Excel'den ücretsiz ERP'ye geçiş, firmadaki Excel dosyalarının envanteriyle başlar. Her dosyanın ERP'deki karşılığı belirlenir, kodlar tekilleştirilir, formüller değere, renkle anlatılan durumlar sütuna çevrilir. Önce cari ve stok kartları, sonra ürün ağaçları, sayımla açılış stoku, cari açık kalemler ve açık siparişler aktarılır. Kesim gününden sonra Excel'e veri girilmez; Excel yalnız ERP'den alınan raporlar için kullanılır.
Müşteri arıyor: "Geçen hafta verdiğimiz siparişin 2.000 adedi ne zaman çıkar?" Planlamacı "Sipariş Takip 2026 son" dosyasını açıyor, satırı buluyor, sarıya boyanmış hücreye bakıyor. Sarı, üretimde demek. Ama kaplamaya gidip gitmediğini anlamak için "Fason Liste" dosyasına, oradan da depoya telefon etmek gerekiyor. Cevap on dakika sonra veriliyor ve doğru olduğundan kimse emin değil.
Excel iyi bir araçtır; sorun, bir firmanın kaydını on beş dosyaya bölmesidir. Ücretsiz ERP, bu dosyaları tek kayıtta toplamak için bütçe engelini kaldırır. Kalan iş, dosyaları doğru sırayla ve temizleyerek taşımaktır. Eski bir ERP'den geçişin genel aşamaları ERP Geçiş Rehberinde; burada konu yalnız Excel'le yürüyen firmalar.
Tam boyutİçindekiler
- Excel ne zaman yetmez?
- Firmada hangi Excel dosyaları var ve ERP'de neye karşılık gelir?
- Excel verisi aktarımdan önce nasıl temizlenir?
- Reçete Excel'i ürün ağacına nasıl dönüşür?
- Excel'den geçiş hangi sırayla yapılır?
- Excel tamamen bırakılmalı mı?
- Excel'den geçişte en sık hangi hatalar yapılır?
- PakERP One'da Excel'den geçiş
- Sık sorulan sorular
Excel ne zaman yetmez?
Aynı bilgi birden fazla dosyada tutulmaya başladığında yetmez. Sipariş adedi hem sipariş takip dosyasında hem üretim planında yazıyorsa, iki dosyadan biri er geç yanlış olur.
Diğer işaretler de tanıdıktır: dosya aynı anda iki kişi tarafından açılamıyor; "son", "son2", "güncel" adlı kopyalar çoğalıyor; stok miktarı formülle hesaplanıyor ama formül bir satırda silinmiş; geçen ayın durumunu görmek için eski kopyayı bulmak gerekiyor. En önemlisi, Excel kimin neyi ne zaman değiştirdiğini tutmaz. Bir rakam yanlışsa neden yanlış olduğunu bulmak çoğu zaman mümkün değildir.
Üretim yapan firmada bir eşik daha vardır: e-İrsaliye. Sevkiyat Excel'den planlanıp irsaliye ayrı bir portalda kesiliyorsa, her sevkiyatta aynı bilgi iki kez yazılır. Fason sevkiyatları da eklendiğinde günde birkaç belge için yarım saatlik bir kopyalama işi ortaya çıkar. Excel'le yürüyen bir firmanın ücretsiz ERP'ye bakmaya başladığı an çoğunlukla budur.
Firmada hangi Excel dosyaları var ve ERP'de neye karşılık gelir?
İlk adım, paylaşılan klasördeki ve kişilerin masaüstündeki dosyaların listesini çıkarmaktır. Her dosyanın sahibi, kimlerin kullandığı ve ERP'de neye dönüşeceği yazılır.
| Tipik Excel dosyası | ERP'deki karşılığı | Taşınır mı? |
|---|---|---|
| Müşteri listesi, adres defteri | Cari kartlar | Evet, aktif olanlar |
| Parça listesi, fiyat listesi | Stok kartları, fiyat listeleri | Evet, kod kuralına göre temizlenerek |
| Reçete ya da malzeme listesi | Ürün ağaçları | Evet, önce ciroyu taşıyan mamuller |
| Stok takip | Açılış stoku | Hayır; açılış sayımla yapılır |
| Sipariş takip | Açık satış siparişleri | Yalnız açık satırlar |
| Fason listesi | Fasoncudaki bakiye | Evet, sayım ya da fasoncu teyidiyle |
| Alacak / borç takibi | Cari açık kalemler | Evet, fatura bazında vadesiyle |
| Çek listesi | Çek ve senet portföyü | Evet, durumu ve vadesiyle |
| Üretim raporu, fire çizelgesi | Geçmiş kayıt | Hayır; arşivde kalır |
Tabloda "stok takip" dosyasının taşınmadığına dikkat edin. Excel'deki stok miktarı yıllar içindeki bütün yazım hatalarını içerir; açılış stoku rafa bakılarak, yani sayımla girilmelidir.
