Fiyat listesi ve iskonto yönetimi, her satış satırındaki fiyatın nereden geldiğini tek kurala bağlamaktır: önce sözleşme, sonra müşteriye özel liste, sonra genel liste, en son stok kartı. Liste geçerlilik tarihi ve miktar kademesi taşır; iskonto cari kartta ya da satırda ayrı yazılır. Ücretsiz ERP bu kuralı lisans bedeli istemeden kurar, satırda fiyatın kaynağını gösterir ve listenin altına inen faturaları raporla yakalar.
Öğleden sonra telefon çalar. Müşteri, geçen ay aldığı vidayı bu ay neden farklı fiyattan faturaladığınızı sorar. Satışçı eski e-postaları karıştırır, muhasebe önceki faturayı açar, patron "ona yüzde beş demiştik" der. Üç kişi üç ayrı rakam söyler. Sorun fiyatın yanlış olması değildir; fiyatın nerede yazdığının belli olmamasıdır.
Üretim firmasında fiyat tek bir sayı değildir. Aynı parçanın liste fiyatı, müşteriye özel fiyatı, miktara göre kademesi, dövizli hâli ve üstüne iskontosu vardır. Bunlar Excel'de, ajandada ve akılda dağınık durduğu sürece her fatura bir tartışma konusudur. Fiyat listesi ve iskonto yönetimi bu dağınıklığı tek kurala bağlama işidir. Ücretsiz ERP bu kuralı kurmak için lisans ücreti istemez; ama kuralın kendisini sizin yazmanız gerekir.
Tam boyutİçindekiler
- Fiyat listesi nedir, neden Excel'de kalmamalı?
- Bir üretim firmasında kaç çeşit fiyat vardır?
- Miktar kademesi ve geçerlilik tarihi nasıl kurulur?
- İskonto satırda mı, cari kartta mı tanımlanmalı?
- Liste fiyatının altına inen satır nasıl yakalanır?
- Fiyat listesini yayına almadan önce kontrol listesi
- PakERP One'da fiyat listesi ve iskonto
- Sık sorulan sorular
Fiyat listesi nedir, neden Excel'de kalmamalı?
Fiyat listesi, hangi ürünün hangi müşteriye ya da müşteri grubuna, hangi tarih aralığında, hangi miktardan itibaren kaça satılacağını yazan tanımdır. Excel'de kalmasının sakıncası şudur: liste belgeye kendiliğinden gelmez, satışçı bakıp elle yazar. Yazarken de üç hata kapısı açılır. Eski sürüme bakılır, kademe atlanır ya da müşteriye özel fiyat yerine genel fiyat girilir.
Bir de "hangi dosya güncel" sorusu vardır. Satışçının masaüstünde bir sürüm, muhasebede başka bir sürüm, müşteriye giden PDF'te üçüncü bir sürüm durur. Fiyat listesi programın içinde tek kayıt olduğunda bu soru ortadan kalkar: belgeye gelen fiyat o an geçerli listeden gelir, kim ne zaman değiştirdiyse kayıtta durur.
Teklif aşamasındaki fiyatlandırma ayrı bir konudur; onu teklif hazırlama rehberinde anlattık. Burada konu, siparişten faturaya kadar belgeye gelen fiyatın nasıl yönetileceğidir.
Bir üretim firmasında kaç çeşit fiyat vardır?
Çoğu üretim firmasında aynı parça için en az dört fiyat kaynağı bulunur ve karışıklık bunların hangisinin önce geleceği yazılı olmadığında başlar. Aşağıdaki tablo tipik sırayı gösterir; üstteki bulunursa alttakine bakılmaz.
| Fiyat kaynağı | Nerede tanımlanır | Ne zaman devreye girer |
|---|---|---|
| Sözleşme fiyatı | Müşteriyle imzalanan, tarih aralıklı satış sözleşmesi | Sözleşme aktifse ve belge tarihi aralık içindeyse her zaman önce |
| Müşteriye özel liste | Yalnız o cariye bağlı fiyat listesi | Sözleşme yoksa |
| Grup listesi | Cari grubuna (bayi, OEM, ihracat) bağlı liste | Müşteriye özel liste yoksa |
| Genel liste | Herkese açık varsayılan liste | Grup listesi de yoksa |
| Stok kartı fiyatı | Kartın üstündeki satış fiyatı | Hiçbir listede yoksa, son çare |
Bu sıra yazılı olmadığında ne olur? Satışçı sözleşmeyi unutur, genel listeden fatura keser; müşteri fark eder, iade faturası ve gerginlik çıkar. Sıra programda tanımlı olduğunda satır fiyatının hangi kapıdan geldiği bellidir. Tartışma "fiyat neydi" sorusundan "sözleşmeyi güncelleyelim mi" sorusuna döner.
