1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. Reçete Revizyonu
Üretim Rehberi · Üretim

Reçete Revizyonu: Ürün Ağacı Değişince Hangi Kayıtlar Etkilenir?

PakERP One Ekibi 8 dk okuma
Kısa cevap

Reçete revizyonu, bir ürünün ağacındaki malzeme, miktar ya da operasyonun kayıtlı ve onaylı biçimde değiştirilmesidir. Değişiklik yalnız ağacı değil açık iş emirlerini, depodaki eski parçaları, verilmiş satınalma siparişlerini ve maliyeti etkiler. Bu yüzden önce etki listesi çıkarılır, geçiş tarihi ya da geçiş lotu belirlenir, eski stok için karar verilir ve değişikliğin nedeni ile onaylayanı revizyon geçmişine yazılır.

Müşterinin kalite mühendisinden bir e-posta geliyor: braket çiziminin C revizyonu ekte. Somun M8 yerine M10 olmuş, sac kalınlığı 2 milimetreden 2,5 milimetreye çıkmış. Aynı gün atölyede bu parçanın iki açık iş emri var, yarı mamul deposunda kesilmiş 1.800 adet eski sac, tedarikçide ise iki ton 2 milimetre rulo sipariş bekliyor.

Ağacı açıp iki satırı değiştirmek beş dakika sürer. Asıl iş, o iki satırın dokunduğu her kaydı bulmaktır. Aşağıda reçete revizyonunun ne olduğu, ne zaman yeni stok kodu gerektiği, değişikliğin hangi kayıtları etkilediği ve geçişin adım adım nasıl yönetileceği anlatılıyor. Ürün ağacının temeli için Ürün Ağacı (BOM) rehberine bakabilirsiniz.

Ürün ağacı şeması (8107): Reçete ve rota tek şemada: operasyonlar, tezgahlar, fason adımları, nitelikler ve malzemeler.Tam boyut
Ürün ağacı şeması (8107) · Reçete ve rota tek şemada: operasyonlar, tezgahlar, fason adımları, nitelikler ve malzemeler.

Reçete revizyonu nedir, ne zaman gerekir?

Reçete revizyonu, ürün ağacında ya da rotada yapılan ve üretilen parçayı ya da üretim biçimini değiştiren her kayıtlı düzeltmedir. Kaynağı müşteri çizimi, iç mühendislik iyileştirmesi, tedarik sorunu ya da maliyet düşürme çalışması olabilir.

Her düzeltme aynı ağırlıkta değildir. Değişikliğin türü, kimin onaylayacağını ve hangi kayıtlara bakılacağını belirler:

DeğişiklikÖrnekMüşteri onayı gerekir mi?İlk bakılacak kayıt
Malzeme değişimiDKP yerine galvaniz sacGenellikle evetEski hammadde stoku, açık satınalma
Miktar değişimiKaynak teli 12 gramdan 15 gramaÇoğu zaman hayırMaliyet, MRP ihtiyacı
Yeni ya da kalkan bileşenİlave bir somunParçayı değiştiriyorsa evetAçık iş emirleri, montaj talimatı
Operasyon değişimiKaynaktan sonra çapak alma eklendiProses değişikliğiyse evetRota süresi, kapasite, kalite planı
Fire payı düzeltmesiKesim firesi yüzde 4'ten 6'yaHayırMaliyet, malzeme ihtiyacı

Otomotiv gibi sektörlerde müşteriye bildirilmeden yapılan proses değişikliği, parçanın onay sürecini yeniden açtırabilir. Bu konu PPAP ve İlk Numune Onayı yazısında.

Revizyon mu, yeni stok kodu mu?

Eski ve yeni parça birbirinin yerine kullanılabiliyorsa aynı kod revizyon harfiyle devam eder; kullanılamıyorsa yeni stok kodu açılır. Ölçü, parçanın montajda aynı yere aynı biçimde takılıp aynı işi görmesidir.

Somun M8'den M10'a çıktıysa karşı parçadaki delik de değişmiştir; eski braket yeni montaja girmez. Bu durumda yeni kod gerekir, çünkü depoda iki farklı parça aynı kodla dururken hangisinin sevk edildiği bilinemez. Kaynak telinin gramajı değiştiyse parça aynıdır; yalnız revizyon harfi ilerler.

Yeni kod açmanın bedeli de vardır: müşteri siparişleri, fiyat listesi, etiket ve kalite kayıtları yeni koda taşınmalıdır. Kodlama sistemi bu tür ayrımları kaldıracak biçimde kurulmamışsa her revizyon ayrı bir karmaşa yaratır. Kod yapısı Stok Kodlama Sistemi yazısında.

Sahadan not

Revizyon karmaşasının en sık görülen biçimi, ağacın doğru ama tezgahın yanındaki kağıdın eski olmasıdır. İş emri formu her açılışta güncel ağaçtan basılıyorsa ve eski formlar vardiya sonunda toplanıyorsa bu sorun büyük ölçüde kapanır.

