1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. Satınalma Takip Programı
Program Rehberi · Satınalma

Satınalma Takip Programı: Talepten Faturaya Neler İzlenmeli?

PakERP One Ekibi 8 dk okuma
Kısa cevap

Satınalma takip programı, bir ihtiyacın talep olarak yazılmasından tedarikçi faturasının kontrol edilmesine kadar her adımı birbirine bağlı izler: talep, onay, tedarikçi ve fiyat seçimi, satınalma siparişi, mal kabul ve alış faturası. İyi bir programda açık siparişler ve geciken teslimler tek listede görünür, mal kabul siparişe bağlanır, fatura miktar ve fiyat olarak sipariş ve irsaliyeyle karşılaştırılır. Zincirin bir halkası e-postada ya da telefonda kalırsa takip de orada kopar.

Ayın son günü muhasebeci elinde bir alış faturasıyla satınalma odasına geliyor. Faturada 2.000 kg sac yazıyor, birim fiyat da geçen aydan yüksek. Hangi siparişe ait? Sipariş telefonla verilmiş. Kaç kilo geldi? Depo irsaliyeyi bir klasöre koymuş, klasör üretimde. Fiyat neden arttı? Tedarikçiyle konuşan kişi o gün izinli. Faturanın kaydı ertesi aya kalıyor, ödeme planı da onunla birlikte kayıyor.

Satınalmanın sorunu genellikle tek bir adımda değildir; adımlar arasındaki boşluktadır. Talep bir kâğıtta, sipariş e-postada, mal kabul bir klasörde, fatura muhasebe programında durur. Her biri doğru olabilir, ama birbirine bağlanmadığı için "bu fatura doğru mu?" sorusunun cevabı birkaç kişiye sorularak bulunur. Satınalma takip programı seçerken bakılacak asıl şey, bu dört kaydı aynı zincire bağlayıp bağlamadığıdır. Sürecin kendisi adım adım satınalma süreci yazısında anlatılıyor.

Satınalma talep havuzu (218): Birimlerden gelen talepler tek havuzda; tedarikçi önerisiyle seçip siparişe dönüştürme.Tam boyut
Satınalma talep havuzu (218) · Birimlerden gelen talepler tek havuzda; tedarikçi önerisiyle seçip siparişe dönüştürme.

Satınalma takip programı neyi izler?

Satınalma takip programı, bir ihtiyacın doğduğu andan faturası kontrol edilip ödenecek hâle gelene kadar geçen zinciri izler. Zincirin halkaları şunlardır:

  • Talep: kim, neyi, ne kadar, hangi tarihe istiyor?
  • Onay: talep onaylandı mı, kim onayladı?
  • Tedarikçi ve fiyat: hangi tedarikçiden, hangi fiyatla, sözleşme var mı?
  • Satınalma siparişi: tedarikçiye ne zaman gönderildi, teslim tarihi ne?
  • Mal kabul: ne kadar geldi, hangi lotla, kalite kararı ne?
  • Alış faturası: miktar ve fiyat sipariş ve irsaliyeyle tutuyor mu?

Programın her halkada ne olduğunu göstermesi yetmez; bir halkadan ötekine geçerken bilginin yeniden yazılmaması gerekir. Talepteki kalem siparişe, sipariş satırı mal kabule kendiliğinden geçmelidir. Her yeniden yazım yeni bir hata ihtimalidir: yanlış kod, yanlış birim, eksik miktar.

Satınalma zincirinin hangi halkası en çok kopar?

Zincir en çok iki uçta kopar: talebin yazılmadığı başta ve faturanın kontrol edilmediği sonda. Ortadaki sipariş genellikle bir biçimde verilir; sorun, ne istendiğinin ve ne faturalandığının sonradan karşılaştırılamamasıdır.

