En iyi ücretsiz ERP programı, sizin işinizi baştan sona tek programda yürütebilen programdır; herkes için geçerli tek bir en iyi yoktur. Seçimi üç adımda yapın: firmanızın temel iş akışlarını yazın, adayları geçen ayın gerçek belgeleriyle deneyin, sonuçları ağırlıklı bir puan tablosunda karşılaştırın. Lisans ücreti sıfır olsa bile kullanıcı sınırı, verinin kime ait olduğu ve e-belge bağlantısı ayrıca sorulmalıdır.
“En iyi ücretsiz ERP hangisi?” sorusu forumlarda en sık sorulan, cevabı en az işe yarayan sorudur. Cevap verenlerin her biri kendi işini düşünür: perakendeci kasa ekranını, hizmet firması proje takibini, muhasebe bürosu fiş girişini över. Sac kesip prese veren, parçayı kaplamaya gönderen bir firma için bu övgülerin çoğu boşa düşer.
Soruyu değiştirmek gerekir: “Benim fabrikamda siparişten tahsilata kadar olan işi hangi program eksiksiz taşır?” Bu soru cevaplanabilir, çünkü ölçülebilir. Aşağıdaki yöntem, ücretsiz adayları duyguyla değil puanla elemek içindir.
Tam boyutİçindekiler
“En iyi” ücretsiz ERP ne demek?
En iyi program, firmanın bugünkü işini eksiksiz yapan ve iki üç yıl sonraki işini de kaldıran programdır. Özellik listesinin uzunluğu bu tanıma girmez.
Bir ücretsiz ERP programı üç biçimde “eksik” olabilir. Birincisi kapsamdır: üretim, fason ya da lot takibi hiç yoktur. İkincisi sınırdır: program vardır ama kullanıcı sayısı, belge adedi ya da modül kısıtlıdır; firma büyüdükçe ücretli sürüme geçmek zorunda kalır. Üçüncüsü yerelliktir: program çeviri bir programdır ve Türkiye'deki belge, vergi ve kur kurallarını elle çözmenizi ister. Seçimin amacı bu üç eksikliği denemeden önce görmektir.
Bir ücretsiz ERP programı bu üç noktadan birinde takılıyorsa, lisans bedeli sıfır olsa da firma o eksiği başka bir yerde öder: ayrı bir üretim takip dosyasında, entegratör portalında elle kesilen faturada ya da ay sonunda iki programın stoklarını eşleştiren bir çalışanın mesaisinde.
Seçime nereden başlanır?
Program listesinden değil, kendi iş akışlarınızdan başlanır. Bir sayfaya firmanın her gün tekrar eden işlerini sırasıyla yazın; bu sayfa bütün adaylar için aynı sınav kâğıdı olur.
- Satış akışı: teklif, sipariş, sevk irsaliyesi, fatura, tahsilat.
- Satınalma akışı: talep, sipariş, mal kabul, alış faturası, ödeme.
- Üretim akışı: ürün ağacı, iş emri, üretim bildirimi, fire ve duruş.
- Fason akışı: fasona sevk, fasoncudaki stok, geri dönüş.
- Finans akışı: cari ekstre, vade takibi, çek ve senet, banka.
Her akışın yanına o işi bugün kimin yaptığını da yazın. Deneme günü bu kişiler masada olacak. Programı patron seçip muhasebeci kullanırsa, seçim ilk ay sonunda yeniden tartışılır.
Akışları yazarken istisnaları atlamayın. İade gelen bir parti, müşterinin kısmi teslim istediği bir sipariş, fasondan eksik dönen bir kasa: programların farkı en çok bu durumlarda görünür. Her akışın altına en az bir istisna ekleyin ve denemede o istisnayı da girin. Ücretsiz ERP programı adaylarından birinin iade ya da kısmi teslimde elle düzeltme istediğini görmek, puan tablosuna yazılacak en değerli bilgidir.
Seçim sürecinde en çok zaman, programların ekran görüntülerini karşılaştırmaya harcanır. Oysa kararı çoğu zaman tek bir akış belirler: fason ya da lot. Bu akışı taşıyamayan program, diğer her konuda iyi olsa bile birkaç ay içinde yanına bir Excel dosyası açtırır.
