e-Fatura başvurusu seçilen yönteme göre yapılır. Özel entegratör kullanacak firmada başvuruyu çoğu zaman entegratör firma adına yürütür; firma sözleşmeyi imzalar, istenen şirket belgelerini verir ve onay adımını tamamlar. GİB portalını kullanacak firma başvuruyu GİB'in e-Belge başvuru ekranından, yöntemin gerektirdiği mali mühür ya da elektronik imza ile yapar. Onaydan sonra firma kayıtlı kullanıcı listesinde görünür ve ilk fatura kesilebilir.
e-Fatura başvurusu kağıt üzerinde birkaç adımlık bir iştir, ama sahada genellikle uzar. Sebebi başvurunun kendisi değil, çevresidir: mali mühür daha alınmamıştır, imza sirküleri güncel değildir, entegratör seçilmemiştir, program hazır değildir. Başvuru onaylandığında ise fatura kesmeye hazır olmak gerekir; çünkü onay anından itibaren müşterileriniz sizi kayıtlı kullanıcı listesinde görür ve kağıt fatura kabul etmez.
Bu yazıda başvuruyu iki yaygın yöntem için ayrı ayrı anlatıyoruz, ardından onaydan ilk faturaya kadar yapılacakları sıralıyoruz. Hangi yöntemi seçeceğinize henüz karar vermediyseniz önce GİB portalı mı özel entegratör mü yazısına bakın. Zorunluluğun kapsamı e-Fatura zorunluluğu ve geçiş sınırları yazısında.
İçindekiler
- Başvurudan önce neler hazırlanmalı?
- Özel entegratör ile e-Fatura başvurusu nasıl yapılır?
- GİB portalı için e-Fatura başvurusu nasıl yapılır?
- Başvuru onaylandıktan sonra ilk faturaya kadar ne yapılır?
- e-Fatura başvurusunda sık karşılaşılan sorunlar
- e-Arşiv ve e-İrsaliye için ayrı başvuru gerekir mi?
- PakERP One'da başvuru sonrası kurulum adımları
- Sık sorulan sorular
Başvurudan önce neler hazırlanmalı?
Başvuru formu doldurulmadan önce birkaç kararın verilmiş ve birkaç belgenin hazır olması gerekir. Bunlar eksik olduğunda başvuru ya geri döner ya da onaylanır ama fatura kesilemez.
| Hazırlık | Neden gerekli |
|---|---|
| Yöntem kararı | Başvurunun yolu yönteme göre değişir |
| Entegratör sözleşmesi | Özel entegratör yönteminde başvuruyu entegratör yürütür |
| İmza aracı | Portal yönteminde mali mühür ya da elektronik imza gerekir |
| Güncel şirket belgeleri | Yetkilinin ve unvanın doğrulanması için |
| Fatura programı | Onaydan sonra hemen fatura kesebilmek için |
| Son kağıt fatura numarası | Geçiş günündeki son belgeyi belirlemek için |
İmza aracı konusu en çok gecikme yaratanıdır. Tüzel kişilerde portal yönteminde mali mühür gerekir ve mali mührün alınması kendi başvuru ve teslim sürecini ister. Özel entegratör kullanılacaksa belgeleri çoğu zaman entegratörün imzası imzalar ve firmanın ayrıca mali mühür alması gerekmeyebilir. Mali mühürün ne olduğu ve nasıl alındığı mali mühür nedir yazısında.
Özel entegratör ile e-Fatura başvurusu nasıl yapılır?
Özel entegratör yönteminde başvurunun büyük kısmını entegratör yürütür. Firmanın yapacağı iş sözleşmeyi imzalamak, istenen bilgileri vermek ve onay adımlarını tamamlamaktır. Adımlar entegratörden entegratöre küçük farklar gösterir; genel akış şöyledir:
- Entegratör seçimi ve sözleşme. Seçim ölçütleri özel entegratör nasıl seçilir yazısında.
- Şirket bilgileri ve belgeler. Entegratör genellikle vergi levhası, imza sirküleri, ticaret sicil kaydı ve yetkilinin kimlik bilgisi gibi belgeleri ister. Listenin tamamını entegratörünüzden alın.
- Yetkilendirme. Firmanın, entegratörün kendi adına e-Fatura alıp göndermesine izin verdiğini gösteren adım tamamlanır. Bu adımın nasıl yapılacağını entegratör tarif eder.
- GİB kaydı. Entegratör firmanın e-Fatura kaydını GİB'e iletir. Kayıt tamamlandığında firma kayıtlı kullanıcı listesinde görünür.
