Tarım makinesi üreticisi için ücretsiz ERP programı, sezon öncesi bayi talebinden bir satış tahmini çıkarıp kış aylarındaki üretimi buna göre planlamalı, şase, kaynak, boya ve montaj aşamalarını ayrı iş emirleriyle izlemeli, aynı stok kartını hem üretimde hem yedek parça satışında kullanmalı ve bayilere verilen vadeleri çek ve senet portföyüyle birlikte takip etmelidir.
Tarım makinesi satışı takvime bağlıdır. Ekim makinesi sonbaharda ve ilkbaharda, hasat ekipmanı yaz başında, toprak işleme aletleri hasattan sonra satılır. Sezon başladığında bayi makineyi rafta görmek ister; sezon başında üretime başlayan imalatçı, makinesini sezon bittiğinde teslim eder.
Bu yüzden tarım makinesi imalatçılarının çoğu yılın sakin aylarında stoğa üretir. Kış boyunca şase kaynatılır, boyanır, depoya dizilir; sezon açılınca bayilere sevk edilir. Hesap tutarsa nakit sezonda geri döner, tutmazsa depoda bir sonraki yıla kalan makine birikir. Bu yazı tarım makinesi imalatının akışını, sezon planını ve yedek parça tarafını ücretsiz ERP programı içinde nasıl düzenleyebileceğinizi anlatıyor.
Tam boyutİçindekiler
- Bir tarım makinesi atölyede nasıl üretilir?
- Sezonluk talebe göre üretim planı nasıl yapılır?
- Yıl boyunca atölyenin yükü nasıl dağılır?
- Yedek parça stoğu üretim stoğundan nasıl ayrılır?
- Bayi satışlarında vade ve tahsilat nasıl izlenir?
- Kış stoğu ne kadar nakit bağlar?
- Tarım makinesi imalatçılarının sık yaptığı hatalar nelerdir?
- PakERP One'da tarım makinesi imalatı
- Sık sorulan sorular
Bir tarım makinesi atölyede nasıl üretilir?
Tipik bir pulluk, kültivatör, mibzer ya da römork üretimi sac kesim ve bükümle başlar, kaynaklı şase ile devam eder, kumlama ve boyadan sonra montajla biter. Dişli kutusu, rulman, kardan mili, lastik ve hidrolik silindir gibi parçalar satın alınır.
- Kesim: sac plazma ya da lazerde, profil ve boru testerede kesilir.
- Büküm ve talaşlı işleme: abkant büküm; mil, göbek ve burç torna ya da işleme merkezinde yapılır ya da fasona gider.
- Kaynak: şase ve alt montajlar fikstürde kaynatılır.
- Yüzey hazırlık ve boya: kumlama, astar ve son kat; çoğu atölyede boya kendi bünyesindedir, bazılarında fason.
- Montaj: satın alınan parçalar, aşınma parçaları (uç demiri, disk, yay) ve etiketler takılır.
- Kontrol ve sevk: fonksiyon kontrolü, kullanım kılavuzu, garanti belgesi; bayiye sevk.
Kaynaklı ağır imalatın kendine özgü kayıt sorunları çelik konstrüksiyon rehberinde de ele alınıyor; sac kesimdeki fire ve artık sac ise ayrı bir yazının konusu.
Sezonluk talebe göre üretim planı nasıl yapılır?
Plan, sezon sonundan geriye doğru kurulur: hangi ay kaç makinenin bayide olması gerektiği belirlenir, atölyenin haftalık kapasitesine bölünür ve üretimin hangi hafta başlaması gerektiği bulunur. Talebin kaynağı geçen yılların satışı, bayilerin ön siparişleri ve fuar dönüşü gelen taleplerdir.
Temsili rakamlarla: bir firma ilkbahar sezonunda 240 mibzer satmayı bekliyor. Atölye haftada 12 mibzer çıkarabiliyor ve sezon öncesi son sevkiyat şubat sonunda yapılmalı. 240 ÷ 12 = 20 hafta üretim gerekir; şubat sonundan 20 hafta geriye gidildiğinde üretimin ekim ortasında başlaması gerektiği görülür. Bayilerin ön siparişleri 150 adette kaldıysa, kalan 90 adet tahmine dayalıdır; bu 90 adedin bir kısmı yarı mamul olarak (kaynaklı, boyalı şase) bekletilip son montaj talebe göre yapılırsa, sezon zayıf geçtiğinde satın alınan pahalı parçalar depoda kalmaz.