Fiyat tartışmalarının çoğu fiyatın yanlışlığından değil, fiyatın kaynağının belirsizliğinden çıkar. Sözleşme, liste ve kart fiyatı aynı anda varken hangisinin önce geleceği yazılı olmayan firmada her fatura ayrı pazarlık olur. Sıra bir kez belirlenip programa yazıldığında satış ile muhasebe arasındaki ay sonu görüşmeleri kısalır.
Miktar kademesi ve geçerlilik tarihi nasıl kurulur?
Miktar kademesi, aynı ürünün belirli bir adedin ya da kilonun üstünde daha düşük fiyattan satılmasıdır; geçerlilik tarihi ise listenin hangi günler arasında hüküm süreceğidir. İkisi de listenin satırına yazılır, belgeye elle taşınmaz.
Kademe kurarken sınırı belge satırındaki miktara göre koyun: 1 ile 999 adet arası bir fiyat, 1.000 ve üstü başka bir fiyat. Kademe sayısını az tutun; beş kademeli liste satışçının bile aklında kalmaz. Sac gibi kilo ile satılan kalemlerde kademenin birimi kilo olmalı, adet değil. Ücretsiz ERP programının kademeyi satır miktarından kendisinin seçip seçmediğine bakın; satışçının kademeyi elle seçtiği programda kademe tanımı kağıt üstünde kalır.
Geçerlilik tarihinde en sık yapılan hata, yeni fiyatı eski listenin üstüne yazmaktır. Böyle olunca geçen ayın faturasının hangi fiyattan kesildiği bir daha bulunamaz. Doğrusu yeni listeyi yeni tarih aralığıyla açmak, eskisini kapatmaktır. Hammadde zammı geldiğinde de aynı yol izlenir: yeni liste, yeni başlangıç tarihi, müşteriye yazılı bildirim.
Dövizli listede kur
EUR fiyat listesiyle çalışan ama TL fatura kesen firmada kural şu olmalı: fiyat dövizde kalır, belgeye çevrilirken hangi günün kurunun kullanılacağı bir kez yazılır ve herkes ona uyar. Kaynak olarak TCMB kurları alınır. Kuralı belge belge değiştiren firma ay sonunda muhasebeyle kavga eder. Konunun cari tarafı dövizli cari ve kur farkı yazısında.
İskonto satırda mı, cari kartta mı tanımlanmalı?
Kalıcı iskonto cari kartta, tek seferlik iskonto belge satırında tanımlanmalıdır. Müşteriyle "tüm alımlarda yüzde şu kadar" anlaşıldıysa bu bilgi kartta durur ve her belgeye kendiliğinden gelir. Bir sevkiyatta gecikme telafisi olarak verilen indirim ise o belgeye özeldir, kartı değiştirmez.
İki iskontonun ayrı yerlerde durması muhasebeyi de rahatlatır: fatura üstünde iskonto ayrı satırda görünür, muhasebe fişinde iskonto hesabına gider, kârlılık raporunda ciro ile net ciro ayrı okunur. Faturada iskontonun nasıl gösterileceği konusunda mali müşavirinizin görüşünü alın.
Bir de iskontonun yetkisi vardır. Satırda fiyatı ya da iskontoyu kimin değiştirebileceği rolle sınırlanmalıdır. Herkes her satırı düzeltebiliyorsa liste fiyatının bir anlamı kalmaz. Ücretsiz ERP programında yetki ekranı olup olmadığına, satır iskontosunun belirli rollere kapatılıp kapatılamadığına bakın.
Liste fiyatının altına inen satır nasıl yakalanır?
Ay sonunda kesilen faturaların satırları liste fiyatıyla karşılaştırılır; listenin altında kalan satırlar ayrı bir raporda toplanır. Bu kontrol elle yapılamaz, çünkü yüzlerce satırdan hangisinin hangi listeye tabi olduğunu tek tek bulmak gerekir. Program yaparsa birkaç dakikalık bir iştir.
