Stok ve cari takipli ücretsiz ERP programı, depodaki malı ve müşteri ile tedarikçi hesaplarını aynı belgeden izleyen programdır. İrsaliye stoku düşürür, fatura cariyi borçlandırır, tahsilat açık kalemi kapatır; hiçbiri ayrıca girilmez. İyi bir programda stok depo ve lot bazında, cari ise FIFO açık kalem ve vade bazında görünür. Böylece hem ne kadar malın olduğu hem kimden ne alacak olduğu aynı yerden cevaplanır.
Telefon çalar. Müşteri iki şey sorar: "Geçen haftaki 2.000 adet flanşın kalanı ne zaman gelir, bir de gönderdiğiniz ekstre neden bizim kayıtla tutmuyor?" Depodaki kişi rafa bakmaya gider, muhasebedeki kişi Excel dosyasını açar. Yarım saat sonra iki ayrı cevap gelir ve ikisi birbirine uymaz.
Bu sahne, stok ile carinin ayrı yerlerde tutulduğu her firmada tanıdıktır. Stok bir programda, cari başka bir programda, sevkiyat kâğıtta olunca aynı irsaliye üç yerde üç farklı hâl alır. Stok ve cari takipli bir ücretsiz ERP programı bu üç kaydı tek belgeye bağlar.
Tek kayıt, müşterinin iki sorusuna aynı anda cevap verir: flanşların kalanı üretimde mi, depoda mı; ekstredeki fark hangi faturadan geliyor. İki cevap da aynı irsaliyenin ve ona bağlı faturanın üzerinde durur. Telefondaki kişi başka birine sormadan cevap verebilir.
Tam boyutİçindekiler
- Stok ve cari neden aynı programda tutulmalı?
- Stok kartında hangi bilgiler olmalı?
- Cari kartta hangi bilgiler olmalı?
- Cari ekstrede FIFO açık kalem nasıl okunur?
- Stok ve cari hareketi aynı belgeden nasıl doğar?
- Stok doğruluğu nasıl korunur?
- Haftalık kontrol listesi
- PakERP One'da stok ve cari takibi
- Sık sorulan sorular
Stok ve cari neden aynı programda tutulmalı?
Çünkü ikisi aynı olaydan doğar. Satış irsaliyesi hem depodan mal çıkarır hem faturanın temelini oluşturur; fatura da cariyi borçlandırır. Aradaki bağ kopunca stok doğru olur ama alacak yanlış, ya da tersi.
Ayrı tutulduğunda görülen tipik belirtiler:
- Sevk edildiği halde faturalanmamış irsaliyeler ay sonunda fark edilir.
- Faturada yazan miktar ile depodan çıkan miktar tutmaz.
- Müşteri iadesi stoka girer ama cariye yansımaz.
- Tedarikçiye yapılan ödeme, hangi faturayı kapattığı bilinmeden düşülür.
Stok ve cari takipli bir ücretsiz ERP programında ise belgeler zincir kurar: sipariş, irsaliye, fatura, tahsilat. Zincirin herhangi bir halkasından diğerine gidilebilir. Cari tarafın temel kavramları için cari hesap ve vade takibi rehberine bakabilirsiniz.
Stok kartında hangi bilgiler olmalı?
Kart, malı tanımlamaya ve doğru hareket ettirmeye yetecek kadar bilgi taşımalı; fazlası girilmez ve eskir. Üretim firmasında şu alanlar işe yarar:
| Alan | Örnek | Ne işe yarar |
|---|---|---|
| Stok kodu ve adı | 50584 Flanş 2 mm DKP | Belgede ve aramada tek tanım |
| Birim ve ikinci birim | Adet, kg | Sac alımında kg, satışta adet |
| Stok türü | Hammadde, yarı mamul, mamul, hizmet | Hareketin ve muhasebenin yönü |
| Varsayılan depo | Hammadde deposu | Belgede depo kendiliğinden gelir |
| Lot takibi | Açık | Mal kabulden sevkiyata iz |
| Minimum stok | 5 rulo | Satınalma uyarısı |
| Alış ve satış fiyatı, para birimi | EUR | Fiyatın belgeye gelmesi |
Kod yapısına baştan karar verin. "Sac-2mm-1" gibi anlamlı kodlar kısa sürede tıkanır; sade bir numara ile açıklayıcı bir ad çoğu firmada daha uzun ömürlüdür. Ücretsiz ERP programı seçerken stok kartının bu alanları taşıyıp taşımadığına bakın. Stok yönetiminin genel çerçevesi stok yönetimi yazısında.