Bu yaklaşımın adı ana üretim planıdır; adım adım nasıl hazırlanacağı ana üretim planı yazısında, tahminin plana nasıl bağlanacağı satış tahmini ve üretim planı yazısında.
Tarım makinesi imalatçılarında sezon sonunda depoda kalan makinelerin önemli bir kısmı, talebi düşük renk ya da donanım seçenekleridir. Son montajı ve boyayı talebe göre yapıp şaseyi astarlı yarı mamul olarak bekletmek, bu kalıntıyı küçültmenin sık kullanılan yoludur. Bu kararın sağlıklı verilebilmesi için geçen sezonun model ve donanım bazında satış dökümünün sezon kapanır kapanmaz çıkarılması gerekir.
Yıl boyunca atölyenin yükü nasıl dağılır?
Yük ürün gamına göre değişir ama birçok imalatçıda benzer bir düzen görülür. Aşağıdaki tablo genel bir örnektir; her firmanın kendi satış takvimine göre uyarlanmalıdır.
| Dönem | Satış | Üretim | Dikkat edilecek |
|---|---|---|---|
| Sonbahar | Ekim ve toprak işleme sezonu | İlkbahar ürünleri için stoğa üretim başlar | Uzun teslimli parçaların siparişi |
| Kış | Düşük, bayi ön siparişleri | Yoğun stoğa üretim | Nakit bağlanması, depo alanı |
| İlkbahar | Ekim sezonu, yoğun sevkiyat | Son montaj, eksik tamamlama | Yedek parça talebi artar |
| Yaz | Hasat ekipmanı | Yaz ürünleri ve yedek parça | Sahada arıza, acil parça |
Tabloda görünmeyen ama her dönemde süren iş yedek parçadır. Sezon içinde sahada kırılan bir parça, çiftçinin işini durdurur; o parçanın aynı gün bayide olması beklenir.
Yedek parça stoğu üretim stoğundan nasıl ayrılır?
Ayrılmamalıdır; aynı stok kartı hem montajda hem yedek parça satışında kullanılmalı, ihtiyaç iki talebin toplamından hesaplanmalıdır. Ayrı kart açıldığında aynı parça iki yerde iki bakiyeyle durur ve biri biterken öteki depoda bekler.
Yedek parçada asıl iş, hangi parçanın ne kadar tutulacağına karar vermektir. Aşınma parçaları (uç demiri, kulak, disk, yay, bıçak) her sezon satılır ve düzenli stoklanır. Kırılma parçaları (şase parçası, mil) düşük adetli ama acildir. Üretimden kalkmış eski modellerin parçaları ise yıllarca az adetle istenir; bunların ağacı ve çizimi silinmemeli, sipariş gelince küçük partiyle üretilebilmelidir.
Bir başka pratik konu bayinin parça kataloğudur. Makinenin ürün ağacı zaten parça listesini içerir; katalog bu ağaçtan çıkarılırsa parça numarası ile stok kodu aynı kalır ve bayiden gelen sipariş doğrudan doğru karta düşer.
Sezon içinde acil parça siparişleri için de basit bir kural işe yarar: aşınma parçalarının asgari stoğu, geçen sezonun en yoğun ayındaki satışa göre belirlenir ve sezon başlamadan bu seviyeye tamamlanır. Kırılma parçalarında stok tutmak yerine, kesim ve kaynak programının o parçayı birkaç gün içinde çıkarabilecek esneklikte olması daha ekonomiktir. Bunun için parçanın ağacı, kesim dosyası ve fikstürü hazır tutulur.
Bayi satışlarında vade ve tahsilat nasıl izlenir?
Tarım makinesi satışında vade uzundur ve çoğu zaman hasada bağlanır; bayi makineyi sezon başında alır, ödemeyi hasattan sonra çek ya da senetle yapar. Bu yüzden cari ekstre tek başına yetmez, alınan çek ve senetlerin vadesiyle birlikte izlenmesi gerekir.
Bayi bazında yaşlandırma raporu, hangi bayinin ne kadar vadesi geçmiş borcu olduğunu gösterir. Sezon öncesi yeni sevkiyat yapılırken bu rapora bakılır; geçen sezonun bakiyesi kapanmamış bir bayiye yeni makine göndermek, nakit sıkışmasını büyütür. Çek ve senet portföyünün takibi çek senet takibi rehberinde.