  • Sözlü talep: ustabaşı "kesme diski bitti" der, satınalmacı not alır, not kaybolur. Aynı ihtiyaç iki kez sipariş edilir ya da hiç edilmez.
  • Kayıtsız sipariş: sipariş telefonla verilir, teslim tarihi yalnız satınalmacının aklındadır.
  • Siparişe bağlanmayan mal kabul: depo irsaliyeyi girer ama hangi siparişe karşılık geldiğini seçmez. Açık sipariş açık görünmeye devam eder, ikinci kez sipariş verilir.
  • Kontrolsüz fatura: fatura geldiği gibi kaydedilir; fiyat farkı ve eksik teslim ödenmiş olur.

Taleplerin tek yerde toplanması için ayrıca satınalma talep havuzu yazısına bakın.

Sahadan not

Satınalmada en sık görülen kayıp, faturadaki küçük fiyat farklarının fark edilmemesidir. Fatura kaydı sırasında sipariş fiyatı yan yana görülmeye başladığında bu farklar ödeme öncesinde yakalanır.

Olmazsa olmaz özellikler nelerdir?

Aşağıdaki kontrol listesini deneme hesabında kendi bir alımınızla, talepten faturaya kadar yürüterek sınayın.

ÖzellikNeden gerekliNasıl sınanır
Yazılı talep ve talep havuzuSözlü istek kaybolmaz, aynı ihtiyaç iki kez alınmazİki kişiden aynı kaleme talep girip havuzda görün
Talebi siparişe çevirmeKalem ve miktar yeniden yazılmazTalebin yarısını bir, yarısını başka tedarikçiye sipariş edin
Fiyatın sözleşme ya da son alıştan gelmesiPahalı alım fark edilirSiparişe kalem girip fiyatın nereden geldiğine bakın
Açık sipariş ve teslim tarihi listesiGeciken tedarikçi erken aranırTeslim tarihi geçmiş siparişleri listeleyin
Mal kabulün siparişe bağlanmasıKalan miktar doğru görünürKısmi teslim girip siparişin kalanına bakın
Mal kabulde lot ve kalite kararıHatalı parti üretime çıkmazBir partiyi şartlı kabul edin
Faturanın irsaliye ve siparişle karşılaştırılmasıFiyat farkı ve eksik teslim ödenmezFaturaya farklı fiyat girip uyarı alın
Gider ve demirbaş satırıStoksuz alım da aynı faturada işlenirFaturaya bir nakliye gideri satırı ekleyin

Bu listede en çok atlanan madde son satırdır. Nakliye, kalibrasyon, fason işçilik ve bakım hizmeti gibi stoksuz alımlar ayrı bir defterde tutulduğunda satınalma raporu yalnız malzemeyi gösterir; ürünün gerçek maliyeti ve tedarikçinin toplam hacmi eksik kalır.

Üçlü eşleştirme nedir, nasıl yapılır?

Üçlü eşleştirme, tedarikçi faturasındaki miktar ve fiyatın satınalma siparişi ve mal kabul irsaliyesiyle karşılaştırılmasıdır. Sipariş ne istendiğini, irsaliye ne geldiğini, fatura ne istendiğini söyler; üçü tutmuyorsa ödeme yapılmadan önce farkın nedeni bulunur.

Örnek (şirket verisi değil, temsili rakamlar): 2.000 kg 2 mm DKP sac sipariş edilmiş, sözleşme fiyatı kg başına belli. Mal kabulde kantarda 1.960 kg tartılmış. Fatura 2.000 kg üzerinden ve sözleşme fiyatının biraz üstünde gelmiş. Kontrol şu sırayla yapılır:

  1. Miktar: fatura 2.000 kg, irsaliye 1.960 kg. 40 kg fark tedarikçiye bildirilir; ya iade faturası istenir ya da eksik teslim edilir.
  2. Fiyat: faturadaki birim fiyat sözleşme ve sipariş fiyatıyla karşılaştırılır. Fark varsa yazılı açıklaması istenir.
  3. Kur: dövizli alımda faturadaki kurun anlaşılan kur kuralına uyup uymadığına bakılır.
  4. Vade: faturadaki vade, siparişe yazılan ödeme koşuluyla karşılaştırılır.
  5. Kayıt: farklar çözüldükten sonra fatura kaydedilir ve ödeme planına girer.