Hangi sorular adayları hızla eler?
Beş soru, çoğu adayı denemeye gerek kalmadan eler. Cevabı “hayır” ya da “ücretli sürümde” olan soru varsa o program listenin sonuna gider.
| Soru | Neden önemli | Aranan cevap |
|---|---|---|
| Kullanıcı, belge ya da süre sınırı var mı? | Sınırlı ücretsiz sürüm, büyüdükçe ücretli olur | Sınır yok |
| Veri kimin, nasıl dışa alınır? | Programdan çıkmak istediğinizde veri sizinle gelmeli | Veritabanı yedeği ya da Excel ile tam dışa aktarım |
| e-Fatura ve e-İrsaliye programdan gidiyor mu? | Portaldan elle kesmek çift kayıt demektir | Entegratör üzerinden programın içinden |
| Üretim ve lot aynı programda mı? | Ayrı programlar arasında stok tutmaz | İş emri, bildirim ve lot aynı veritabanında |
| Güncelleme ve destek nasıl? | Mevzuat değişince program da değişmeli | Düzenli, kendiliğinden gelen güncelleme |
Bu soruların arka planı ücretsiz ERP'nin gizli maliyetleri yazısında ayrıntılı.
Adaylar nasıl puanlanır?
Her kritere firmanıza göre bir ağırlık verin, her adayı 1 ile 5 arasında puanlayın, puanı ağırlıkla çarpıp toplayın. Formül düz metinle şöyledir: toplam puan = her kriter için (puan × ağırlık) toplamı.
Aşağıdaki tablo bir örnektir; ağırlıklar ve puanlar temsilidir, kendi firmanızın önceliklerine göre değiştirin. Fason çalışmayan bir firma fason satırını çıkarır, ihracat yapan firma dövizli fatura satırı ekler.
| Kriter | Ağırlık (örnek) | Aday A puanı | Aday B puanı |
|---|---|---|---|
| Üretim ve iş emri | %25 | 4 | 2 |
| Stok, lot, depo | %20 | 4 | 3 |
| e-Belge | %20 | 5 | 4 |
| Cari ve finans | %15 | 3 | 5 |
| Kullanım kolaylığı | %10 | 3 | 4 |
| Veri sahipliği ve yedek | %10 | 4 | 3 |
Örnekte A: 4×0,25 + 4×0,20 + 5×0,20 + 3×0,15 + 3×0,10 + 4×0,10 = 3,95; B: 2×0,25 + 3×0,20 + 4×0,20 + 5×0,15 + 4×0,10 + 3×0,10 = 3,35. B finansta daha iyi olduğu hâlde üretim firması için A öne çıkar. Puanı tek kişi değil, akışı kullanan kişiler birlikte verir.
Tabloyu bir kez doldurup kenara koymayın. Karar verildikten sonra ilk üç ayın sonunda aynı tabloya yeniden bakın; hangi kriterde yanıldığınızı görmek, bir sonraki modül ya da program kararında işinize yarar.
Deneme nasıl yapılmalı?
Deneme, geçen ayın gerçek bir siparişiyle yapılmalıdır. Programın hazır örnek verisi her zaman düzgün çalışır gibi görünür; gerçek parça numarası, gerçek müşteri ve gerçek fason adımı işin içine girince eksikler ortaya çıkar.
İyi bir deneme şu soruya cevap verir: bir sipariş, programda başka bir ekrana veri kopyalanmadan faturaya kadar gidebiliyor mu? Siparişten irsaliyeyi, irsaliyeden faturayı üretebiliyorsanız, üretim bildirimi stoku kendiliğinden düşürüyorsa ve cari ekstre faturayı kendiliğinden gösteriyorsa program tek parça çalışıyor demektir. Bir adımda Excel'e dönüp rakam taşıdıysanız o adımı puan tablosunda düşürün. Denemenin nasıl kurgulanacağı ücretsiz ERP demosu nasıl değerlendirilir yazısında adım adım var.
