1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. Fasonda Fire ve Eksik Parça Nasıl Yönetilir
Üretim Rehberi · Fason

Fasonda Fire ve Eksik Parça Nasıl Yönetilir? Tolerans, Kontrol ve Kayıt

PakERP One Ekibi 7 dk okuma
Kısa cevap

Fasonda fire, fasoncunun işlerken bozduğu ve fiziken gösterebildiği parçadır; eksik parça ise ne sağlam ne hurda olarak sayılabilen miktardır. İkisi ayrı kaydedilir. Fire oranı, fire adedinin gönderilen adede bölünmesiyle bulunur ve sözleşmedeki toleransla karşılaştırılır. Eksik çıktığında önce kayıt hatası aranır; bulunamazsa fasoncuyla tutanak yapılır, miktar kayıp olarak düşülür ve bedel sözleşmeye göre konuşulur.

Fasondan dönen parti eksikse bu kimin kaybıdır? Sorunun cevabı çoğu zaman ne irsaliyede ne de sözleşmede yazılıdır. Kaplamacı 5.000 adet almış, 4.930 adet getirmiştir. Aradaki 70 adedin bir kısmı hurdadır, bir kısmı sepette unutulmuştur, bir kısmı belki hiç gönderilmemiştir. Kimse bilmez; fark bir sonraki aya devreder.

Fire ve eksik parça fasonun kaçınılmaz parçasıdır. Mesele sıfıra indirmek değil, her adedin nereye gittiğini bir kayda bağlamaktır. Fasoncudaki bakiyenin nasıl izleneceği fasoncudaki stok takibi yazısında anlatıldı; eksik ve fire çıktığı anda yapılacaklar ise aşağıda sırayla.

Fason siparişleri (8124): İş emrinden doğan fason siparişleri: fasoncu, ürün, gönderilen ve gelen miktar, durum.Tam boyut
Fason siparişleri (8124) · İş emrinden doğan fason siparişleri: fasoncu, ürün, gönderilen ve gelen miktar, durum.

Fason firesi ile eksik parça arasındaki fark nedir?

Fire fiziken vardır ama kullanılamaz; eksik parça ise hiç bulunamaz. Bu ayrım, kaydın nasıl yapılacağını ve bedelin kime ait olacağını belirler.

DurumParça nerede?Nasıl kaydedilir?Sorumluluk
Fire (işlem hatası)Fasoncuda ya da hurda olarak size dönmüşFasoncu deposundan fire nedeniyle düşülürTolerans içindeyse sizde, üstündeyse sözleşmeye göre
Fire (malzeme kaynaklı)Döküm boşluğu, çapak gibi önceki aşama hatasıFire, kök neden önceki aşama olarak kaydedilirSizde ya da hammadde tedarikçisinde
Eksik parçaBilinmiyorÖnce araştırılır, bulunamazsa kayıp olarak düşülürTutanağa ve sözleşmeye göre
Fazla parçaSize dönmüşHangi partiye ait olduğu bulunup o partiye yazılırGenellikle kayıt hatası

Fazla parça da ciddiye alınmalıdır. Bir partide fazla çıkan adet, başka bir partide eksik olarak karşınıza çıkar.

Fason fire oranı nasıl hesaplanır?

Fason fire oranı = fire adedi / gönderilen adet x 100. Eksik oranı da aynı biçimde, ayrı hesaplanır; ikisini toplayıp tek oran vermek sorunun kaynağını gizler.

Örnek (temsili rakamlarla): kaplamaya 5.000 adet gönderildi. 4.930 adet sağlam döndü, fasoncu 45 adedi kaplama hatası nedeniyle hurda olarak getirdi, 25 adet ise ne sağlam ne hurda olarak sayılabildi.

  1. Fire oranı: 45 / 5.000 x 100 = yüzde 0,9
  2. Eksik oranı: 25 / 5.000 x 100 = yüzde 0,5
  3. Toplam kayıp: 70 adet, yüzde 1,4
  4. Sözleşmedeki fire toleransı yüzde 1 ise fire tolerans içinde kalır; eksik 25 adet ayrıca araştırılır.

Oranı her parti için değil, fasoncu ve iş bazında aylık olarak da izlemek gerekir. Tek bir partideki yüzde 3 fire tesadüf olabilir; üç ay üst üste yüzde 2'nin üstünde kalan fire ise süreç sorunudur. Genel fire hesabı ve fire takibi fire oranı hesaplama yazısında ayrıntılı.

Sahadan not

Fire kanıtı şartı konulan fasoncularda bildirilen fire oranının zamanla düştüğü sık görülür. Bunun nedeni çoğu zaman kalitenin birden iyileşmesi değil, sayılmadan fire diye yazılan adetlerin artık eksik olarak ayrı görünmesidir.

Fasoncuyla fire toleransı nasıl belirlenir?

