Lot takip programında şart olan özellikler şunlardır: mal kabulde satır başına birden çok lot ve tedarikçinin karşı lot numarası, lot bazında stok bakiyesi, karantina ve red durumu, üretim bildiriminde tüketilen lotun seçilmesi ya da okutulması, fasonda lotun korunması, sevkiyatta lot seçimi ve tek ekranda geriye ve ileriye soy ağacı. Faturada yalnız lot yazılan bir alan, lot takibi değildir.
Müşteri denetçisi sevkiyat alanında bir kasayı seçer, etiketi okur ve sorar: bu parçalar hangi rulodan kesildi, o rulonun malzeme sertifikası nerede, aynı rulodan başka hangi müşteriye mal gitti? Denetim odasında herkes bilgisayara döner. Cevap birkaç dakikada gelirse denetim kısa sürer. Klasörler açılmaya başlarsa öğleden sonraya sarkar.
Lot takip programı bu üç sorunun cevabını tek bir sorguyla vermelidir. Pek çok program faturada ya da irsaliyede bir "lot no" alanı sunar; ama bu alan numarayı yazar, takip etmez. Lotun hangi stoktan düştüğünü, hangi üretimde tüketildiğini ve nereye sevk edildiğini zincir olarak tutan program ayrı bir şeydir. Kavramın temeli lot takibi nedir yazısında anlatılıyor.
Tam boyutİçindekiler
- Lot takip programı ne yapmalı?
- Lot alanı ile lot takibi arasındaki fark nedir?
- Olmazsa olmaz özellikler: kontrol listesi
- Mal kabulde lot nasıl açılmalı?
- Üretimde lot zinciri nerede kopar?
- Excel, ön muhasebe ya da ERP modülü: hangisi uygun?
- Seçerken hangi sorular sorulmalı?
- Sık yapılan hatalar
- PakERP One'da lot takibi
- Sık sorulan sorular
Lot takip programı ne yapmalı?
Lot numarasını malın her hareketinde taşımalı ve bu hareketleri birbirine bağlamalıdır. Numara mal kabulde açılır, depoda bakiyesiyle durur, üretimde tüketilir, yeni bir lota dönüşür, fasona gidip gelir ve sevkiyatla müşteriye çıkar.
Bu zincirden iki sorgu doğar:
- Geriye izleme: bir mamul lotunun hangi hammadde lotlarından, hangi iş emirlerinde, hangi fasoncuda işlendiği.
- İleriye izleme: bir hammadde lotunun hangi mamullere girdiği ve hangi müşterilere sevk edildiği.
Geri çağırma, müşteri şikayeti ve denetimde ikisi birlikte istenir. Program yalnız birini yapıyorsa, diğeri yine elle, belgeler karıştırılarak bulunur. İki yönün nasıl sınandığı geriye ve ileriye izlenebilirlik yazısında adım adım var.
Lot alanı ile lot takibi arasındaki fark nedir?
Lot alanı bir metin kutusudur; lot takibi bir bakiye ve bağ sistemidir. Fark, aynı stok kartının üç farklı lotundan ne kadar kaldığını sorduğunuzda ortaya çıkar.
Yalnız alan sunan programda faturaya lot yazılır ama stok tek toplam olarak tutulur. Depoda hangi lottan kaç kilo kaldığı bilinmez, üretimde hangi lotun kullanıldığı kaydedilmez. Gerçek lot takibinde ise:
- stok, kart × depo × lot olarak tutulur ve her lotun ayrı bakiyesi vardır;
- çıkış yapılırken lot seçilir ya da program en eski lotu önerir;
- üretimde tüketilen lot ile üretilen lot arasında bağ kurulur;
- lotun durumu (serbest, karantina, red) çıkışı engelleyebilir.
Satıcıya "lot takibi var mı?" diye sormak yerine "bu kartın lot bazında bakiyesini gösterir misiniz?" diye sormak daha net cevap getirir.
Lot takibinde zayıf halka genelde ofiste değil, rampada ve tezgah başındadır. Etiket yazıcısının mal kabul alanında, okuyucunun tezgahta durması, programın kendisi kadar fark yaratır.
