Türkçe ücretsiz ERP programı, yalnız menüsü Türkçe olan değil, Türkiye'deki iş kurallarını bilen programdır: e-Fatura, e-Arşiv ve e-İrsaliye, KDV tevkifat ve istisna kodları, TCMB kuruyla dövizli fatura, çek ve senet takibi, FIFO cari ekstre, e-Defter ve SGK bildirimli bordro. Çeviri programlarda bu işler çoğu zaman ek modül ya da elle çözümdür; seçmeden önce her birini gerçek bir belgeyle deneyin.
Türkçe ERP, menüsü Türkçe olan program demek değildir. Menüyü çevirmek bir haftalık iştir. Bir demir çelik ürününün faturasında tevkifat kodunu doğru seçmek, dövizli faturaya bir önceki iş gününün TCMB kurunu koymak, müşteriden alınan çeki tedarikçiye ciro edip cari ekstrede doğru görmek ise programın baştan bu kurallarla yazılmasını ister.
Bu fark ilk gün görünmez. Program açılır, ekranlar Türkçe, her şey yerinde görünür. İlk tevkifatlı fatura, ilk ihracat faturası ya da ilk ay sonu kapanışında çeviri programla yerli program arasındaki mesafe ortaya çıkar. Aşağıdaki liste, o mesafeyi deneme günü ölçmek için.
Tam boyutİçindekiler
- Türkçe arayüz ile yerel program arasındaki fark nedir?
- Türkiye'deki bir üretim firması ERP'den ne bekler?
- e-Belge desteği neden ilk sırada?
- Döviz kuru ve çek senet nasıl ele alınmalı?
- Dil ayrıntıları nerede sorun çıkarır?
- Kontrol listesi: Türkçe ERP'yi nasıl denersiniz?
- Mevzuat değişince program ne yapmalı?
- PakERP One'da yerel ihtiyaçların karşılığı
- Sık sorulan sorular
Türkçe arayüz ile yerel program arasındaki fark nedir?
Türkçe arayüz yalnız ekrandaki yazılardır; yerel program ise belgelerin, vergilerin ve ödemelerin Türkiye'deki işleyişini bilir. İkisi aynı programda olabilir ama biri ötekini garanti etmez.
Çeviri bir programda sık görülen belirtiler şunlardır: fatura üzerinde “irsaliye yerine geçer” gibi yerel ibareler elle yazılır, tevkifat bir “indirim” satırıyla taklit edilir, çek bir ödeme yöntemi olarak görünür ama ciro, portföy ve karşılıksız durumları yoktur, cari ekstrede açık kalemler ödemelerle eşleşmez. Bunların her biri tek başına çözülebilir; ama hepsi bir arada olduğunda muhasebe her ay programın dışında ikinci bir tablo tutmaya başlar.
Bir ücretsiz ERP programı seçerken bu belirtileri sormak yetmez, göstermesini istemek gerekir. “Tevkifat var mı?” sorusuna herkes evet der; “şu faturayı tevkifatlı kesin ve ödenecek tutarı gösterin” dediğinizde fark çıkar.
Bir de destek dili var. Programın yardım metinleri, hata mesajları ve destek yazışması Türkçe değilse, entegratörden dönen bir ret mesajını ya da bir bordro farkını çözmek çok daha uzun sürer.
Türkiye'deki bir üretim firması ERP'den ne bekler?
Günlük çalışmada en çok karşılaşılan yerel konular aşağıdaki tablodadır. Her satırı deneme sırasında bir belgeyle sınayın.
| İhtiyaç | Nerede ortaya çıkar | Programda olması gereken |
|---|---|---|
| e-Fatura, e-Arşiv, e-İrsaliye | Her satış ve sevkiyat | Programdan entegratör üzerinden gönderim, mükellef sorgusu |
| KDV tevkifatı | Demir çelik, hurda, fason işçilik gibi satışlar | Satırda tevkifat kodu, oran listesi, ödenecek tutar |
| KDV istisnası | İhraç kayıtlı, teşvikli satışlar | İstisna kodu listesi, %0 KDV'de kod zorunluluğu |
| Döviz kuru | Dövizli fatura ve cari | TCMB kuru, kur tarihi kuralı, kur farkı görünümü |
| Çek ve senet | Tahsilat ve ödeme | Portföy, ciro, tahsil, iade durumları |
| Vade ve açık kalem | Cari ekstre, alacak takibi | FIFO kapama, vadesi geçen kalemler |
| e-Defter ve beyanname | Ay sonu | Tek düzen hesap planı, KDV beyannamesi hazırlığı |
| Bordro | Personel ödemeleri | SGK bildirimi, gelir vergisi dilimleri, kıdem ve ihbar |
Tablodaki oranlar ve sınırlar mevzuatla değişir. Programın bu değerleri sabit kodla değil, güncellenebilir parametre ya da liste olarak tutup tutmadığına bakın.