Bazı satışlarda çiftçi devlet desteği ya da tarımsal kredi kullanır; bu kanallarda makineye ait belge ve deney raporu istenebilir. Hangi belgelerin istendiği Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ve ilgili kurumların güncel düzenlemesine göre değişir; ERP'nin buradaki işi, makine modeline ait belgeleri ve faturada istenen bilgileri hazır tutmaktır.
Kış stoğu ne kadar nakit bağlar?
Kış stoğunun bağladığı nakit, depodaki makinelerin malzeme ve işçilik maliyetinin toplamıdır ve satış gerçekleşip bayiden tahsilat yapılana kadar geri dönmez. Tarım makinesi imalatçısının yıl içindeki en büyük finansman yükü çoğu zaman budur.
Hesap birkaç kalemden oluşur. Temsili rakamlarla: mibzerin malzeme maliyeti makine başına 90.000 TL, işçilik ve genel gider 30.000 TL olsun. Ekimden şubata 240 makine üretilirse, şubat sonunda depoda ve bayide 240 × 120.000 = 28,8 milyon TL değerinde makine vardır. Bayi ödemeyi hasattan sonra yapıyorsa bu tutarın büyük kısmı temmuza, ağustosa kadar geri dönmez. Aynı dönemde sac ve satın alma parçalarının tedarikçi ödemeleri vadesi gelmiştir.
Bu yükü azaltmanın üç yolu vardır. Birincisi, yukarıda anlatıldığı gibi tahmine dayalı kısmı yarı mamul seviyesinde bekletmek; pahalı satın alma parçaları (dişli kutusu, hidrolik) son montaja kadar alınmaz. İkincisi, bayi ön siparişlerini peşinat ya da kısa vadeli ödemeyle teşvik etmek. Üçüncüsü, nakit planını üretim planıyla aynı tabloda görmek: hangi ay ne kadar satınalma ödemesi çıkacak, hangi ay ne kadar çek tahsil edilecek. Nakit akışının nasıl izleneceği nakit akışı rehberinde.
Tarım makinesi imalatçılarının sık yaptığı hatalar nelerdir?
- Sezon tahminini kağıtta tutmak, satınalmayı tahminle değil ustanın tecrübesiyle yapmak.
- Kış stoğunu tamamen bitmiş makine olarak üretmek; zayıf sezonda pahalı satın alma parçaları depoda kalır.
- Yedek parçayı ayrı kartla tutmak; aynı parça iki bakiyede görünür.
- Eski modelin ağacını silmek; yıllar sonra gelen parça siparişi çizimsiz kalır.
- Bayi vadelerini çek portföyünden bağımsız izlemek.
PakERP One'da tarım makinesi imalatı
PakERP One ücretsiz ERP programı olarak planlama, üretim, yedek parça ve finansı aynı veritabanında tutar; kullanıcı ve modül sınırı yoktur.
- 8111 Satış Tahminleri ve 8110 MPS: sezon tahmini model bazında girilir, ana üretim planı haftalara dağıtılır.
- 8112 MRP ve 8113 planlanan siparişler: plan ve açık siparişlerden sac, profil, rulman ve dişli kutusu ihtiyacı hesaplanır, planlanan satınalma ve üretim siparişleri çıkar. 8114 CRP atölyenin kapasite yükünü gösterir.
- 8107 Ürün Ağacı ve 8120 İş Emirleri: kesim, kaynak, boya, montaj ayrı operasyon ve ayrı iş emri numarası (GGAAYY-NN) alır. 326 Nitelikler ile kaynaklı ve astarlı şase ayrı aşama olarak stokta bekler.
- 8121 Üretim Bildirimleri: kaynakçı ve montaj ekibi iyi ve fire adedi, başla ve bitir saatini PC'den ya da Android PakERP One Üretim uygulamasından girer.
- 301 Stok Kartları: aynı kart montajda tüketilir ve yedek parça olarak satılır; Stok Durumu bakiyeyi depo ve lot kırılımında gösterir.
- Fiyat listeleri ve 103 Satış Siparişleri: bayi fiyat listesi tanımlanır, bayi ön siparişleri satır bazlı teslim tarihiyle izlenir.
- 803 Yaşlandırma, 802 Cari Ekstre ve çek senet portföyü: bayi bazında vadesi geçen bakiye, alınan çek ve senetlerin vadesi ve cirosu izlenir.
- 101 Satış Faturası ve 102 Satış İrsaliyesi: e-Fatura ve e-İrsaliye entegratör üzerinden gönderilir.
Planlama ekranlarının ayrıntısı Üretim modülü sayfasında.