Olmazsa olmaz özellikler: kontrol listesi
| Özellik | Neden gerekli? | Nasıl sınanır? |
|---|---|---|
| Lot bazında bakiye | Hangi lottan ne kaldığı görülür | Bir kartın lot dökümünü isteyin |
| Satır başına birden çok lot | Bir irsaliyede gelen beş rulo ayrı izlenir | Tek satıra beş lot girin |
| Karşı lot ve döküm no | Tedarikçinin numarası ve sertifika bağı korunur | Karşı lot numarasıyla arama yapın |
| Mal kabul etiketi | Lot numarası malın üstüne hemen yapışır | Barkodlu etiket basın ve okutun |
| Karantina ve red durumu | Onaysız malzeme üretime girmez | Karantinadaki lottan çıkış yapmayı deneyin |
| Üretimde lot seçimi | Hangi rulonun kullanıldığı kayda geçer | Bildirimde lotu okutun ya da değiştirin |
| Fasonda lot korunması | Kaplamaya giden lot dönüşte kaybolmaz | Fasondan dönen lotun soyuna bakın |
| Sevkiyatta lot seçimi | Müşteriye giden lot belgeye yazılır | İrsaliyede iki lottan dağıtım yapın |
| Soy ağacı ekranı | Geriye ve ileriye sorgu dakikalar alır | Bir mamul lotunu hammaddesine kadar izleyin |
Mal kabulde lot nasıl açılmalı?
Malzeme rampadan girerken, etiketiyle birlikte açılmalı. "Akşam gireriz" denilen lot, iki palet yer değiştirdiğinde yanlış malın üstüne yazılır.
Mal kabulde dikkat edilecekler:
- Kendi lot numaranız: tedarikçinin numarası her firmada farklı biçimdedir; içeride kendi sisteminizle numara verin.
- Karşı lot: tedarikçinin lot ya da döküm numarası ayrı alanda saklanmalı; sertifika ile bağ bu numarayla kurulur.
- Satır başına birden çok lot: bir irsaliye satırında birkaç rulo ya da torba gelir. Hepsine tek lot vermek, sonradan hangi rulonun sorunlu olduğunu bulmayı imkansız kılar.
- Kalite durumu: giriş kontrolü bitene kadar lot karantinada beklemeli.
Tedarikçi numarasının nasıl saklanacağı karşı lot ve döküm no yazısında, bir satırda birden çok lotun girilmesi ise çoklu lot girişi yazısında anlatılıyor.
Üretimde lot zinciri nerede kopar?
Çoğunlukla üretim bildiriminde. Mal kabulde lot açılır, sevkiyatta lot yazılır; ama aradaki bildirimde "hangi rulodan" sorusu boş geçilirse zincirin ortası kopar.
Kopmayı önleyen pratikler:
- Program bildirim sırasında tüketilecek lotu en eski lottan önermeli; operatör yalnız farklıysa değiştirmeli.
- Tablette lot etiketinin barkodu okutulabilmeli; numarayı yazdırmak hata getirir.
- Üretilen yarı mamul ve mamul lotu kendiliğinden açılmalı. İş emri numarasının lot numarası olarak kullanılması, sahada etiket ile kaydı eşlemeyi kolaylaştırır.
- Vardiya sonunda iki lotun parçaları aynı kasaya konmamalı; konuyorsa kasa etiketine iki lot yazılmalı.
Bir de birleştirme ve bölme durumu vardır. Sac rulosu dilinip üç dar banda ayrıldığında, ya da iki yarım torba granül tek kaba boşaltıldığında lot sayısı değişir. Program bu durumda yeni lotları açmalı ve eskileriyle bağını kurmalıdır; aksi halde soy ağacı dilme hattında biter. Seçim sırasında bu senaryoyu da bir örnekle denemek gerekir.