- Posta kutusu ve gönderici birim tanımı. Entegratör firmanın etiketlerini tanımlar; gelen faturalar bu posta kutusuna düşer.
- Kullanıcı bilgileri. Programınızın entegratöre bağlanması için kullanıcı adı, şifre ve gerekirse firma kodu verilir.
Kayıt tamamlanma süresi entegratöre ve belgelerin eksiksiz olmasına bağlıdır. Geçişi tebliğin tanıdığı sürenin sonuna bırakmamak, olası bir belge eksiği için zaman tanır.
Başvurusu onaylanan firmaların ilk haftasında en sık duyulan cümle "müşteri faturamız gelmedi diyor" oluyor. Çoğunlukla fatura gitmiştir ama müşterinin posta kutusu farklı bir birime düşmektedir; ilk birkaç faturada alıcıyla telefonla teyitleşmek bu belirsizliği bir günde bitirir.
GİB portalı için e-Fatura başvurusu nasıl yapılır?
Portal yönteminde başvuruyu firmanın kendisi yapar. Başvuru GİB'in e-Belge sitesinde yer alan başvuru ekranından yürütülür ve yöntemin gerektirdiği imza aracıyla onaylanır. Ekranın güncel adımlarını ve istenen bilgileri GİB'in kılavuzundan kontrol edin; arayüz zaman içinde değişebilir.
Genel hatlarıyla akış şöyledir:
- İmza aracı hazır olmalıdır: tüzel kişide mali mühür, şahıs firmasında mali mühür ya da nitelikli elektronik imza. İmza aracının bilgisayarda çalışması için gerekli sürücü ve yazılımlar kurulmalıdır.
- Başvuru ekranına girilir, firma bilgileri doldurulur ve başvuru imza aracıyla imzalanır.
- Başvuru onaylandıktan sonra portala giriş bilgileri tanımlanır.
- Firma kayıtlı kullanıcı listesinde görünür; portaldan ilk fatura kesilebilir.
Portal yönteminde saklama ve arşivleme firmanın kendi işidir. Kesilen ve gelen belgelerin düzenli olarak indirilip saklanması gerekir; yükümlülük 10 yıldır. Ayrıntılar e-Fatura saklama ve arşivleme yazısında.
Başvuru onaylandıktan sonra ilk faturaya kadar ne yapılır?
Onay geldiği an firma artık e-Fatura kullanıcısıdır. Bu andan sonra kayıtlı alıcılara kağıt fatura kesilmez. İlk faturaya kadar yapılacakları bir günde bitirmek mümkündür:
- Kayıt kontrolü. Kendi vergi numaranızı kayıtlı kullanıcı listesinde sorgulayın; posta kutusu etiketinizin göründüğünü doğrulayın. Sorgunun nasıl yapıldığı e-Fatura mükellef sorgulama yazısında.
- Program ayarı. Entegratör bilgileri programa girilir; önce test kipinde çalışılır.
- Seri ve sıra numarası. e-Fatura ve e-Arşiv serileri kurulur. Numara biçimi e-Fatura numarası formatı yazısında.
- Fatura görünümü. Logo, banka bilgileri ve alt notlar fatura şablonuna eklenir.
- Deneme faturaları. Test kipinde her fatura tipinden birer örnek gönderilir.
- Canlıya geçiş. Kipi canlıya alın ve ilk gerçek faturayı küçük tutarlı, iyi tanıdığınız bir müşteriye kesin; ulaştığını telefonla teyit edin.
- Kağıt koçanın kapatılması. Son kağıt fatura numarası kayda geçirilir, kalan koçan mali müşavirin söylediği şekilde işleme alınır.
Geçiş gününü ay başına denk getirmek, aynı ay içinde kağıt ve elektronik faturanın karışmasını önler.
Müşterilere ve tedarikçilere kısa bir bilgilendirme yazısı göndermek de bu aşamanın işidir. Yazıda geçiş tarihi, faturaların artık GİB üzerinden geleceği ve kağıt ya da PDF gönderilmeyeceği belirtilir; kayıtlı olmayan müşterilere e-Arşiv faturaların hangi e-posta adresine gönderileceği sorulur. Tedarikçilere de vergi numaranız ve posta kutusu bilginiz iletilir. Bu yazı sahada çok iş görür: ilk hafta "faturamız nerede" telefonlarının sayısını azaltır ve müşterilerin muhasebesi e-Faturanızı beklediği yerde arar. Bilgilendirmeyi satış ekibinin yapması, müşteriyle zaten temas hâlinde olan kişinin konuyu açıklamasını sağlar.
e-Fatura başvurusunda sık karşılaşılan sorunlar
Başvuru aşamasındaki sorunların çoğu belge ve bilgi eksikliğinden doğar:
- Güncel olmayan imza sirküleri. Yetkili değişmişse yeni sirküler gerekir; eski belgeyle başvuru geri dönebilir.
