1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. Ücretsiz ERP ile Satış Raporları
Ücretsiz ERP Rehberi · Satış

Ücretsiz ERP ile Satış Raporları: Müşteri ve Ürün Bazlı Okuma

PakERP One Ekibi 7 dk okuma
Kısa cevap

Satış raporu, fatura satırlarını müşteri ve ürün bazında toplayan, ciroyu KDV hariç ve iade düşülmüş olarak gösteren, yanına miktar ve brüt kârı koyan listedir. Müşteri raporunda yoğunlaşma ve kârlılık, ürün raporunda kilo bazlı hacim ve marj okunur. Ücretsiz ERP bu raporları faturadan üretir; ayrıca veri toplamak gerekmez, ama fatura satırında stok kartı, cari ve maliyet doğru durmalıdır.

Geçen ay en çok hangi müşteriye sattınız? Ciro olarak mı, kâr olarak mı? Bu iki sorunun cevabı çoğu firmada aynı müşteri değildir. Ciroda ilk sırada duran müşteri, iade ve iskonto düşüldükten sonra listenin ortasına iner; her ay sessizce aynı parçayı alan küçük müşteri kâr sıralamasında öne çıkar.

Satış raporu bu farkı gösteren araçtır. Fatura listesi ne kestiğinizi söyler; satış raporu kime, neyi, kaç kilo, hangi fiyattan ve ne kadar kârla sattığınızı söyler. Ücretsiz ERP ile bu raporlar faturadan üretilir, ayrıca veri toplamak gerekmez. Yeter ki fatura satırında stok kartı, cari ve maliyet bilgisi doğru dursun.

Raporlar menüsü: Her listede "Raporlar ▾": PDF önizleme, yazdırma ve Excel; sık kullanılanlara ekleme.Tam boyut
Raporlar menüsü · Her listede "Raporlar ▾": PDF önizleme, yazdırma ve Excel; sık kullanılanlara ekleme.

Satış raporu ne işe yarar, fatura listesi yetmez mi?

Fatura listesi belge bazlıdır: tarih, cari, toplam. Satış raporu ise satır bazlıdır: her fatura satırındaki ürün, miktar, fiyat ve maliyet, seçilen kırılıma göre toplanır. Fatura listesinden "bu ay kime ne kadar kestik" çıkar; satış raporundan "hangi ürünü hangi müşteriye kaç kilo, ne marjla sattık" çıkar.

Bunu Excel'de pivot tabloyla yapmaya çalışan firma üç yerde takılır. Faturayı dışa alırken KDV dahil mi hariç mi olduğu karışır, iade faturaları eksi olarak düşülmez, dövizli faturalar farklı kurlarla toplanır. Ay sonunda çıkan rakam muhasebenin rakamıyla tutmaz ve tartışma raporun kendisi üzerine olur. Rapor faturadan doğrudan üretildiğinde bu üç sorun baştan ortadan kalkar. Rapor ile liste arasındaki farkı raporlama rehberinde genel olarak anlattık; burada yalnız satış tarafına bakıyoruz.

Müşteri bazlı satış raporunda hangi kolonlar olmalı?

Müşteri bazlı raporda en az şu kolonlar bulunmalı: KDV hariç ciro, iade, net ciro, miktar, brüt kâr ve kâr yüzdesi. Bunlardan biri eksikse rapor yanıltır. Ciro KDV dahil alınırsa farklı oranlı ürünler karışır; iade düşülmezse geri gelen palet satılmış görünür.

KolonNeden gerekli
Ciro (KDV hariç)Farklı KDV oranlı ürünler aynı tabanda toplanır
İadeGeri gelen mal cirodan düşülür; iadesi yüksek müşteri görünür
Net ciroCiro eksi iade; müşteri sıralaması bu kolona göre yapılır
Miktar (adet ve kg)Fiyat değişse de hacim karşılaştırılabilir
Brüt kâr ve %Ciro büyük ama kâr küçük müşteri ayrılır
Son fatura tarihiSessizce kaybedilen müşteri erken fark edilir
Açık bakiye ve gecikmeÇok satılan ama geç ödeyen müşteri yan yana okunur

Bir de yoğunlaşma sorusu vardır: net cironun ne kadarı ilk üç müşteride? Otomotiv yan sanayide tek müşteriye bağımlılık sık görülür; rapor bunu her ay göstermeli. Açık bakiye kolonu için cari tarafı alacak yaşlandırma yazısında ayrıca var.

Sahadan not

Satış raporunun en çok sorgulandığı an, patronun aklındaki rakamla raporun tutmadığı andır. Farkın nedeni çoğu zaman rapor değil, faturaya girilmiş yanlış stok kartı ya da maliyeti boş bırakılmış mamuldür. Raporu düzeltmek yerine kaynağı düzelten firmada ikinci ay aynı tartışma çıkmaz.