Ağaç değişince hangi kayıtlar etkilenir?

Ağaç tek başına değişmez; ona bağlı açık kayıtlar eski hâliyle kalır. Revizyondan önce şu liste çıkarılmalıdır:

  • Açık iş emirleri: malzeme listesi çoğu programda iş emri açılırken ağaçtan kopyalanır; ağaç değişince açık iş emri kendiliğinden değişmez.
  • Yarı mamul ve mamul stoku: eski revizyonla kesilmiş, preslenmiş ya da bitmiş parçalar.
  • Hammadde stoku ve açık satınalma siparişleri: artık kullanılmayacak malzemenin depodaki ve yoldaki miktarı.
  • Fasoncudaki malzeme: kaplamada bekleyen eski revizyon parçalar.
  • Maliyet ve fiyat: standart maliyet yeniden hesaplanmalı, fark müşteri fiyatına yansıyacaksa satışa bildirilmelidir.
  • Kalite planı, kontrol talimatı ve iş emri formundaki çizim.

Bu listeyi değişiklik formunun ekine koymak, "kim neyi unuttu" tartışmasını baştan keser. Liste için ayrı bir araştırma gerekmez: açık iş emirleri iş emri listesinden, stoklar stok durumu ekranından, yoldaki malzeme açık satınalma siparişlerinden, fasondaki miktar fason kayıtlarından okunur. Yarım saatlik bir çalışmadır; atlanırsa bedeli haftalarca ödenir.

Geçiş tarihi nasıl belirlenir?

Dört yol vardır: belli bir tarihten itibaren, belli bir lottan itibaren, eski stok bitince ya da hemen. Hangisinin seçileceğini eski parçanın kullanılabilir olup olmadığı belirler.

Eski parça kullanılabiliyorsa en ucuz yol eski stok bitince geçmektir. Örnek (temsili rakamlarla): depoda 1.800 adet eski revizyon yarı mamul var, müşteriye haftada 600 adet sevk ediliyor.

  1. Eski stok yaklaşık 1.800 / 600 = 3 haftalık sevki karşılar.
  2. Yoldaki 2 ton eski sac, parça başı 0,42 kg ile yaklaşık 4.760 parça eder; bu da yaklaşık 8 haftalık ihtiyaçtır.
  3. Müşteri yeni revizyonu 4 hafta içinde istiyorsa sac siparişi iptal edilmeli ya da başka bir üründe kullanılıp kullanılamayacağına bakılmalıdır.
  4. Geçiş haftası belirlenir ve o haftadan sonra açılacak iş emirlerinin yeni ağaçla açılması sağlanır.

Parça güvenlik ya da işlev sorunu yüzünden değiştiyse eski stok beklenmez; ayrılır, gerekirse hurdaya ya da yeniden işlemeye gider. Hangi lotun eski revizyonla üretildiği lot takibi sayesinde bulunur.

Değişikliği kim onaylar?

Değişikliği isteyen kişi onaylayan kişi olmamalıdır. Küçük bir fabrikada bile en az iki imza gerekir: biri teknik doğruluğa, diğeri üretim ve stok etkisine bakar.

Pratikte onay zinciri değişikliğin türüne göre kısalır ya da uzar. Fire payı ya da kaynak teli gramajı gibi parçayı değiştirmeyen düzeltmelerde üretim mühendisi ile planlama yeterlidir. Malzeme, ölçü ya da proses değişikliğinde kalite de imzalar; müşteri çizimi değiştiyse müşteri onayı yazılı olarak dosyaya eklenir. Satınalma ise yoldaki siparişler bakımından bilgilendirilir; onay vermese de karardan haberdar olmalıdır.

Onay zincirini kısa tutmak gerekir. Beş imza bekleyen bir değişiklik formu, atölyede "ben şimdilik böyle yapıyorum" denilen gayriresmi değişikliklere yol açar. Bu da revizyon kaydının hiç olmamasından daha kötüdür, çünkü kayıt gerçeği göstermez.

Bir revizyon adım adım nasıl yönetilir?

  1. Talep: değişikliğin kaynağı, nedeni ve ekli çizim tek bir kayda yazılır.
  2. Etki listesi: açık iş emirleri, stoklar, siparişler ve fasondaki malzeme sayılır.
  3. Karar: revizyon mu yeni kod mu, geçiş yöntemi ve eski stok ne olacak.
  4. Onay: üretim, kalite, planlama ve gerekiyorsa müşteri onayı alınır.
  5. Ağaç ve rota güncellemesi: revizyon harfi, tarih ve değişiklik notu yazılır.
  6. Açık kayıtların düzeltilmesi: geçiş kapsamındaki iş emirleri ve satınalma siparişleri tek tek ele alınır.
  7. Sahaya duyuru: eski çizimler toplanır, iş emri formu ve kontrol talimatı yenilenir.
  8. İlk üretim kontrolü: yeni revizyonun ilk partisi ölçülüp onaylanır.