Excel, ön muhasebe ya da ERP modülü: hangisi uygun?
| Seçenek | Artısı | Eksisi |
|---|---|---|
| Excel lot listesi | Hemen başlar, denetçiye çıktı verilir | Bakiye elle tutulur, üretim bağı kurulamaz, geriye izleme saatler alır |
| Ön muhasebe programı | Faturada lot alanı vardır | Lot bakiyesi, karantina ve üretim tüketimi genelde yoktur |
| Ayrı izlenebilirlik aracı | Etiket ve sorgu ekranları güçlüdür | Stok, üretim ve sevkiyat verisi aktarılmalı; aktarım aksarsa zincir eksik kalır |
| ERP içinde lot takibi | Mal kabul, üretim, fason ve sevkiyat tek kayıtta bağlanır | Her harekette lot disiplinini ister |
Lotun bir tek belgede yazılması değil, her hareketin aynı veritabanında lotla birlikte tutulması gerekir. Bu yüzden üretim yapan firmada lot takibini stok ve üretimden ayrı bir araçta tutmak, en zayıf halkayı aktarım adımına taşır.
Seçerken hangi sorular sorulmalı?
- Bir stok kartının lot bazında bakiyesini depo depo görebilir miyiz?
- Bir irsaliye satırında birden çok lot ve her lota ayrı karşı lot girebilir miyiz?
- Karantinadaki ya da reddedilmiş lot üretimde ve sevkiyatta engelleniyor mu?
- Üretim bildiriminde tüketilen lot seçiliyor mu, barkodla okutulabiliyor mu?
- Fasona giden lot dönüşte soy ağacında görünüyor mu?
- Bir mamul lotundan hammadde lotuna, oradan tedarikçiye ve alış belgesine kaç tıklamada ulaşılıyor?
- Bir hammadde lotunun gittiği tüm müşterileri tek listede alabiliyor muyuz?
Son iki soruyu canlı bir tatbikatla sorun: satıcıdan deneme verisinde bir mamul lotu seçip geriye ve ileriye izlemesini isteyin. Ekranın nasıl okunduğu izlenebilirlik şeması okuma yazısında var.
Sık yapılan hatalar
- Lotu yalnız mal kabulde açmak. Üretimde tüketim kaydedilmez, zincir ortadan kopar.
- Bir satıra tek lot. Beş rulo tek lotla girer; sorunlu rulo ayırt edilemez.
- Etiketin sonradan basılması. Malzeme etiketsiz bekler, paletler karışır.
- Sayım farkını lotsuz düzeltmek. Toplam tutar ama lot bakiyeleri bozulur.
- Karantinayı kağıtla yönetmek. Kırmızı etiket düşer, onaysız malzeme üretime girer.
- Tatbikat yapmamak. Sistem kurulur ama hiç denenmez; kopuk halka gerçek şikayette ortaya çıkar.
Tatbikatı yılda en az iki kez, rastgele bir mamul lotuyla yapın. Süreyi ölçün ve kopan halkayı not edin. Kopukluk genelde aynı yerde tekrar eder: belirli bir tezgah, belirli bir fasoncu ya da belirli bir vardiya. Düzeltme de oraya yönelik olur.
PakERP One'da lot takibi
PakERP One'da stok, kart × depo × lot × nitelik olarak tutulur; lot mal kabulden sevkiyata her harekette taşınır.
- 202 Alış İrsaliyesi, Çoklu Lot Girişi: bir satırda birden çok lot, her lota ayrı karşı lot numarası. 100×120 mm mal kabul etiketinde lot barkodu ve UYGUN / ŞARTLI KABUL / RED kutuları.
- Lot durumu: serbest, karantina ya da bloke (317).
- 8121 Üretim Bildirimleri: adet yazılınca her hammadde ve yarı mamul için en eski lot (FIFO) önerilir; "Lot Seç" ile değiştirilir. Android tablette mal kabul etiketindeki lot barkodu "Lot Okut" ile okutulur.
- Operasyon bazlı stok: her operasyonun çıktısı ayrı nitelik ve ayrı lot; lot numarası iş emri numarasıdır (GGAAYY-NN).
- Fason: fasoncu deposunda nitelik ve lot korunur, dönüş soy ağacına işlenir.
- 313 Lot İzleme ve 8135 İzlenebilirlik: lot, iş emri ya da üretim siparişi numarası yazılır; hammadde alışından müşteri sevkiyatına soldan sağa şema açılır. Her satırda sağ tık "İzlenebilirlik (Soy Ağacı)" aynı şemayı açar.
Program ve bulut sunucu ücretsizdir. Ayrıntı stok modülü sayfasında.