Ücretsiz bir ERP ile fason takibi için programın fasoncuyu hem cari hem depo olarak tutabilmesi, fason sevkini satış değil depo transferi olarak işlemesi ve dönen parçayı yeni aşamada, yeni lotla ama eski lota bağlı olarak alması gerekir. Günlük düzen: sevk fason irsaliyesiyle, geliş aynı gün kayıtla, fason faturası gelen adetle karşılaştırılarak girilir; ay sonunda fasoncudaki bakiye fasoncunun listesiyle eşlenir.
Ay sonu. Kaplamacının faturası gelmiş: bu ay 42 kalem, toplam adetler ve birim fiyatlar yazıyor. Muhasebeci faturayı onaylamadan önce bir soru soruyor: "Bu adetlerin hepsi gerçekten geldi mi?" Üretim bakıyor, sevkiyat bakıyor, kimsenin elinde gidenle geleni yan yana koyan bir liste yok.
Fason takibinin asıl zorluğu burada: mal fabrikadan çıkmış ama satılmamış, başkasının tezgahında ama hâlâ sizin stoğunuz. Fasonun kavramları ve sık hataları fason üretim takibi rehberinde, panodan okuma yöntemi Fasonda Ne Var? yazısında anlatıldı. Bu yazı, ücretsiz ERP ile fasonu kurmaya başlayan firmanın sorularına bakıyor: programda ne aranır, sevkten faturaya günlük akış nasıl yürür, ay sonu nasıl kapanır?
Tam boyutİçindekiler
- Ücretsiz bir ERP fasonu nasıl takip etmeli?
- Fasoncu cari mi, depo mu?
- Sevkten gelişe günlük akış nasıl işler?
- Fason, iş emrine nasıl bağlanır?
- Fason faturası ve e-İrsaliye nasıl eşleşir?
- Fasonda bekleyen mal nasıl izlenir?
- Ay sonunda fasoncuyla mutabakat nasıl yapılır?
- Ücretsiz ERP ile fasona geçişte açılış nasıl yapılır?
- PakERP One'da fason takibi
- Sık sorulan sorular
Ücretsiz bir ERP fasonu nasıl takip etmeli?
Fasoncuyu bir depo, fason gelişini de bir aşama değişimi gibi ele alarak. Programda bu iki kavram yoksa fason ya satış gibi işlenir ya da hiç işlenmez; ikisinde de fasoncudaki bakiye kayıttan okunamaz.
| Kontrol | Neden | Denerken sorulacak |
|---|---|---|
| Fasoncu deposu | Dışarıdaki mal stokta kalır, yer değiştirir | Fason sevkinden sonra toplam stok aynı kaldı mı? |
| Fason irsaliyesi türü | Satış irsaliyesiyle karışmaz | İrsaliye türü ayrı seçiliyor, ayrı seri alıyor mu? |
| Aşama (nitelik) değişimi | Giden preslenmiş, gelen kaplanmış | Dönen parça aynı kartta yeni aşamada mı giriyor? |
| Lot bağı | Kaplanmış lot, ham lota geri izlenir | Gelen lottan giden lota soy ağacı görünüyor mu? |
| e-İrsaliye | Fason sevki de irsaliyeyle yapılır | Fason irsaliyesi programdan e-İrsaliye olarak gidiyor mu? |
| Fasonda bekleme süresi | Unutulan parti erken görünür | Hangi partinin kaç gündür dışarıda olduğu listeleniyor mu? |
Bu maddelerden aşama değişimi en çok atlanan özelliktir. Ücretsiz ERP programlarının bir kısmı fasonu yalnız hizmet alımı olarak görür; mal hareketini ayrıca elle yapmanızı bekler.
Fasoncu cari mi, depo mu?
İkisi birden. Fasoncu, fatura kestiği ve ödeme aldığı için bir cari hesaptır; elinde sizin malınız durduğu için de bir depodur. Cari kartta "fasoncu" işareti, depoda da o fasoncuya ait ayrı bir depo tanımlanır.
Tek bir "fason deposu" açıp bütün fasoncuları oraya toplamak ilk bakışta kolay gelir. Kaplamacı, ısıl işlemci ve taşlamacı aynı depoda durduğunda ise "kaplamacıda ne var" sorusu yine telefonla cevaplanır. Her fasoncuya ayrı depo, mutabakatı da kolaylaştırır: fasoncunun kendi listesiyle karşılaştırılacak rakam doğrudan o deponun bakiyesidir.