- Unvan farkı. Vergi levhasındaki unvan ile ticaret sicilindeki unvan arasında küçük bir fark bile doğrulamayı zorlaştırır.
- Mali mührün geç gelmesi. Portal yönteminde mali mühür olmadan başvuru tamamlanmaz; mühür başvurusunu erken yapın.
- İmza aracının bilgisayarda çalışmaması. Sürücü ve yazılım kurulumu genellikle başvuru gününe bırakılır ve o gün sorun çıkar.
- Onaydan sonra hazırlıksız kalmak. Firma listede görünür, müşteriler e-Fatura bekler, ama program hazır değildir.
- Gelen faturaları gözden kaçırmak. Onaydan sonra tedarikçiler e-Fatura göndermeye başlar; posta kutusu kimse tarafından açılmazsa belgeler birikir.
Son madde özellikle önemlidir. Ticari senaryoyla gelen faturalara yanıt süresi 8 gündür; posta kutusu takip edilmezse itiraz hakkı fark edilmeden geçer. Ayrıntısı ticari faturada kabul ve red süresi yazısında.
Bu sorunların hiçbiri başvuruyu iptal ettirmez, ama her biri geçişi birkaç gün geciktirebilir. Başvurudan bir hafta önce belgeleri, imza aracını ve programı bir kez gözden geçirmek bu gecikmelerin çoğunu ortadan kaldırır.
e-Arşiv ve e-İrsaliye için ayrı başvuru gerekir mi?
e-Fatura, e-Arşiv ve e-İrsaliye ayrı uygulamalardır ve her biri için kayıt ayrıca yapılır. Özel entegratör yönteminde bu kayıtlar çoğu zaman aynı sözleşme ve aynı başvuru akışı içinde, entegratör tarafından birlikte yürütülür. Portal yönteminde ise her uygulamanın kendi başvuru adımı olabilir.
| Uygulama | Kayıt | Not |
|---|---|---|
| e-Fatura | Ayrı kayıt | Kayıtlı alıcılara fatura |
| e-Arşiv | Ayrı kayıt | e-Faturaya geçenler e-Arşiv'i de kullanır |
| e-İrsaliye | Ayrı kayıt | Kendi zorunluluk kuralları vardır |
| e-Defter | Ayrı kayıt | Kendi tebliği ve süreleri vardır |
Planlama açısından üçünü birlikte düşünmek mantıklıdır. Aynı entegratörle, aynı program ayarıyla ve aynı test sürecinde kurulan e-belgeler daha az gidip gelme ister. e-İrsaliyenin kapsamı e-İrsaliye nedir, kimler zorunlu yazısında, e-Defter için mevcut e-Defter rehberinde.
PakERP One'da başvuru sonrası kurulum adımları
Başvuru entegratör ile firma arasında yürür; PakERP One başvuru onaylandıktan sonraki kurulumu kolaylaştırır. Program ve bulut sunucu ücretsizdir; gönderim Digital Planet ya da Sovos özel entegratörüyle yapılır ve entegratör hizmet bedeli entegratöre aittir.
- 965 Entegratör Ayarları: entegratörün verdiği kullanıcı bilgileri girilir. Gönderim, gelen belge okuma ve kabul ile ret ayrı ayrı test kipinde başlatılır, bağlantı denemesi aynı ekrandan yapılır.
- 17 Belge Serileri: e-Fatura, e-Arşiv ve e-İrsaliye serileri kurulur; eski programdan geçen firmada seriler geçmiş belgelerden belirlenir.
- 101 Satış Faturası: test kipinde normal, iade, istisnalı ve dövizli örnek faturalar kesilir; canlıya geçince Kaydet ile onay ve gönderim tek adımdır.
- 102 Satış İrsaliyesi: Kaydet ile onaylanınca e-İrsaliye olarak gönderilip gönderilmeyeceği sorulur; araç ve şoför kayıtlardan seçilir.
- 961 Gelen e-Faturalar: onaydan sonra gelen tedarikçi faturaları çekilir, tek tıkla 201 Alış Faturasına çevrilir.
Modülün ayrıntıları e-Belge modülü sayfasında; programı kurulum sayfasından indirip başvurunuz sürerken test kipinde hazırlık yapabilirsiniz.