Excel'den geçen firmalarda ilk ayın en yaygın sorunu, sevkiyatın alışkanlıkla eski sipariş takip dosyasına bakmaya devam etmesidir. Dosya güncellenmediği için teslim edilmiş siparişler açık görünür, açık olanlar kaçırılır. Kesim günü dosyaları salt okunur yapmak, bu karışıklığı en kısa yoldan bitirir.
Excel verisi aktarımdan önce nasıl temizlenir?
Her satır bir kayıt, her sütun bir bilgi olacak şekilde düzleştirilir. ERP, Excel'in görsel alışkanlıklarını anlamaz; rengi, birleştirilmiş hücreyi ve not olarak yazılmış miktarı okuyamaz.
- Kodlar tekil olmalı. Aynı parça "PR-102", "PR102" ve "pr 102" diye üç kez yazılmışsa biri seçilir, diğerleri ona bağlanır.
- Renk sütuna dönüşmeli. "Sarı satır üretimde demek" gibi kurallar ayrı bir durum sütununa yazılır.
- Formüller değere çevrilmeli. Aktarılan dosyada formül değil, sonuç durmalıdır.
- Birleştirilmiş hücreler açılmalı. Her satır kendi müşteri ve tarih bilgisini taşımalıdır.
- Birim tek olmalı. Bir satırda kg, diğerinde adet yazan sütun ikiye ayrılır.
- Tarih ve sayı biçimi tutarlı olmalı. Metin olarak girilmiş tarihler ve binlik ayırıcılar kontrol edilir.
- Vergi numarası boş kalmamalı. Cari kartta mükerrer kontrolü bununla yapılır.
Bu temizlik sıkıcıdır ve genelde tahmin edilenden uzun sürer. Yine de ücretsiz ERP'ye aktarıldıktan sonra kayıt kayıt düzeltmekten çok daha kısadır.
Reçete Excel'i ürün ağacına nasıl dönüşür?
Her mamul için bir satır grubu, her satırda bir malzeme olacak biçimde düzenlenir; operasyon bilgisi ayrı bir sütuna yazılır. Çoğu firmada reçete Excel'i yalnız "ne kadar malzeme" sorusunu cevaplar, "hangi adımda" sorusunu değil.
Bir pres parçası için tipik bir reçete satırı "sac 2 mm DC01, 0,48 kg" der. ERP'de aynı bilginin yanına üç şey eklenir: fire oranı (kesimde kaybolan pay), malzemenin tüketildiği operasyon (kesme) ve birim çevrimi (sac kg ile alınır, parça adetle çıkar). Kaplama gibi fasona giden adımlar da operasyon olarak yazılır.
Bütün reçeteleri bir kerede taşımaya çalışmayın. Ciroyu taşıyan mamullerin ağaçlarını önce girin, birkaç deneme iş emriyle tüketimin gerçeğe yakın çıktığını görün, kalan mamulleri sonra ekleyin. Ağaç kurmanın ayrıntısı Ürün Ağacı (BOM) yazısında.
Excel'den geçiş hangi sırayla yapılır?
Önce kartlar, sonra tanımlar, en son bakiyeler ve açık işler taşınır. Bakiyeler kartlara dayandığı için sıra tersine çevrilemez.
- Envanter: dosya listesi ve her dosyanın ERP karşılığı çıkarılır.
- Kod kuralı: stok ve cari kodlarının nasıl yazılacağına karar verilir.
- Temizlik: yukarıdaki kurallara göre dosyalar düzleştirilir.
- Kart aktarımı: cari ve stok kartları Excel şablonuyla alınır; birkaç kart elle kontrol edilir.
- Ürün ağaçları: en çok satan mamullerden başlanarak girilir; birkaç deneme iş emriyle tüketim kontrol edilir.
- Açılış tarihi: tercihen bir ay başı seçilir; o günden sonra Excel'e yeni kayıt girilmeyeceği herkese duyurulur.
- Sayım: açılış tarihine en yakın gün stok ve fasoncudaki malzeme sayılır, sayılan miktar girilir.