Bu kontrolün elle yapılması, her fatura için üç ayrı kâğıdı yan yana koymak demektir. Program fiyat farkını kayıt anında gösterdiğinde kontrol dakikalar sürer. Fiyat karşılaştırmanın ayrıntısı alış fiyatı karşılaştırma yazısında.

Excel, e-posta, ayrı program, ERP: hangisi?

Seçim, satınalma bilgisinin stok ve üretimle ne kadar bağlı olması gerektiğine göre yapılır. Ayda birkaç alım yapan bir atölyede e-posta düzeni yetebilir. Her gün onlarca kalem alan, fason hizmeti satın alan ve hammaddesini üretim planına göre sipariş eden bir firmada ise zincirin her halkasını ayrı yerde tutmak, satınalmacının gününü arama ve eşleştirmeyle geçirmesi demektir.

Excel ve e-posta

Çoğu firmanın bugünkü düzeni budur: talep e-postayla gelir, sipariş Excel'de tutulur. Kurulum gerektirmez. Ama mal kabul ve fatura başka yerde olduğu için eşleştirme elle yapılır, açık sipariş listesi kimse güncellemediği gün eskir.

Ön muhasebe programı

Alış faturası ve cari tarafı güçlüdür. Talep, onay ve hammadde ihtiyacı genellikle yoktur; satınalma faturadan geriye doğru izlenir.

Ayrı satınalma uygulaması

Talep ve onay akışı için iyi olabilir. Eksisi, stok bakiyesi ve üretim ihtiyacının başka programda olması; mal kabul iki yerde girilir.

ERP içinde satınalma

Talep, sipariş, mal kabul, kalite, stok ve fatura aynı kayıttadır. Üretim ihtiyacından otomatik satınalma önerisi çıkabilir. Kurulum emeği ister; satınalmayı üretimle birlikte izlemenin en az yazım gerektiren yolu budur.

Program seçerken hangi sorular sorulmalı?

  • Talep yazılı olarak girilip tek bir havuzda toplanıyor mu?
  • Bir talep birden çok tedarikçiye bölünerek siparişe çevrilebiliyor mu?
  • Sipariş satırında fiyat sözleşmeden, fiyat listesinden ya da son alış fiyatından kendiliğinden geliyor mu?
  • Tedarikçi bazında açık ve geciken siparişleri tek listede görebilir miyim?
  • Mal kabul siparişe bağlanıyor, kalan miktar kendiliğinden düşüyor mu?
  • Gelen e-faturayı programa çekip alış faturasına çevirebilir miyim?
  • Faturada sipariş fiyatından farklı fiyat girilirse uyarı çıkıyor mu?
  • Üretim ihtiyacından satınalma önerisi hesaplanıyor mu?

Soruları kendi bir alımınızla sınayın: talebi girin, yarısını bir, yarısını başka tedarikçiye sipariş edin, birinden kısmi teslim alın, faturayı farklı fiyatla girin. Program her adımda neyi gösteriyor, neyi size bırakıyor?

Satınalma takibinde sık yapılan hatalar

  • Talebi sözlü bırakmak. Kaybolan talep ya üretimi durdurur ya da acil, pahalı alıma dönüşür.
  • Siparişi programa girmemek. Açık sipariş listesi eksik kalır, gecikmiş teslim fark edilmez.
  • Mal kabulü siparişe bağlamamak. Gelen mal siparişi kapatmaz, aynı kalem ikinci kez sipariş edilir.
  • Faturayı kontrolsüz kaydetmek. Fiyat farkı ve eksik teslim ödenmiş olur, sonra geri istemek zorlaşır.
  • Sözleşme fiyatını programa işlememek. Fiyat bir dosyada durur, siparişi giren kişi onu görmez.
  • Nakliye ve hizmet faturalarını ayrı tutmak. Stoksuz alımlar satınalma takibinin dışında kalır, maliyet eksik hesaplanır.