Yerel ihtiyaçların en çok unutulanı sayı biçimidir. Programı deneyen kişi genellikle ondalıklı bir fiyat yazar ve sorun görmez; binlik ayraçla yazılan bir miktar ise ancak ilk büyük siparişte ortaya çıkar. Denemede hem “12,5” hem “5.000” yazıp sonucu kontrol etmek bu riski baştan gösterir.
e-Belge desteği neden ilk sırada?
Çünkü satış yapan her firma her gün belge keser ve bu belgelerin çoğu artık GİB'e elektronik olarak gider. Programın içinden gönderilemeyen fatura, entegratör portalında ikinci kez yazılır; iki kayıt arasında fark oluştuğu gün muhasebe hangisinin doğru olduğunu bulmakla uğraşır.
Yerel bir program burada birkaç ayrıntıyı bilir: alıcı e-Fatura kullanıcısı ise e-Fatura, değilse e-Arşiv kesilir; bunu elle seçmek yerine mükellef sorgusu yapar. İrsaliye e-İrsaliye olarak gidiyorsa teslim adresi, plaka ve şoför bilgisi eksik olmamalıdır. Hangi firmanın hangi belgeye geçmek zorunda olduğunu ise GİB'in belirlediği sınırlar ve güncel tebliğ belirler; mali müşavirinizle kontrol edin. Konunun temeli e-Fatura ve e-İrsaliye rehberinde, destek düzeyleri e-Fatura destekli ücretsiz ERP programı yazısında.
Döviz kuru ve çek senet nasıl ele alınmalı?
Dövizli işlemde program kuru kendisi getirmeli, çekte ise çekin bütün hayatını izlemelidir. İkisi de Türkiye'de bir üretim firmasının haftalık işidir.
Döviz kuru
Dövizli faturada hangi kurun kullanılacağı firmanın muhasebe politikasına ve mevzuata bağlıdır; yaygın uygulama TCMB'nin ilan ettiği kurdur. Programın kuru TCMB'den kendiliğinden alması, hafta sonu ve tatil günlerinde bir önceki iş gününe dönmesi ve irsaliyeden faturaya geçerken hangi tarihin kurunu kullandığını göstermesi gerekir. Dövizli carilerde döviz bakiyesi kapandığı hâlde TL bakiyenin kalması da sık görülür; bu kalan tutar tahsil edilecek para değil, kapatılmamış kur farkıdır. Program bunu ayrı göstermiyorsa ekstre yanıltır. Açık kalemlerin ödemelerle nasıl eşleştiği cari hesap takibi rehberinde anlatılıyor.
Çek ve senet
Müşteriden alınan çek portföye girer, bankaya tahsile verilir ya da tedarikçiye ciro edilir. Verilen çek tedarikçide vadesini bekler, sonra ödenir. Her durum değişikliği cari ekstrede ve banka hesabında doğru yere düşmelidir. Ayrıntı için çek senet takibi rehberine bakın.
Dil ayrıntıları nerede sorun çıkarır?
Türkçe karakterlerde, büyük küçük harf dönüşümünde ve sayı biçiminde. Bu üçü küçük görünür ama her gün tekrar eder.
- PDF çıktısında Türkçe karakter: bazı yazı tipleri İ, ş, ğ harflerini basmaz; faturada “ŞAFT” yerine boşluk görürsünüz. Denemede adında Türkçe harf olan bir cari ve stokla PDF alın.
- Büyük küçük harf: “i” harfinin büyüğü Türkçede “İ”dir. Aramada “isik” yazınca “IŞIK” kartını bulmayan program, depocuya her gün vakit kaybettirir.
- Sayı biçimi: Türkçede binlik ayraç nokta, ondalık ayraç virgüldür. “5.000” yazıldığında beş bin mi beş mi anlaşıldığını mutlaka deneyin; miktar alanında bu fark bir iş emrini bin kat büyütür.