Revizyon geçmişi nasıl tutulmalı?

Her revizyon için harf ya da numara, yürürlük tarihi, neyin değiştiği, nedeni ve onaylayan kişi yazılır. Bu dört bilgi yoksa revizyon geçmişi bir arşiv değil, eski dosyalar yığını olur.

Geçmiş, müşteri şikayetinde değerlidir. Sahadan dönen bir parçanın hangi revizyonla üretildiği, lot numarasından üretim tarihine, oradan o tarihte geçerli olan ağaca gidilerek bulunur. Revizyon harfini etikete ve sevk belgesine basan firmalar bu soruyu çok daha kısa yoldan cevaplar.

Eski çizimler silinmez; "geçersiz" işaretiyle saklanır. Müşteri iki yıl önce sevk edilen bir parçayı sorduğunda bakılacak belge, o günün çizimidir.

Sık yapılan hatalar

  • Ağacı değiştirip açık iş emirlerine bakmamak: atölye eski malzemeyle üretmeye devam eder.
  • Birbirinin yerine geçmeyen parçayı aynı kodla tutmak: depoda iki farklı parça karışır.
  • Yoldaki satınalmayı unutmak: artık kullanılmayacak malzeme teslim alınır, ölü stok olur.
  • Revizyon notunu boş bırakmak: altı ay sonra kimse neyin neden değiştiğini hatırlamaz.
  • Sahadaki eski çizimi toplamamak: operatör tezgahın yanındaki kağıda bakar, ekrana değil.
  • Maliyeti yeniden hesaplamamak: sac kalınlaştıysa parça maliyeti de değişmiştir; fiyat eski kalır.

PakERP One'da ağaç değişikliği

PakERP One'da ürün ağacı ve rota 8107 Ürün Ağacı şemasında değiştirilir; kutular sürüklenerek yer değiştirir, malzeme başka operasyona bağlanabilir, miktar ve birim sağ panelden düzeltilir.

  1. 301 Stok Kartları: kartta "Teknik Resim No" ve "Revizyon" alanları vardır; revizyon değişince bu iki alan güncellenir, ürün resmi kartın Resim sekmesinde durur.
  2. 8120 İş Emirleri: iş emrinin malzeme listesi iş emri açılırken ağaçtan oluşur. Ağaç kaydedildikten sonra açılan iş emirleri yeni ağaçla açılır; açık iş emirleri listeden bulunup tek tek gözden geçirilir.
  3. Başka Stoktan Kopyala: yeni kod açıldıysa eski ürünün şeması yeni karta getirilip yalnız değişen kutular düzeltilir.
  4. 8150 Standart Maliyet: ağaç değiştikten sonra standart maliyet bu ekrandan yeniden hesaplatılır; fark satış fiyatına yansıyacaksa satış ekibine buradan bakılarak bildirilir.
  5. 8135 İzlenebilirlik: lot ya da iş emri numarasıyla hangi partide hangi hammadde lotunun kullanıldığı görülür.

Depodaki eski revizyon parçaları 301 Stok Durumu ile depo ve lot kırılımında görülür.

Sık Sorulan Sorular

Ürün ağacı değişince açık iş emri de değişir mi?
Çoğu programda değişmez, çünkü iş emrinin malzeme listesi iş emri açılırken ağaçtan kopyalanır. Açık iş emirleri ayrıca gözden geçirilmeli, gerekiyorsa düzeltilmeli ya da kapatılıp yeni ağaçla yeniden açılmalıdır.
Revizyon harfi mi kullanılmalı, numara mı?
İkisi de olur; önemli olan tek bir kuralın bütün ürünlerde uygulanmasıdır. Müşteri çiziminde harf kullanılıyorsa iç kayıtta da aynı harfi kullanmak karışıklığı azaltır.
Ne zaman yeni stok kodu açılmalı?
Eski ve yeni parça montajda birbirinin yerine kullanılamıyorsa yeni kod açılmalıdır. Kullanılabiliyorsa aynı kod revizyon harfiyle devam edebilir.
Eski revizyon stok ne yapılır?
Eski parça kullanılabiliyorsa önce o tüketilir ve geçiş stok bitince yapılır. Kullanılamıyorsa ayrılır; yeniden işleme, başka üründe kullanım ya da hurda kararı verilir ve kayda geçirilir.
Mühendislik değişiklik formunda neler olmalı?
Değişikliğin nedeni, eski ve yeni durum, etkilenen kayıtlar, geçiş yöntemi ve tarihi, eski stok kararı ve onaylayan kişiler. Güncel çizim forma eklenmelidir.
PE
PakERP One EkibiÜretim ve ERP rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

Bu yöntemi PakERP One'da ücretsiz deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.