Rapordaki her satırın bir açıklaması olmalıdır: bilinçli bir indirim mi, sözleşme fiyatı mı, yoksa yanlış girilmiş bir rakam mı. Açıklaması olmayan satır ya düzeltilir ya da liste güncellenir. Aynı kontrolün ikinci ayağı kâr marjıdır: liste fiyatı doğru olsa bile hammadde zammı sonrası marj negatife düşmüş olabilir. Bu konuyu satış raporları yazısında ayrıca anlattık.
Ücretsiz ERP seçerken bu iki raporun programda hazır olup olmadığını sorun. Fiyat kontrolü olmayan bir programda liste tanımlamak, kilidi olmayan kapıya anahtar yaptırmaya benzer: liste vardır ama kimse uyup uymadığını görmez. Raporun PDF yanında Excel çıktısı da olmalı; satışçı açıklamalarını Excel'e yazar, ay sonu toplantısına o dosyayla gelir.
Fiyat listesini yayına almadan önce kontrol listesi
Yeni bir liste ya da zam listesi devreye alınmadan önce şu sıra izlenirse sonradan iade faturası kesmek gerekmez:
- Kapsam: liste herkese mi, bir gruba mı, tek müşteriye mi bağlı? Yanlış kapsam en pahalı hatadır.
- Tarih: başlangıç ve bitiş yazıldı mı, eski liste kapatıldı mı?
- Kademe: miktar sınırları belge satırındaki birimle aynı mı (adet, kg, metre)?
- Para birimi: liste dövizliyse kur kuralı yazılı mı?
- Sözleşmeyle çakışma: aynı müşteri için aktif sözleşme varsa hangisi önce gelecek?
- Yetki: listeyi kim düzenleyebilir, satırda fiyatı kim değiştirebilir?
- Bildirim: müşteriye yeni liste yazılı gönderildi mi, hangi tarihten itibaren geçerli?
- Deneme belgesi: bir sipariş açıp fiyatın beklenen kaynaktan geldiğini görün.
Lisans ücreti olmayan bir programla da bu liste aynen geçerlidir. Program fiyatı bulur; kapsamı, tarihi ve kuralı yazan yine sizsiniz.
PakERP One'da fiyat listesi ve iskonto
PakERP One'da fiyat, satış belgesinde stok seçildiği an sırayla aranır: aktif satış sözleşmesi, fiyat listesi (önce cariye özel, sonra cari grubu, sonra varsayılan liste), en son stok kartı. Hangi kaynaktan geldiği satırda yazar. Program ve bulut sunucu ücretsizdir; liste ya da satır sayısında sınır yoktur.
- 105 Satış Fiyat Listeleri (alış için 205): geçerlilik tarihli liste, miktar kademeli satırlar. Liste cariye özel, cari grubuna ya da herkese (varsayılan) bağlanır. Yüzlerce satır "Fiyat Listesi Satırları" Excel şablonuyla yüklenir.
- 109 Satış Sözleşmeleri: tarih aralığı, para birimi ve en az miktar kademesiyle sözleşme; aktif edilince fiyat aramasında ilk sıraya geçer. Cari ve stok kartında salt okunur Sözleşmeler sekmesi vardır.
- 801 Cari Kartlar: cari iskontosu, bağlı fiyat listeleri ve para birimi burada durur. Kampanya ve cari iskontosu liste fiyatının üstüne ayrıca uygulanır.
- 21 Günlük Kur: dövizli fiyat TL belgeye bir önceki iş gününün TCMB satış kuruyla çevrilir; satırda orijinal fiyat, kur ve TL karşılığı ayrı sütunlarda durur.
- 135 Fatura Fiyat Kontrol Raporu: 101 Satış Faturaları listesinde Raporlar ▾ altında; liste fiyatının altına inen satırları tarih ve cari süzgeciyle bulur.
- 140 Fatura Satırı Kâr Marjı: satır bazında satış fiyatı, maliyet ve kâr yüzdesi; düşük ve negatif marjlı satırlar Durum kolonunda işaretli.
- 306 Stok Fiyat Listesi Karşılaştırma: kart fiyatı, maliyet, sözleşme fiyatı ve seçilen listenin fiyatı yan yana.
- 14 Roller: satırda fiyat ve iskonto değiştirme yetkisi rol bazında kısıtlanır.
Modülün ayrıntısı Fiyat & Sözleşme sayfasında.
Konuyla ilgili: İskonto Hesaplama: Zincir İskonto ve Net Fiyat.