Depo bakiyesi, farkın nedeni bulunduktan sonra doğru belgeyle düzeltilir. Mal başka depodaysa transfer fişi, yanlış koda girildiyse virman fişi kesilir; ancak fark gerçekten kayıp ya da fazla ise sayım farkı fişi yazılır. Sayım farkı fişinde depo, lot ve nitelik bazında olması gereken miktar girilir, program farkı giriş ya da çıkış hareketi olarak kaydeder.
Sevkiyattan telefon geliyor: "Sistemde braketten 1.480 adet var diyor ama irsaliye kesemiyorum, sevkiyat deposunda eksi 280 görünüyor." Depocu rafa bakıyor, mamul deposunda 1.200 adet sayıyor. Üç rakam, üç farklı hikaye. Toplamda bir sorun yok gibi; depolara dağılımda ise her şey birbirine girmiş.
Bu durumda ilk refleks, eksi görünen depoyu sıfıra çeken bir düzeltme girmektir. İrsaliye kesilir, telefon kapanır. Ama aynı kayma gelecek hafta yine olur, çünkü farkı yaratan alışkanlık yerinde durmaktadır. Depo bakiyesini düzeltmek, farkın hangi belgeden doğduğunu bulmakla başlar.
Tam boyutİçindekiler
- Depo bakiyesi neden kayar?
- Düzeltmeden önce neye bakılmalı?
- Transfer mi, virman mı, sayım farkı mı?
- Örnek: bir kartın depo bakiyesi nasıl düzeltilir?
- Sayım farkı fişi adım adım nasıl girilir?
- Lot ve aşama bazında düzeltme neden ayrı yapılır?
- Depo bakiyesi düzeltirken sık yapılan hatalar
- PakERP One'da depo bakiyesi düzeltme
- Sık sorulan sorular
Depo bakiyesi neden kayar?
Depo bakiyesi, malın fiziksel yeri ile kayıttaki yeri ayrıldığında kayar. Toplam miktar doğru olsa bile depolar arasındaki dağılım bozulur.
Üretim firmalarında en sık görülen nedenler şunlardır:
- Girilmeyen transfer: mamul sevkiyat alanına taşınmış ama transfer fişi kesilmemiş; irsaliye sevkiyat deposundan kesilince orası eksiye düşer.
- Yanlış depodan çıkış: irsaliye satırında depo kendiliğinden gelmiş, kimse kontrol etmemiş.
- Yanlış nitelik ya da aşama: yarı mamul bir sonraki operasyonun aşamasıyla bildirilmiş; parça kayıtta "kaplanmış" görünür, rafta hâlâ "kesilmiş" durur.
- Geçişte açılış hatası: eski programdan devir alınırken depo kırılımı yanlış eşlenmiş.
- Birim karışıklığı: kilo ile alınan, adetle çıkılan malzemede dönüşüm katsayısı hatalı.
- Gerçek kayıp: hurda, numune, kayıt dışı kullanım, sayım hatası.
Yalnız sonuncusu gerçek bir stok farkıdır. Diğerleri yerinde duran malın kayıtta yanlış yerde görünmesidir ve sayım farkı fişiyle değil, doğru belgeyle düzeltilir.
Kayma erken nasıl fark edilir?
Kayma çoğu zaman bir irsaliye kesilemeyince fark edilir, yani en kötü anda. Daha erken görmek için iki basit alışkanlık yeter. Birincisi, her sabah eksi bakiyeli kartların listesine bakmak: eksi bakiye, kaymanın en görünür işaretidir ve listede ne kadar uzun kalırsa nedenini bulmak o kadar zorlaşır. İkincisi, sevkiyat ve üretim depoları gibi geçiş depolarının gün sonunda sıfıra yakın olmasını beklemek. Mal bu depolardan akıp geçer; gün sonunda orada büyük bir bakiye birikiyorsa bir transfer ya da çıkış girilmemiş demektir.
Düzeltmeden önce neye bakılmalı?
Düzeltmeden önce kartın stok ekstresine bakılır. Ekstre, bakiyenin hangi hareketlerle bugünkü hâline geldiğini tarih sırasıyla gösterir; kaymanın başladığı gün çoğu zaman oradan bulunur.