Yazılı olarak, iş başladan önce. Fire toleransı, fasoncunun hangi oranın altında kalan fireden sorumlu tutulmayacağını gösterir ve fason sözleşmesinde ya da sipariş notunda iş bazında yazılmalıdır.

  • Oran: işin zorluğuna göre değişir. Geçmiş partilerin gerçek fire oranları bu rakam için en sağlam dayanaktır.
  • Kanıt: fire sayılan parçaların size geri gönderilmesi ya da fotoğraflı tutanakla bildirilmesi şartı konur. Gösterilemeyen fire, eksik parça sayılır.
  • Tolerans üstü: fazladan çıkan fire için fasoncunun ne ödeyeceği (parçanın o aşamaya kadarki maliyeti mi, yalnızca fason bedeli mi) baştan belirlenir.
  • Malzeme kaynaklı fire: fasoncu, sizden gelen malzemedeki kusuru işe başlamadan bildirmekle yükümlü tutulur.
  • Sayım yöntemi: adetle mi, kiloyla mı sayılacağı ve kilo sayımında birim ağırlığın nasıl belirleneceği yazılır.

Fasondan dönen parti nasıl kontrol edilir?

Dönen parti önce sayılır, sonra kalite kontrolünden geçer, kontrol bitene kadar da kullanıma açılmaz. Bu sıra, farkın aynı gün yakalanmasını sağlar.

  1. İrsaliye ile sayım karşılaştırılır: küçük parçada tartı ile sayım yapılır (toplam ağırlık / birim ağırlık), sonuç irsaliyedeki adetle yan yana yazılır.
  2. Parti ayrılır: tek irsaliyede birden fazla parti geldiyse her parti ayrı sayılır ve ayrı lota alınır.
  3. Karantinaya alınır: kontrol bitene kadar lot karantina durumunda bekler, üretimde ya da sevkiyatta kullanılamaz.
  4. Numune kontrolü yapılır: kaplama kalınlığı, sertlik ya da görsel kusur için örnekleme planına göre parça seçilir.
  5. Karar verilir: uygun, şartlı kabul ya da red. Kararı etiket ve kayıt birlikte taşır.
  6. Fark bildirilir: eksik ya da fire aynı gün fasoncuya yazılı olarak bildirilir.

Karantina ve kabul kararlarının ayrıntısı mal kabulde karantina yazısında.

Eksik parça çıktığında hangi adımlar izlenir?

Önce kendi kayıtlarınızda arayın, sonra fasoncuya sorun. Eksiklerin büyük kısmı fiziksel kayıp değil, yanlış yazılmış bir irsaliye ya da bir sonraki sevkle gelecek sepettir.

  • Aynı fasoncuya giden son sevklerin adetleri ve lotları kontrol edilir; parça başka bir partiye yazılmış olabilir.
  • Yolda olan ya da mal kabulde bekleyen geliş olup olmadığına bakılır.
  • Fasoncudan kendi sayımı istenir; fasoncu sepette ya da hatta kalan parçayı çoğu zaman bu aşamada bulur.
  • Bulunan parça bir sonraki gelişle, aynı partiye bağlanarak alınır.
  • Bulunamazsa iki tarafın imzaladığı tutanakla miktar kayıp olarak fasoncu deposundan düşülür ve bedel sözleşmeye göre borç dekontu ya da fatura mahsubuyla konuşulur.

Eksik ne kadar erken bildirilirse o kadar kolay bulunur. Ay sonu mutabakatında fark edilen eksik, üç haftalık sevkler arasında aranmak zorunda kalır.

Fasondan dönen hurda ve rötuş işi nasıl kaydedilir?

Hurda, fasoncu deposundan fire nedeniyle düşülür; geri gelen hurda parçalar ayrıca hurda olarak tartılıp kaydedilir. Kurtarılabilecek parçalar ise hurdaya değil, yeniden işlemeye ayrılır.

Kaplama hatalarının bir kısmı sökülüp yeniden kaplanabilir. Bu parçalar ayrı bir lotla ya da ayrı bir işaretle takip edilmeli, yeniden fasona gidişleri de ayrı sevk olarak kaydedilmelidir. Aksi halde aynı parça iki kez fason bedeli öder ama yalnızca bir kez görünür. Yeniden işlemenin kayıt biçimi rework yazısında anlatılıyor.

Hurdanın satış değeri varsa (çelik, alüminyum, pirinç), hurda ağırlığı ve cinsi de kayda geçirilmelidir. Bu, hem hurda satışında kontrol sağlar hem de fire maliyetinin bir kısmını geri kazanır.

Fire verisi fasoncu değerlendirmesinde nasıl kullanılır?

Her fasoncu için aylık bir karne tutularak. Karnede üç rakam yeterlidir: fire oranı, eksik oranı ve ortalama dönüş süresi. Bu üç rakam aynı işi yapan iki fasoncuyu karşılaştırmanın en adil yoludur.