Ürün bazlı satış raporunda neye bakılır?

Ürün raporunda önce hacme, sonra marja bakılır. Sac, rulo ve dökümde hacim adet değil kilodur; adet bazlı rapor küçük parçayı büyük, ağır parçayı küçük gösterir. Bu yüzden ürün raporunda kg kolonu adet kolonunun yanında durmalıdır.

İkinci bakış marjdır. Hammadde zammı sonrası liste fiyatı güncellenmemiş ürünler, ürün raporunda marjı düşen ya da negatife dönen satırlar olarak görünür. Bu satırlar fiyat listesine geri döner; nasıl yakalanacağını fiyat listesi ve iskonto yazısında anlattık.

Üçüncü bakış müşteri parça numarasıdır. OEM müşterisi kendi parça numarasıyla konuşur; rapor sizin stok kodunuzla birlikte müşterinin parça numarasını da göstermeli, yoksa müşteriyle yapılan yıllık görüşmede tablo çevrilemez. Son olarak hiç satılmayan ürünler: stok kartı açık ama son bir yıl satırı olmayan kalemler, depoda bağlı para demektir. Ücretsiz ERP programında ürün raporunun stok kartıyla aynı kodu kullanması gerekir; ürünü raporda başka, depoda başka adla tutan program iki listeyi hiçbir zaman birleştiremez.

Ciro ile kârı aynı raporda okumak neden gerekli?

Ciro tek başına satışın büyüklüğünü söyler, kârlılığını söylemez. Aynı raporda ikisi yan yana durmazsa satış ekibi ciroya, muhasebe kâra bakar ve iki taraf farklı müşterileri över.

Kâr kolonunun güvenilirliği maliyet kaynağına bağlıdır. Ticari üründe maliyet son alış fiyatıdır; üretilen mamulde ise ürün ağacından ve iş emri bildirimlerinden gelen üretim maliyetidir. Maliyeti hesaplanmamış satırlar kâr toplamına katılmamalı, ayrı bir "maliyetsiz ciro" kolonunda gösterilmelidir; aksi hâlde kâr yüzdesi olduğundan yüksek çıkar. Maliyetin nasıl oluştuğu maliyet hesabı yazısında.

Satış elemanı bazlı kâr da aynı mantıkla okunur: her elemanın fatura adedi, cirosu, satılan malın maliyeti, iadesi ve brüt kârı bir arada. Yalnız ciroya prim veren firma, yüksek iskontoyla satan elemanı ödüllendirmiş olur. Lisans ücreti olmayan bir ücretsiz ERP bu raporu verebiliyorsa, prim tablosunu Excel'de ayrıca kurmaya gerek kalmaz.

Satış raporu hangi dönemde, hangi kırılımla alınmalı?

Dört dönem, dört ayrı soru için rapor alınır; her seferinde başka kırılım kullanılır. Aynı raporu her gün almak vakit kaybıdır, ayda bir almak ise geç kalmaktır.

  1. Haftalık, satış sorumlusu: bu hafta kesilen faturalar cari bazında; faturalanmamış irsaliyeler ve sevk edilmemiş siparişler yanında.
  2. Aylık, patron ve muhasebe: ay → cari kırılımı, net ciro ve brüt kâr; geçen ayla ve geçen yılın aynı ayıyla karşılaştırma.
  3. Çeyreklik, üretim planlama: ürün grubu → ürün kırılımı, kg bazında; kapasitenin hangi ürüne gittiği ve marjın yönü.
  4. Yıllık, yönetim: müşteri yoğunlaşması, kaybedilen ve kazanılan müşteriler, ürün başına yıllık marj değişimi.

Kırılım sırası soruya göre değişir. "Bu müşteri neler alıyor" için cari → stok; "bu ürünü kimler alıyor" için stok → cari; "aylar arasında ne değişti" için ay → cari. Programın kırılım sırasını süzgeç penceresinden değiştirmeye izin vermesi gerekir; sabit kırılımlı rapor üç sorudan yalnız birine cevap verir.

Satış raporundan hangi kararlar çıkar?

Rapor karar için alınır, dosyalamak için değil. Sahada en sık çıkan dört karar şunlardır:

  • Fiyat görüşmesi: marjı düşen ürünlerin listesi, müşteriyle yapılacak zam görüşmesinin gündemidir.
  • Kapasite: kg bazlı ürün raporu, presin ve kaplama hattının hangi ürüne ayrıldığını gösterir; düşük marjlı ürün kapasitenin çoğunu alıyorsa planlama değişir.
  • Risk: net ciroda ilk sıradaki müşteri aynı zamanda en geç ödeyense, vade ve limit konuşulur.
  • Portföy temizliği: yıldır satılmayan ürün kartları ve bir yıldır fatura kesilmeyen cariler pasife alınır.