Fasoncu aynı zamanda sizden mal da satın alıyorsa (örneğin hurda sac), bu satış normal satış irsaliyesiyle yapılır; fason sevkiyle karıştırılmamalı.
Fason takibine yeni geçen firmalarda ilk ay sonu mutabakatında fasoncu depolarında genellikle eski tarihli küçük bakiyeler çıkar. Bunlar yıllar önce gidip dönmüş ama kaydı kapatılmamış partilerdir. Açılışta her fasoncuyla bir kez oturup eldeki malı sayarak başlamak, bu eski bakiyelerin yeni sisteme taşınmasını önler.
Sevkten gelişe günlük akış nasıl işler?
Akış dört belgeden oluşur: fason sevk irsaliyesi, fason geliş irsaliyesi, fason hizmet faturası ve gerekirse fire kaydı. Her birini kimin, ne zaman gireceği baştan belli olmalı.
- Sevk: kamyon yüklenirken sevkiyat fason irsaliyesini keser. Satırda parça, giden aşama (örneğin preslenmiş) ve lot seçilir. Mal kendi deposundan fasoncu deposuna geçer; stok toplamı değişmez.
- Geliş: parti döndüğü gün mal kabul fason geliş irsaliyesini girer. Gelen adet fasoncu deposundan düşer, aynı kart yeni aşamada (kaplanmış) ve yeni lotla girer.
- Eksik ve fire: fasoncunun bildirdiği fire ya da sayımda çıkan eksik ayrı kaydedilir. Kaydedilmeyen fire, fasoncu deposunda sonsuza kadar bekleyen bir bakiye olarak kalır.
- Kalite: şüpheli parti karantina deposuna alınır, onaydan sonra transfer edilir.
- Fatura: fasoncunun hizmet faturası geldiğinde, faturadaki adet o dönem gelen adetle karşılaştırılır; fark varsa fatura onaylanmadan sorulur.
Sevk ile geliş aynı kişiye bırakılırsa akış hızlanır, ama kontrol zayıflar. Sevki sevkiyat, gelişi mal kabul girdiğinde ikisi birbirinin kaydını doğrular.
Fason, iş emrine nasıl bağlanır?
Fason, rotadaki bir operasyondur ve kendi iş emrini alır; tezgah yerine fasoncunun adını taşır. Böylece parçanın fasonda olduğu, üretim listesinde diğer operasyonların yanında görünür.
Bu bağ kurulmazsa fason, üretimle ilgisi olmayan bir sevkiyat işi gibi kalır. Planlamacı pres iş emrinin bittiğini görür, montaj iş emrine malzeme gelmediğini görür, aradaki kaplama adımını ise kimse göstermez. Operasyon bazlı iş emriyle fason sevk irsaliyesi aynı iş emri numarasına bağlandığında, "bu siparişin gövdeleri nerede" sorusu tek satırla cevaplanır. İş emri yapısının ayrıntısı iş emri rehberinde.
Fason faturası ve e-İrsaliye nasıl eşleşir?
Fason faturası mal değil hizmet faturasıdır; hizmet kartıyla girilir ve bedeli dönen parçanın maliyetine eklenir. Fasona giden malın bedeli faturada yer almaz, çünkü mal zaten sizindir.
Fason sevki de bir mal hareketidir ve irsaliyeyle yapılır. e-İrsaliye kapsamındaki firmalar için bu irsaliyenin elektronik düzenlenmesi gerekir; kapsam ve sınırlar GİB'in güncel düzenlemelerine göre belirlenir, bu yüzden kendi durumunuzu mali müşavirinizle ve GİB e-Belge portalından teyit edin. Programın fason irsaliyesini e-İrsaliye olarak gönderebilmesi, sevkiyatın iki ayrı yerde yazılmasını önler. e-Belge akışının genel çerçevesi e-Fatura ve e-İrsaliye yazısında var.
Faturadaki birim fiyat da kontrol edilmeli. Fason fiyatı ürün ağacındaki fason operasyonunda ya da fasoncuyla yapılan sözleşmede yazılıysa, faturayla karşılaştırmak birkaç saniye sürer; yazılı değilse her ay aynı pazarlık yeniden yapılır.