Örnek bir değerlendirme: A fasoncusu kilo fiyatında daha ucuz ama fire oranı yüzde 1,8, eksik oranı yüzde 0,6. B fasoncusu biraz daha pahalı, fire oranı yüzde 0,5 ve eksik hiç yok. Fire olan parçaların önceki aşama maliyeti hesaba katıldığında ucuz görünen fasoncunun parça başı maliyeti çoğu zaman daha yüksek çıkar.

Karne fasoncuyla paylaşıldığında da işe yarar. Rakamı gören fasoncu hangi parçada, hangi hatanın tekrar ettiğini sorar ve düzeltici önlemi kendisi önerir. Tekrarlayan hatalarda kök neden analizi için yazılı bir düzeltici faaliyet istemek de karnenin doğal devamıdır; bunun sık kullanılan biçimi olan 8D raporu fasoncunun sorunu kalıcı olarak kapattığını belgelemeye yarar.

Sık yapılan hatalar

  • Fire ile eksiği tek satırda toplamak: fasoncunun işlem kalitesi ile sayım disiplini ayrılamaz.
  • Fire kanıtı istememek: gösterilemeyen fire her ay biraz daha artar.
  • Toleransı sözlü bırakmak: tolerans üstü fire çıktığında ödeme tartışması sıfırdan başlar.
  • Gelişi saymadan stoka almak: irsaliyedeki adet doğru kabul edilir, fark aylar sonra sayımda çıkar.
  • Farkı ay sonuna bırakmak: eksik, birkaç sevkin arasında kaybolur.
  • Rötuşa gideni ayrı izlememek: ikinci fason bedeli maliyete ve bakiyeye yanlış yansır.

PakERP One'da fason firesi ve eksik parça

PakERP One'da fason firesi ve eksik parça, fason siparişi, lot durumu ve kalite kaydı üzerinden izlenir.

  1. 8124 Fason Siparişleri: her gönderimin gönderilen, dönen ve fire miktarları sipariş üstünde ayrı görünür; açık kalan miktar mutabakatta sorulur.
  2. 202 Alış İrsaliyesi: fason gelişi yeni lotla girer; 100x120 mm mal kabul etiketinde UYGUN, ŞARTLI KABUL ve RED kutuları vardır. Lot durumu serbest, karantina ya da bloke olarak tutulur.
  3. 8128 Kalite Kontrol: giriş muayenesi kaydı; 8165 Kalite Kriterleri kontrol edilecek özellikleri, 8164 Fire ve Duruş Nedenleri fire nedenlerini tanımlar.
  4. 8127 Fason Stok Mutabakatı: fasoncu bazında bakiye; eksik araştırmasının başlangıç noktası.
  5. 327 Hurda Kayıtları, 328 Hurda Cinsleri: geri gelen hurdanın cinsi, toplam ve dara ağırlığıyla net miktarı.
  6. 8135 İzlenebilirlik: hurdalı ya da eksik partinin hangi hammadde lotundan geldiği ve başka hangi sevkiyatlara karıştığı şemada görünür.

Ücretsiz programın içindedir; fason modülü sayfasında akışın tamamı var.

Sık Sorulan Sorular

Fasonda fire oranı yüzde kaç olmalı?
Tek bir doğru oran yoktur; işin zorluğuna, parçanın geometrisine ve malzemeye göre değişir. En sağlam dayanak, aynı iş için geçmiş partilerin gerçek fire oranlarıdır. Kabul edilen oran sözleşmeye iş bazında yazılmalıdır.
Fasondan eksik gelen malın bedelini fasoncu öder mi?
Sözleşmede bu konuda hüküm varsa ona göre ödenir. Hüküm yoksa taraflar tutanakla anlaşır. Bu yüzden eksik ve tolerans üstü fire için sorumluluk, iş başlamadan yazılı hale getirilmelidir.
Fason firesi stoktan nasıl düşülür?
Fasoncunun deposundaki bakiyeden, fire nedeni belirtilerek düşülür. Hurda parça geri geldiyse ayrıca hurda olarak tartılır. Fire kaydedilmezse fasoncu deposunda kapanmayan küçük bakiyeler birikir.
Fasondan dönen mal sayılmadan kabul edilir mi?
Edilmemelidir. İrsaliyedeki adet sayımla karşılaştırılmadan stoka alınan parti, farkı ancak ay sonu mutabakatında ya da sayımda gösterir. Küçük parçalarda tartı ile sayım pratik bir yöntemdir.
Fire ile hurda aynı şey mi?
Yakın ama aynı değil. Fire, üretimde ya da fasonda kaybedilen miktarı anlatır; hurda ise bu kaybın fiziksel olarak ayrılmış, çoğu zaman tartılıp satılabilen kısmıdır. Bir parça fire sayılıp rötuşla kurtarılabilir, hurdaya da ayrılabilir.
PE
PakERP One EkibiÜretim ve ERP rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

Bu yöntemi PakERP One'da ücretsiz deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.