Sözleşme fiyatlarının izlenmesi için satınalma sözleşmesi takibi yazısı var.

PakERP One'da satınalma takibi

PakERP One'da satınalma zinciri talepten faturaya aynı kayıttadır.

  1. 322 Satınalma Talepleri: talep yazılı girilir, satırda istenen fiyat da yazılabilir.
  2. 218 Talep Havuzu: açık talepler talep başına tek satırda; "Siparişe Çevir" ile seçili satırlar ya da kalan tüm satırlar seçilen tedarikçiye sipariş olur. Talep, tüm kalemleri sipariş edilene kadar havuzda kalır.
  3. 203 Satınalma Siparişleri: sipariş PDF'i Outlook ile tedarikçiye gönderilecek e-posta taslağına eklenir. Fiyat alış sözleşmesi (208), fiyat listesi ya da kart fiyatından gelir.
  4. 250 Fiyat Kontrol: tedarikçi × stok bazında son alış fiyatı geçmiş belgelerden EUR ya da TL olarak oluşturulur.
  5. 202 Alış İrsaliyesi: Çoklu Lot Girişi, her lota ayrı karşı lot ve mal kabul etiketi; giriş muayenesi 8128 Kalite Kontrol'de.
  6. 201 Alış Faturası: satırdaki İşlem sütunu Stok, Gider ya da Demirbaş; gider satırı gider tanımından seçilir, stok hareketi yapmaz.

Gelen e-faturalar 961 ekranına çekilip alış faturasına çevrilir. 8112 MRP üretim ihtiyacından satınalma önerisi çıkarır. Program ücretsizdir; ayrıntı satınalma modülü sayfasında.

Sık Sorulan Sorular

Satınalma takip programı ne işe yarar?
Talepten faturaya kadar satınalmanın her adımını aynı zincirde izler: talep, onay, tedarikçi ve fiyat, sipariş, mal kabul ve fatura. Açık ve geciken siparişleri gösterir, faturayı sipariş ve irsaliyeyle karşılaştırmayı kolaylaştırır.
Üçlü eşleştirme nedir?
Tedarikçi faturasındaki miktar ve fiyatın satınalma siparişi ve mal kabul irsaliyesiyle karşılaştırılmasıdır. Üçü tutmuyorsa fark ödeme yapılmadan önce tedarikçiyle çözülür. Eksik teslim ve fiyat farkının ödenmesini önler.
Satınalma talebi nasıl takip edilir?
Talepler yazılı girilir ve tek bir havuzda toplanır. Her talebin durumu, yani yeni, onaylı, siparişe çevrilmiş ya da kapanmış olduğu görülür. Talep siparişe çevrildiğinde talebi açan kişi bunu görebilmelidir.
Açık satınalma siparişleri nasıl izlenir?
Tedarikçi bazında, teslim tarihine göre sıralı bir açık sipariş listesi tutulur. Mal kabul siparişe bağlandığında kalan miktar kendiliğinden düşer. Teslim tarihi geçmiş satırlar için tedarikçi teslimden önce aranır.
Satınalma programı ile stok programı ayrı olabilir mi?
Olabilir ama mal kabul iki yerde girilir ve hangi siparişin kapandığı ayrıca takip edilir. Üretim yapan firmalarda satınalma ihtiyacı stok ve üretim planından çıktığı için ikisinin aynı programda olması tekrar yazımı azaltır.
PE
PakERP One Ekibiİş programı seçim rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

PakERP One'ı ücretsiz indirip kendi verinizle deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.