 102 Satış İrsaliyeleri: satırda lot seçim penceresi yalnız satırın depo ve niteliğindeki bakiyeli lotları listeler, FIFO ile dağıtır.
- 313 Lot İzleme: soy ağacı bir lotun geri ve ileri dallarını, karşı lot, tedarikçi ve kaynak belgeyle gösterir; kaynak belgeye tıklanınca alış belgesi açılır.
- 326 Nitelikler: kesilmiş, preslenmiş, kaplanmış gibi aşamaları ayrı stok kartı açmadan izler.
Lot listelerinde "Raporlar ▾" menüsü PDF ve Excel verir. Ayrıntı için Stok, Lot ve Nitelik sayfasına bakın.
Lot takibi ve izlenebilirlik: hammaddeden müşteriye her lot tek şemada
Lot ve döküm numaralı stok hareketleri, nitelik ve depo kırılımı, sevkiyatta lot seçimi ve FIFO, lot numaralı irsaliye, lot soy ağacı ve izlenebilirlik şeması.

Diğer videolar: PakERP One YouTube kanalı