Üç soru sorun:
- Eksi depoya son giriş ne zaman oldu, son çıkışlar hangi belgelerle yapıldı?
- Fazla görünen depoda aynı dönemde beklenen çıkış neden yok?
- Tüm depoların toplamı fiziksel toplamla tutuyor mu?
Toplam tutuyor ve yalnız dağılım bozuksa sorun yer değiştirmedir; transferle düzelir. Toplam da tutmuyorsa önce yer değiştirmeyi düzeltin, kalan farka sonra bakın. Bu sıra, gerçek kaybın büyüklüğünü doğru görmenizi sağlar. Farkın nedenini sistemli bulmak için sayım farkı nedenleri yazısındaki teşhis yöntemi kullanılabilir.
Depo bakiyesi en çok yeni programa geçişten sonraki ilk haftalarda kayar; devirdeki depo eşlemesi ve alışılmamış transfer adımı birleşir. Bu dönemde haftada bir, en çok hareket gören yirmi kartın depo kırılımına bakmak, sorunların birikmeden çözülmesini sağlar.
Transfer mi, virman mı, sayım farkı mı?
Doğru belge, farkın nedenine göre seçilir. Her belge stok raporunda farklı iz bırakır; yanlış belge, sorunu çözse bile geçmişi okunmaz hâle getirir.
| Durum | Doğru belge | Sonuç |
|---|---|---|
| Mal başka depoda duruyor | Depolar arası transfer | Toplam değişmez, dağılım düzelir |
| Mal yanlış stok koduna girilmiş | Stok virman | Bir koddan çıkar, doğru koda girer |
| Yanlış belge girilmiş | Belgenin iptali ve doğrusu | Ters kayıt, sonra doğru hareket |
| Mal gerçekten yok ya da fazla | Sayım farkı fişi | Toplam değişir, maliyete yansır |
| Mal kullanılamaz durumda | Hurda çıkışı ya da lot blokajı | Kullanılabilir stoktan ayrılır |
Sayım farkı fişi en kolay belgedir, bu yüzden her şey için kullanılmaya başlanır. Oysa sayım farkı muhasebede kayıp ya da fazla olarak görünür ve maliyete yansır. Transferle çözülecek bir yer değiştirmeyi sayım farkıyla kapatmak, bir depoda olmayan kaybı, diğerinde olmayan fazlayı kayda geçirir.
Örnek: bir kartın depo bakiyesi nasıl düzeltilir?
Girişteki braket örneğini temsili rakamlarla adım adım çözelim. Kartın kayıttaki ve raftaki durumu şöyle:
| Depo | Kayıtta | Rafta sayılan | Fark |
|---|---|---|---|
| MAMUL | 1.480 | 1.200 | -280 |
| SEVKİYAT | -280 | 0 | +280 |
| YARI MAMUL (kesilmiş) | 600 | 590 | -10 |
| Toplam | 1.800 | 1.790 | -10 |
Ekstreye bakınca görülür: son iki irsaliye sevkiyat deposundan kesilmiş, ama mal mamul deposundan taşınmış ve transfer girilmemiş. Düzeltme şu sırayla yapılır:
- Transfer: MAMUL deposundan SEVKİYAT deposuna 280 adet. Mamul 1.200, sevkiyat 0 olur; ikisi de rafla tutar.
- Kalan farkı araştırma: yarı mamulde 10 adet eksik var. Fire bildirimi atlanmış mı, numune mi gitmiş? Bir neden bulunursa ona uygun belge girilir.
- Sayım farkı: neden bulunamazsa yarı mamul deposunda 10 adet eksi sayım farkı yazılır.
Sonuçta toplam bakiyede yalnız 10 adetlik gerçek fark sayım farkı olarak görünür. Yer değiştiren 280 adet ise transfer olarak kalır ve gelecekte kimse onu kayıp sanmaz.
Sayım farkı fişi adım adım nasıl girilir?
Sayım farkı fişi, nedeni araştırılmış ve başka bir belgeyle açıklanamayan fark için girilir. Tek bir kartı düzeltirken izlenecek sıra şudur:
- Kartın hareketini durdurun: düzeltme bitene kadar o karttan irsaliye ya da üretim bildirimi girilmesin.
- Rafı sayın: her depoda ve her lotta ayrı sayım yapın; toplamı değil, kırılımı yazın.