Stok ve cariyi ayrı programlarda tutan firmalarda en sık görülen fark, faturalanmamış irsaliyelerden çıkar: mal gitmiştir, fatura kesilmemiştir ve cari ekstre müşterininkiyle tutmaz. İki kayıt aynı belgeye bağlandığında bu liste her gün görünür hale gelir ve ay sonuna birikmez.
Cari kartta hangi bilgiler olmalı?
Cari kart, belgenin doğru kesilmesine ve paranın doğru zamanda istenmesine yetecek bilgiyi taşımalı. Eksik kart, her faturada aynı bilginin elle yazılması demektir.
| Alan | Neden gerekli |
|---|---|
| Ünvan, vergi dairesi, vergi no | Fatura ve e-belge için zorunlu |
| Adres ve sevk adresleri | İrsaliyede teslim yeri; birden fazla fabrika olabilir |
| Cari türü | Müşteri, tedarikçi, fasoncu ayrımı |
| Ödeme şekli ya da vade günü | Faturada vadenin kendiliğinden hesaplanması |
| Para birimi | Dövizli çalışılan carilerde belge para birimi |
| Muhasebe hesabı | 120 ya da 320 altındaki alt hesap |
| Yetkili ve e-posta | Sipariş, ekstre ve mutabakat gönderimi |
Aynı firmanın hem müşteri hem tedarikçi olduğu durumlar üretimde sık görülür; örneğin hammaddeyi aldığınız firmaya fason işçilik de satıyorsanız. Tek kartta tutmak, karşılıklı bakiyeyi tek ekstrede görmeyi sağlar. İki ayrı kart açmak ise mutabakatı zorlaştırır. Kart açarken vergi numarasıyla arama yapmak, aynı firmanın iki kez açılmasını önler.
Cari ekstrede FIFO açık kalem nasıl okunur?
FIFO açık kalem yönteminde her tahsilat en eski vadeli faturayı kapatır; bakiye son faturalarda kalır. Böylece müşterinin borçlu olduğu tutarın yanında hangi faturanın kaç gündür açık olduğu da görünür.
Örnek (temsili rakamlar, yalnız yöntemi göstermek için): bir müşteriye üç fatura kesilmiş, bir tahsilat yapılmış.
| Belge | Tarih | Vade | Tutar | Açık kalan |
|---|---|---|---|---|
| Fatura A | 1 Temmuz | 31 Temmuz | 100.000 TL | 0 TL |
| Fatura B | 15 Temmuz | 14 Ağustos | 80.000 TL | 30.000 TL |
| Fatura C | 1 Ağustos | 31 Ağustos | 60.000 TL | 60.000 TL |
| Tahsilat | 10 Ağustos | 150.000 TL |
Hesap adım adım:
- 150.000 TL tahsilat önce en eski fatura A'yı kapatır: 150.000 - 100.000 = 50.000 TL kalır.
- Kalan 50.000 TL fatura B'ye düşer: 80.000 - 50.000 = 30.000 TL açık kalır.
- Fatura C'ye bir şey kalmaz: 60.000 TL açıktır.
- Toplam bakiye 90.000 TL'dir. 20 Ağustos'ta bakılırsa B'nin 30.000 TL'si vadesi geçmiş, C'nin vadesi henüz gelmemiştir.
Müşteriye "90.000 TL borcunuz var" demek ile "14 Ağustos vadeli faturanızdan 30.000 TL gecikti" demek arasındaki fark, tahsilat görüşmesinin sonucunu değiştirir. Ayrıntılar cari hesap takibi yazısında.
Stok ve cari hareketi aynı belgeden nasıl doğar?
Her belge türü hangi hareketi yazacağını bilir; kullanıcı yalnız belgeyi girer.
| Belge | Stok | Cari |
|---|---|---|
| Alış irsaliyesi | Giriş, lot ile | Yok |
| Alış faturası | İrsaliye yoksa giriş | Tedarikçi alacaklanır |
| Satış irsaliyesi | Çıkış | Yok |
| Satış faturası | İrsaliye yoksa çıkış | Müşteri borçlanır |
| İade irsaliyesi | Ters yönde hareket | Yok |
| Tahsilat ve ödeme | Yok | Açık kalem kapanır |
Tablo iki kuralı gösterir: irsaliyesi olan faturada stok ikinci kez hareket etmez, faturası kesilmemiş irsaliye ise cariye hiç yansımaz. Bu yüzden ay sonunda faturalanmamış irsaliyeler listesine mutlaka bakılmalıdır.