Deneme gününün düzeni
Denemeyi yarım güne sığdırmak mümkündür. Sabah kartlar girilir: beş cari, on stok, bir ürün ağacı. Öğleden önce sipariş, iş emri ve üretim bildirimi yapılır. Öğleden sonra irsaliye, fatura ve tahsilat girilir, en son raporlara bakılır. Aynı günü her aday için tekrarlayın; ikinci adayda neyin daha kolay, neyin daha zor olduğunu not almak, puan tablosunu doldurmaktan daha çok şey söyler.
Açık kaynak, sınırlı sürüm ve tamamen ücretsiz arasında fark ne?
Üçü de lisans ücreti istemez ama maliyet ve sorumluluk farklı yerde durur. Açık kaynak ERP'de kod serbesttir; sunucuyu, kurulumu, Türkçe yerelleştirmeyi ve güncellemeyi ya firma ya da bir danışman üstlenir. Sınırlı ücretsiz sürümde program hazırdır ama belirli bir kullanıcı ya da modül sayısından sonra ücret başlar. Tamamen ücretsiz programda hem program hem sunucu bedelsizdir; burada sorulacak soru, bu modelin neyle ayakta durduğudur.
İki modelin farkı açık kaynak ve ücretsiz ERP aynı şey mi yazısında karşılaştırıldı. Seçimde hangisi olursa olsun aynı puan tablosunu kullanın; açık kaynak bir aday için “kurulum ve yerelleştirme” diye ayrı bir satır açmak yeterlidir.
Karar öncesi kontrol listesi
Puan tablosu bir adayı öne çıkardıktan sonra, karar vermeden önce şu maddeleri tek tek işaretleyin:
- Firmanın beş iş akışı programda baştan sona denendi mi?
- Muhasebeci, sevkiyatçı ve üretim planlayıcı denemeye katıldı mı?
- Veri dışa aktarımı gerçekten denendi mi, yoksa yalnız soruldu mu?
- e-Fatura ve e-İrsaliye için entegratörle görüşüldü mü, hizmet bedeli öğrenildi mi?
- Eski programdaki cari, stok ve açık bakiyelerin nasıl aktarılacağı belli mi?
- Bilgisayarlar programın istediği işletim sistemini karşılıyor mu?
- Sahada telefon ya da tablet kullanılacaksa o uygulama da denendi mi?
Bu listede boş kalan madde seçim hatası değil, ertelenmiş bir iştir. Seçimde sık düşülen tuzaklar ücretsiz ERP seçerken yapılan 10 hata yazısında toplandı.
PakERP One'ı bu yöntemle denemek
PakERP One, üretim yapan firmalar için yazılmış bir ücretsiz ERP programıdır ve Windows'ta çalışır: program ve bulut sunucu bedelsiz, kullanıcı, belge ve modül sınırı yok. Yukarıdaki puan tablosunu onunla doldurmak için şu sırayı izleyebilirsiniz:
- Hesap: programı indirin, giriş ekranında “Ücretsiz hesap oluşturun” ile firmanızı açın; firma kodu anında verilir.
- Kartlar: 801 Cari Kartlar ve 301 Stok Kartlarını elle ya da Excel şablonuyla girin.
- Satış akışı: 111 Satış Teklifleri → 103 Satış Siparişleri → 102 Satış İrsaliyeleri → sağ tık “Faturalaştır” → 101 Satış Faturaları.
- Üretim akışı: 8107 Ürün Ağacı şemasında operasyonları sürükleyip bırakın, 8120 İş Emirleri'nden iş emri açın, 8121 Üretim Bildirimleri ile iyi ve fire adedi girin.
- Lot ve fason: 202 Alış İrsaliyesi'nde lot açın, fason irsaliyesi kesin, 8135 İzlenebilirlik'te zinciri görün.
- Finans: 855 Tahsilat Fişi ve 802 Cari Ekstre.
Sınırları da puanlayın: program yalnız Windows 10/11 (64 bit) üzerinde çalışır, macOS ya da tarayıcı sürümü yoktur ve internet bağlantısı gerekir.