Ücretsiz ERP seçerken satış raporu tarafında şunlara bakın: rapor satır bazlı mı, KDV hariç ve iade düşülmüş ciro veriyor mu, kg kolonu ve müşteri parça numarası var mı, kırılım değiştirilebiliyor mu, Excel'e alınabiliyor mu, süzgeç bir kez girilip saklanabiliyor mu ve raporu kimin görebileceği yetkiyle sınırlanabiliyor mu. Bu sorulardan birine "hayır" cevabı alınan program, satış raporunu yine Excel'e bırakır.

PakERP One'da müşteri ve ürün bazlı satış raporları

PakERP One'da ayrı bir rapor menüsü yoktur; 101 Satış Faturaları listesindeki Raporlar ▾ düğmesi o ekrana ait raporları fatura çıktıları, kârlılık ve analiz grupları hâlinde açar. 152 kayıtlı raporun tamamı PDF ve Excel verir; program ve bulut sunucu ücretsizdir.

  1. Satış Fatura Listesi (Ay / Cari Gruplu): belge bazlı liste; ay → cari, cari → ay, döviz ve evrak türü gruplaması, tevkifat kolonu.
  2. Detaylı Satış Fatura Listesi (Satır Dökümü): cari → stok, ay → cari ve stok özeti; kg ve müşteri parça numarası kolonlarıyla, Excel çıktısı.
  3. 130 Satış Analizi ve 134 Satış Karlılık Raporu: müşteri ve ürün bazında ciro ve kâr.
  4. 137 Satış Elemanı Kâr-Zarar: eleman bazında fatura adedi, KDV hariç ciro, satılan malın maliyeti, brüt kâr ve yüzdesi, iade ve net ciro; ay, çeyrek ya da yıl kırılımı, altında cari ve stok. Maliyeti bulunamayan satırlar kâra katılmaz, "Maliyetsiz Ciro" kolonunda gösterilir.
  5. 140 Fatura Satırı Kâr Marjı: her satır için birim satış fiyatı, birim maliyet ve kâr yüzdesi; gün, ay, fatura, ürün ya da cari gruplaması. Düşük ve negatif marjlı satırlar Durum kolonunda işaretlidir.
  6. 135 Fatura Fiyat Kontrol Raporu: liste fiyatının altına inen satırlar.
  7. 133 Faturalanmamış İrsaliyeler, 131 Açık Satış Siparişleri, 132 Sevk Edilmemiş Siparişler: haftalık kontrolün üç raporu.
  8. 138 Gelen / Giden Fatura Listesi: satış ve alış faturaları ay ya da yıl bazında karşılaştırmalı.
  9. 40 Raporlarım: süzgeç ön ayar olarak kaydedilir; ertesi ay yalnız tarih değişir. Rapor, bağlı olduğu ekranın yazdırma yetkisiyle açılır (14 Roller).

Rapor altyapısının tamamı Raporlar modül sayfasında.

Sık Sorulan Sorular

Satış raporu KDV dahil mi, hariç mi alınmalı?
KDV hariç alınmalıdır. Farklı KDV oranlı ürünler ancak KDV hariç tabanda karşılaştırılabilir; kâr hesabı da KDV hariç ciro üzerinden yapılır. KDV dahil rakam yalnız tahsilat planlamasında işe yarar.
Müşteri bazlı satış raporunu Excel yerine neden ERP'den almalı?
Excel'e alınan fatura verisinde iade faturaları düşülmez, dövizli faturalar farklı kurlarla toplanır ve KDV karışır. ERP raporu faturadan doğrudan üretildiği için muhasebeyle aynı rakamı verir; süzgeç bir kez kaydedilir, her ay yalnız tarih değişir.
Satış raporunda kâr nasıl hesaplanır?
Her fatura satırında satış fiyatından o ürünün maliyeti düşülür. Ticari üründe maliyet son alış fiyatı, üretilen mamulde ürün ağacı ve iş emrinden gelen üretim maliyetidir. Maliyeti olmayan satırlar ayrı gösterilmeli, kâr yüzdesine katılmamalıdır.
Satış elemanı performansı yalnız ciroyla ölçülür mü?
Yalnız ciroyla ölçülürse yüksek iskontoyla satan eleman öne çıkar. Ciro, iade, net ciro ve brüt kâr birlikte okunmalı; satış elemanı bazlı kâr-zarar raporu bunun için vardır.
Ücretsiz ERP'de satış raporları sınırlı mı?
Freemium modellerde analiz raporları çoğu zaman ücretli pakette kalır. PakERP One'da 152 raporun tamamı, satış analizi ve kârlılık raporları dahil, ücretsizdir ve PDF ile Excel olarak alınır.
PE
PakERP One EkibiÜcretsiz ERP rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

Ücretsiz ERP'yi kendi verinizle deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.