- Kayıttaki kırılımı alın: kartın depo, lot ve aşama bazında bakiyesini ekrana getirin.
- Yer değiştirmeleri ayırın: transferle açıklanan farkları önce transfer fişiyle düzeltin.
- Kalan farkı yazın: her satıra olması gereken miktarı girin; program farkı giriş ya da çıkış olarak hesaplar.
- Neden notu ekleyin ve fişi onaylatın.
Fazla çıkan malzemede lot numarası dikkat ister. Rafta fazladan bulunan bobin hangi lottan geldiğini etiketiyle söylüyorsa o lota girilir; etiketsizse yeni bir lot açılır ve lotun kaynağının sayım olduğu not edilir. Böylece izlenebilirlikte bu malzemenin tedarikçisi bilinmiyor olarak görünür, uydurma bir bağ kurulmaz.
Lot ve aşama bazında düzeltme neden ayrı yapılır?
Lot takipli malzemede bakiye yalnız depoda değil, lotta da tutulur. Doğru depoda ama yanlış lotta görünen miktar, ileride izlenebilirliği bozar: müşteri şikayetinde mamulün hangi bobinden yapıldığı yanlış çıkar.
Bu yüzden düzeltme lot bazında girilir. Geçişte sık görülen bir durum da lotsuz bakiyedir: eski programdan devir alınırken lot bilgisi gelmemiş, kart lot takipli olduğu hâlde bakiyenin bir kısmı hiçbir lota bağlı değildir. Bu bakiye ya rafta etiketiyle bulunan lotlara dağıtılır ya da sayımla sıfırlanıp doğru lotlarla yeniden girilir. Rafta 400 kiloluk iki bobin varsa ve kayıtta biri 800, diğeri 0 görünüyorsa, toplam doğru olsa bile iki lot ayrı ayrı düzeltilir. Aynı mantık yarı mamul aşamaları için geçerlidir: kesilmiş ve kaplanmış parça aynı stok kodunu taşıyabilir ama farklı aşamadadır. Aşama bazında stoğun nasıl tutulduğu operasyon bazlı stok yazısında.
Depo bakiyesi düzeltirken sık yapılan hatalar
- Eksi depoyu sıfıra çekip geçmek: eksinin karşılığı başka bir depoda fazla olarak durur ve kimse onu düzeltmez. Eksi bakiyenin kökü için negatif stok nedenleri yazısına bakın.
- Hareket sürerken düzeltmek: sayım ile düzeltme arasında irsaliye kesilirse fark yanlış hesaplanır. Düzeltmeyi vardiya arasında, o kartın hareketi yokken yapın.
- Açıklama yazmamak: "sayım farkı" tek başına bir şey anlatmaz. "Transfer girilmemiş, iki irsaliye sevkiyattan kesilmiş" gibi bir not, altı ay sonraki denetimde işe yarar.
- Kontrolü tek kişiye bırakmak: farkı bulan ile düzeltmeyi onaylayan farklı kişiler olsun.
- Alışkanlığı değiştirmemek: transfer girilmediği için kayan bakiye, transfer kuralı konmadıkça yeniden kayar.
PakERP One'da depo bakiyesi düzeltme
PakERP One'da hiçbir ekran bakiyeyi doğrudan değiştirmez; her düzeltmenin bir belgesi ve numarası vardır.
- 329 Depo Bakiye Düzeltme (Sayım): stok kartı seçilir, kartın tüm depo × lot × nitelik bakiyesi tek ekranda görünür. Her satıra olması gereken miktar yazılır; fark sayım fişi olarak kaydedilir.
- 310 Sayım Fişleri: bir deponun tamamı sayılacaksa Sayım Satırlarını Hazırla depodaki kart ve lotları getirir, Sayılan kolonu doldurulur, Onayla yalnız farklar için hareket yazar.
- 304 Stok Transfer ve 305 Stok Virman: yer değiştiren ya da yanlış koda girilen mal için.
- Stok Ekstresi: 301 kartından ya da satırda sağ tıkla açılır; düzeltmeden önce kaymanın başladığı belgeyi gösterir.
Yanlış bir fiş iptal edilir, iptal ters hareket yazar. Ayrıntılar Stok, Lot ve Nitelik bölümünde.