Fason irsaliyesi ayrı bir durumdur. Mal firmadan çıkar ama firmanın stoku olmaya devam eder; kendi deposundan fasoncu deposuna geçer. Bu sevkte cari hareket yoktur. Fasoncunun işçilik faturası geldiğinde fasoncu cari olarak alacaklanır, bedel ise ürünün maliyetine eklenir.
Stok doğruluğu nasıl korunur?
Stok, girişi ve çıkışı zamanında yazıldığı sürece doğru kalır; sayım yalnız bunu doğrular. Aşağıdaki sıra sayım farklarını küçük tutar:
- Mal kabulde lot: gelen her partiye lot verilir, tedarikçinin lot ya da döküm numarası karşı lot olarak yazılır.
- Depo ayrımı: hammadde, yarı mamul, mamul ve fason depoları ayrı tutulur; depolar arası taşıma fişle yapılır.
- Günlük üretim bildirimi: hammadde tüketimi bildirimle düşer; bildirim gecikirse stok şişer.
- Eksi stoku ciddiye alın: eksiye düşen stok, eksik girilmiş bir girişin işaretidir. Nedenleri için negatif stok yazısına bakın.
- Dönemsel sayım: yılda bir büyük sayım yerine, çok hareket gören kalemleri ayda bir saymak farkları erken yakalar.
Sayım farkı çıktığında farkı düzeltmek kolaydır, nedenini bulmak zordur. Fark fişine kısa bir açıklama yazmak (bildirilmemiş fire, yanlış lot, eksik girilmiş iade) birkaç ay sonra aynı kalemde tekrar eden sorunu görünür kılar. Aynı kartta her ay fark çıkıyorsa sorun sayımda değil, o kartın hareketlerinin girildiği yerdedir.
Haftalık kontrol listesi
- Faturalanmamış satış irsaliyesi var mı?
- Eksiye düşmüş stok kartı var mı?
- Vadesi bu hafta dolacak alacaklar kimde?
- Tedarikçilere ödenecek, vadesi gelen borçların listesi hazır mı?
- Dövizli carilerde döviz bakiyesi kapandığı halde TL bakiyesi duran hesap var mı?
- Karantinadaki lotlar için kalite kararı verildi mi?
Ücretsiz ERP programı bu listeyi kendi başına yapmaz, ama her maddenin cevabını tek raporla verebilmelidir.
PakERP One'da stok ve cari takibi
PakERP One'da stok ve cari aynı veritabanında, aynı belgeden hareket eder. Program ücretsizdir; kart, belge ve kullanıcı sınırı yoktur.
- 301 Stok Kartları: kart içinde Stok Ekstresi (tarihli giriş, çıkış ve yürüyen bakiye) ile depo, lot ve nitelik bazında Stok Durumu.
- 302-310 stok fişleri ve 310 sayım: depo transferi, sarf ve sayım farkı fişleri. 320 Depolar ile hammadde, mamul ve fason depoları ayrılır.
- 313 Lot İzleme: lotun alıştan sevkiyata soy ağacı; 326 Nitelikler ile aynı kartın operasyon aşamaları ayrı izlenir.
- 801 Cari Kartlar ve 802 Cari Ekstre: ekstrede açık kalemler FIFO ile işaretlenir, vadesi geçen ve bugün vadesi dolan kalemler ayrı görünür; sağ tık "Kaynağa Git" belgeyi açar.
- 803 Yaşlandırma ve 808 Tarihli Ödeme Listesi: seçilen tarihte vadesi dolmuş borç ve alacaklar.
- 851 Cari Konsol: dövizli caride defter bakiyesi, güncel kurla gerçek bakiye ve kur farkı kalıntısı ayrı gösterilir.
- 855 Tahsilat ve 856 Tediye fişleri: onaylanan fiş cari hareketini, kasa ya da banka hareketini ve muhasebe fişini birlikte yazar.
Her listede "Raporlar ▾" menüsü PDF ve Excel verir. Modül ayrıntısı stok modülü sayfasında.