- Tarih biçimi: gün, ay, yıl sırası. Excel'e aktarılan raporda tarihlerin metin değil tarih olarak gelmesi gerekir.
Kontrol listesi: Türkçe ERP'yi nasıl denersiniz?
Deneme günü aşağıdaki belgeleri sırayla kesin. Her birinde çıkan PDF'i ve cari ekstreyi kontrol edin.
- e-Fatura kullanıcısı bir müşteriye tevkifatlı bir fatura; ödenecek tutar ve tevkifat satırı doğru mu?
- e-Arşiv kapsamındaki bir müşteriye fatura; program türü kendisi seçti mi?
- EUR ile çalışan bir müşteriye irsaliye ve ondan fatura; kur nereden, hangi tarihten geldi?
- İhraç kayıtlı ya da istisnalı bir satır; istisna kodu sorulmadan kayıt geçti mi?
- Müşteriden alınan bir çeki tedarikçiye ciro etme; iki carinin ekstresi doğru mu?
- Ay içindeki satışlardan KDV beyannamesi hazırlığı; matrah ve KDV toplamları faturalarla tutuyor mu?
- Adında Türkçe harf olan bir stok kartını küçük harfle arama.
Yedi maddenin yedisi programın içinde, elle hesap yapmadan geçiyorsa elinizde yerel bir ücretsiz ERP programı var demektir.
Mevzuat değişince program ne yapmalı?
Program güncellenmeli ve firma bunun için ayrıca bir iş yapmamalıdır. Tevkifat oranları, istisna kodları, bordro parametreleri ve e-belge şemaları zaman zaman değişir.
Burada iki şeye bakın. Birincisi güncellemenin nasıl geldiğidir: kendiliğinden gelen güncelleme, her bilgisayarın aynı kurallarla çalışmasını sağlar. İkincisi yıl bazlı parametrelerdir: bordro gibi hesaplarda geçen yılın bordrosu geçen yılın değerleriyle, bu yılınki bu yılın değerleriyle hesaplanmalıdır. Değerlerin kaynağı resmi duyurulardır; programdaki parametreyi kullanmadan önce güncel tebliği ya da mali müşavirinizi kontrol edin.
Bordro tarafında da aynı soru geçerlidir. Asgari ücret, SGK tavanı ya da gelir vergisi dilimleri değiştiğinde programın bu değerleri yıl bazında tutması ve bordroyu doğru yılın değerleriyle hesaplaması beklenir. Personel ödemelerini aynı programda yapmayı düşünüyorsanız İK ve bordro modülü sayfasında parametrelerin nerede durduğunu görebilirsiniz. Değerlerin kendisini her zaman SGK ve GİB duyurularından doğrulayın; program yalnız hesabı yapar, rakamın doğruluğunu duyuru belirler.
PakERP One'da yerel ihtiyaçların karşılığı
PakERP One, Türkiye'deki üretim firmaları için Türkçe yazılmış bir ücretsiz ERP programıdır; program ve bulut sunucu bedelsizdir. Yukarıdaki tablonun karşılıkları şu ekranlardadır:
- 965 Entegratör Ayarları: e-Fatura, e-Arşiv ve e-İrsaliye Digital Planet / Sovos üzerinden programdan gider; mükellef sorgulaması yapılır. Entegratör hizmet bedeli PakERP One'dan ayrıdır.
- Fatura satırında tevkifat kodu listeden seçilir; toplamlarda tevkifat ve ödenecek tutar ayrı görünür. 22 KDV İstisna Kodları istisnalı satırlar içindir.
- Döviz kuru: TCMB kuru, belge tarihinden bir önceki iş gününün kuru olarak gelir; 851 Cari Konsol dövizli caride gerçek bakiyeyi ve kur farkı kalıntısını ayrı gösterir.
- 802 Cari Ekstre: FIFO açık kalem, vadesi geçen ve bugün vadeli kalemler.
- Çek ve senet: portföy, ciro, tahsil ve ödeme hareketleri; 855 Tahsilat, 856 Tediye, 857 Virman.
- 901 Muhasebe Fişleri tek düzen hesap planıyla otomatik; 940 KDV beyannamesi hazırlığı ve e-Defter beratı.
- 843 serbest meslek makbuzu (brüt, stopaj, KDV, ödenecek otomatik); 1101-1199 İK ve bordro.