- Cari açık kalemler ve çekler: tek bir devir satırı yerine açık faturalar vadeleriyle, çekler durumlarıyla girilir.
- Açık siparişler: yalnız teslim edilmemiş satırlar, kalan miktarlarıyla açılır.
- Kesim: Excel dosyaları salt okunur yapılır ya da arşiv klasörüne taşınır.
Sekizinci adımda kolaya kaçmamak gerekir. Cari bakiyeyi tek satırla açmak vade bilgisini siler ve yaşlandırma raporu aylarca anlamsız kalır. Ayrıntı için Cari Hesap Takibi yazısına bakabilirsiniz.
Excel tamamen bırakılmalı mı?
Veri girişi için bırakılmalı, analiz için bırakılmamalı. Kayıt ERP'de tutulur; Excel, ERP'den alınan raporların üzerinde çalışmak için kalır.
Geçişten sonra sık görülen bir alışkanlık, ücretsiz ERP'ye girilen bilginin "yine de" Excel'e de yazılmasıdır. İlk hafta güvensizlikten yapılır, sonra kalıcı olur ve firma iki kaynağa geri döner. Bunu önlemenin yolu basittir: eski dosyalara yazma yetkisini kapatmak ve ihtiyaç duyulan her tablonun ERP'deki raporunu ilk ay içinde bulmak. Excel'de kurulmuş özel bir tablo varsa, aynı veri ERP'den Excel'e alınıp o tablo onun üzerine kurulabilir.
Pratik bir kural: ilk ay boyunca birisi "bunu Excel'de tutuyordum" dediğinde, o bilginin ERP'de hangi ekranda olduğu birlikte bulunur ve bir yere not edilir. Ay sonunda bu not, firmanın kendi küçük kullanım kılavuzuna dönüşür.
Excel'den geçişte en sık hangi hatalar yapılır?
En sık hata, Excel'deki her şeyi olduğu gibi taşımaktır. İkincisi, açılışı sayım yerine Excel bakiyesiyle yapmaktır. Üçüncüsü, kesim gününü belirsiz bırakmaktır.
- Her şeyi taşımak: beş yıldır satılmayan parçalar, bir kez iş yapılmış müşteriler, "deneme" adlı kartlar yeni programı ilk günden kalabalıklaştırır.
- Excel bakiyesiyle açılış: dosyadaki bütün eski farklar yeni programa geçer; ilk hafta "program yanlış" şikâyeti başlar.
- Belirsiz kesim: "bir süre ikisini birlikte tutalım" kararı, iki kaynağın ayrışmasıyla biter.
- Tek kişiye bırakmak: dosyaları en iyi bilen kişi aktarımı yapar ama sevkiyat ve üretim kendi verisini kontrol etmezse hatalar ancak kullanımda ortaya çıkar.
Bu hataların hiçbiri programla ilgili değildir; hangi ücretsiz ERP seçilirse seçilsin aynı şekilde yaşanır.
PakERP One'da Excel'den geçiş
PakERP One'da stok, cari ve personel kartları Excel şablonlarıyla toplu aktarılır; eski ERP'den geçiş araçları da aynı modüldedir (Eski ERP'den geçiş). Program ve bulut sunucu ücretsizdir, kullanıcı ve belge sınırı yoktur. Excel'deki dosyaların karşılığı şu ekranlardır:
- 801 Cari Kartlar ve 301 Stok Kartları: müşteri ve parça listeleri. 326 Nitelikler, aynı parçanın kesilmiş, preslenmiş, kaplanmış hâllerini ayrı stok kartı açmadan izler.
- 8107 Ürün Ağacı: reçete dosyaları sürükle-bırak şemaya dönüşür.
- 310 Sayım: açılış stoku depo ve lot bazında sayılan miktarla girilir.
- 103 Satış Siparişleri: sipariş takip dosyasının yerini alır; satır bazında teslim takibi, geciken satır kırmızı, yedi gün kalan sarı. Renk artık bir kurala bağlıdır.
- 802 Cari Ekstre ve 803 Yaşlandırma: açık kalemler FIFO ile kapanır, vade bilgisi korunur.
- Raporlar ▾: her listede bulunan menü PDF ve Excel verir; Excel'de analiz yapmaya devam etmek isteyen, veriyi buradan alır.
Programı indirip içinden ücretsiz hesap açarak şablonları kendi dosyalarınızla deneyebilirsiniz.
Konuyla ilgili: ERP'ye Geçişte Açılış Bakiyeleri Nasıl Aktarılır?.