Fasonda bekleyen mal nasıl izlenir?
Fasoncu bazında, aşama ve bekleme süresiyle. Haftada bir kez fasoncu depolarının bakiyesine bakmak, unutulan partiyi sevk günü değil, hafta başında yakalar.
- Her fasoncu için dışarıdaki parça, aşama ve lot sayısı listelenir.
- Olağan süreyi aşan partiler öne alınır; kaplamada birkaç gün olağan olabilir, üç hafta değildir.
- Listedeki her satır için fasoncuya tek bir soru sorulur: "Bu parti ne zaman döner?" Cevap sipariş terminiyle karşılaştırılır.
- Uzun süre hareket görmeyen bakiye, çoğunlukla girilmemiş bir geliş ya da kaydedilmemiş bir firedir.
Bu haftalık kontrolün sahibi belli olmalı. Çoğu firmada planlamacı ya da sevkiyat sorumlusu bu işi üstlenir; listeyi fasoncuya e-postayla göndermek, telefonda unutulan cevabı yazılı hâle getirir.
Ay sonunda fasoncuyla mutabakat nasıl yapılır?
Fasoncu deposunun bakiyesi, fasoncunun kendi elindeki listeyle kalem kalem karşılaştırılır. Fark çıkarsa önce kayıtlar, sonra fiziksel sayım konuşulur.
Farkların çoğu üç yerden gelir: gelmiş ama girilmemiş parti, fasoncunun hurdaya ayırıp bildirmediği parça ve yanlış lotla girilmiş geliş. Mutabakatı her ay yapmak, farkı küçükken yakalar; yılda bir yapılan mutabakatta fark bulunur ama nedeni bulunamaz. Fasoncudaki bakiyenin stok düzeninin geri kalanıyla nasıl birleştiği stok takibi yazısında anlatılıyor.
Ücretsiz ERP ile fasona geçişte açılış nasıl yapılır?
Geçiş günü her fasoncudaki mal sayılır ve fasoncu deposuna açılış olarak girilir; yalnız eski irsaliyelerden hesaplanan rakam kullanılmaz. Eski kayıttaki boşluk yeni sisteme taşınmamalı.
- Her fasoncudan elindeki malın parça, adet ve aşama bazında listesini isteyin.
- Listeyi kendi son sevk ve geliş irsaliyelerinizle karşılaştırın; farkları geçişten önce konuşun.
- Uzlaşılan rakamı fasoncu deposuna, doğru aşamada ve mümkünse lot numarasıyla girin.
- Geçiş gününden sonraki ilk sevk ve gelişleri yalnız yeni programdan yapın.
Ücretsiz ERP ile yeni başlayan bir firma için bu açılış bir iki günlük iştir; yapılmazsa ilk ay sonu mutabakatı fark listesiyle başlar.
PakERP One'da fason takibi
PakERP One'da fason, stok ve nitelik çekirdeğinin parçasıdır; ayrı ücretli bir eklenti değildir.
- 801 Cari Kartlar: fasoncu cari "fasoncu" olarak işaretlenir; 320 Depolar'da fasoncuya ait depo tanımlanır.
- 8107 Ürün Ağacı: fason operasyon kutusunda fasoncu, hizmet kartı ve fiyat; operasyonun giriş ve çıkış niteliği tanımlıdır.
- 102 Satış İrsaliyeleri: irsaliye türü Fason seçilir. Satırda stok seçilince giriş niteliği, depo ve eldeki lotlar önerilir; onayda mal fasoncu deposuna transfer edilir. İrsaliye programdan e-İrsaliye olarak gönderilebilir (965 Entegratör Ayarları).
- 202 Alış İrsaliyesi: irsaliye türü Fason ile geliş girilir. Gelen miktar fasoncu deposundan düşer, aynı kart yeni nitelik ve yeni lotla girer; 313 Lot İzleme giden lota bağı gösterir.
- 201 Alış Faturası: fason hizmet faturası hizmet kartıyla girilir.
- Üretim Panosu ▸ Fasonda: 8120 İş Emirleri ekranından açılır; her fasoncu bir sütundur, kartlarda stok, nitelik, adet, lot sayısı ve kaç gündür beklediği görünür.
Ayrıntı için Fason Takibi sayfasına bakın.