1. Ana Sayfa
  2. Üretim Dünyası
  3. Açık Kaynak ve Ücretsiz ERP Aynı Şey mi
Ücretsiz ERP Rehberi · Seçim

Açık Kaynak ERP ve Ücretsiz ERP Aynı Şey mi? Farkı Nerede?

PakERP One Ekibi 7 dk okuma
Kısa cevap

Hayır, aynı şey değildir. Açık kaynak, yazılımın kaynak kodunu okuma, değiştirme ve dağıtma hakkını anlatan bir lisans kavramıdır; ücretsiz ise fiyatla ilgilidir. Açık kaynak bir ERP'nin kurulumu, barındırılması ve desteği ücretli olabilir; kaynak kodu kapalı bir ERP de ücretsiz dağıtılabilir. Üretim firması için belirleyici olan, yazılımı kimin işlettiği ve verinin standart bir biçimde dışa alınıp alınamadığıdır.

Açık kaynak, bir yazılımın fiyatını değil, kaynak koduyla neler yapabileceğinizi anlatan bir terimdir. Ücretsiz ise yalnız fiyatı anlatır. İki kelime sık sık aynı cümlede geçtiği için birbirinin yerine kullanılır, oysa bir ERP kararında farklı sorulara cevap verirler.

İngilizcede bu karışıklık "free" kelimesinin hem "bedava" hem "özgür" anlamına gelmesinden de beslenir. Türkçede ayrım daha kolay: bedava bir program özgür olmayabilir, özgür bir program da bedava işletilmeyebilir. Ücretsiz ERP modellerinin genel çerçevesi Ücretsiz ERP rehberinde; bu sayfa yalnız açık kaynak ile ücretsiz arasındaki çizgiye odaklanıyor.

Giriş ekranı: Firma kodu, kullanıcı ve şifre ile giriş; demo hesabı ve ücretsiz hesap açma aynı ekranda.Tam boyut
Giriş ekranı · Firma kodu, kullanıcı ve şifre ile giriş; demo hesabı ve ücretsiz hesap açma aynı ekranda.

Açık kaynak ve ücretsiz ERP aynı şey mi?

Hayır. Açık kaynak kod üzerindeki hakları, ücretsiz ise fiyatı tanımlar; bir ERP bunlardan birine, ikisine ya da hiçbirine sahip olabilir. İki ekseni ayrı düşününce dört olası model çıkar:

ModelKaynak koduKullanım bedeliİşletme kimde
Açık kaynak, kendi sunucunuzdaAçıkYokFirma ya da tutulan iş ortağı
Açık kaynak, ücretli hizmet ya da kurumsal sürümÇekirdeği açıkBarındırma, destek ya da ek modül için varSağlayıcı
Kapalı kaynak, ücretsiz dağıtılanKapalıYokSağlayıcı
Kapalı kaynak, ücretli (paket ERP)KapalıLisans ya da abonelikSağlayıcı ya da firma

İlk satır ile üçüncü satır, ikisi de "ücretsiz ERP" diye anılır ama firmaya yükledikleri iş tamamen farklıdır.

Karışıklığın bir nedeni de pazarlama dilidir. "Açık" kelimesi bazen "herkese açık kayıt" ya da "açık API" anlamında da kullanılır; bunlar açık kaynak demek değildir. Bir yazılımın açık kaynak olup olmadığını lisans metni gösterir.

Açık kaynak lisansı size ne hak verir?

Açık kaynak lisansı, yazılımın kaynak kodunu okuma, değiştirme ve lisans şartlarına uyarak dağıtma hakkı verir. Kodu kendi ihtiyacınıza göre değiştirebilirsiniz; bu, kapalı kaynak bir programda mümkün değildir.

Lisanslar kendi aralarında da ayrılır. Bazıları, değiştirilmiş kodun dağıtılması halinde yine aynı lisansla açılmasını şart koşar; bazıları daha serbesttir. Bir üretim firması kodu yalnız kendi içinde kullanıyorsa bu ayrım çoğu zaman pratik bir fark yaratmaz. Lisans metni genellikle İngilizce ve hukuki bir belgedir; kodu değiştirip başka firmalara dağıtmayı düşünmüyorsanız ayrıntısına girmeniz gerekmez.

Asıl pratik soru şudur: bu hakkı kim kullanacak? Kod değiştirme hakkı, onu değiştirecek bir yazılımcı yoksa kâğıt üzerinde kalır. Açık kaynak bir ERP'yi kendi ihtiyacına göre uyarlayan firmalar, bu işi ya kendi yazılım ekibiyle ya da ücretli bir iş ortağıyla yapar.

Sahadan not

Açık kaynak ERP kuran küçük firmalarda sık görülen durum, kurulumu yapan kişinin ayrılmasıyla sistemin kimsenin güncelleyemediği bir sürümde kalmasıdır. Açık kaynak seçilecekse, kurulumun ve uyarlamanın yazılı olarak belgelenmesi en az yazılım kadar önemlidir.

Açık kaynak ERP bir üretim firmasında nasıl çalıştırılır?

Kendi sunucunuza kurulan açık kaynak bir ERP'de yazılımı çalışır tutmak firmanın sorumluluğudur. Odoo'nun topluluk sürümü ve ERPNext bilinen açık kaynak örnekleridir; ikisinde de işletme adımları benzerdir:

  1. Bir sunucu kiralanır ya da kurulur, işletim sistemi ve veritabanı hazırlanır.
  2. ERP kurulur, güvenlik ayarları ve HTTPS yapılır.
  3. Türkiye'ye özgü ihtiyaçlar eklenir: tek düzen hesap planı, KDV ve tevkifat, e-belge entegratör bağlantısı. Bunlar çoğunlukla ayrı yerelleştirme modülleri ya da iş ortağı işidir.
  4. Yedekleme düzeni kurulur ve izlenir.
  5. Yeni sürüm çıktıkça güncelleme yapılır; uyarlanmış kod varsa her güncellemede yeniden sınanır.

Bilgi işlem ekibi olan bir firma için bu liste yönetilebilir. Bilgi işi tek kişinin yan görev olarak yürüttüğü bir atölyede ise liste çoğu zaman bir iş ortağına devredilir ve lisansın yerini hizmet bedeli alır.

Bu adımlar kurulumla bitmez. Açık kaynak bir ERP'nin sahibi olmak bir makinenin sahibi olmaya benzer: çalışır tutmak için düzenli bakım ister ve bakımı yapacak kişinin adı belli olmalıdır.

Kaynak kodu kapalı ücretsiz ERP'de ne kaybedersiniz?

Kodu değiştirme hakkını kaybedersiniz; yazılımın hangi yöne gideceğine sağlayıcı karar verir. Buna karşılık sunucu, güncelleme ve yedek işini sağlayıcı üstlenir ve program Türkiye'ye özgü ihtiyaçlarla birlikte gelebilir.

Bu modelin riski sağlayıcıya bağımlılıktır. Sağlayıcı bir gün ücret politikasını değiştirebilir ya da hizmeti bırakabilir. Bu riski açık kaynak kadar etkili karşılayan şey, verinin standart bir biçimde dışa alınabilmesidir. Kodu elinizde olmasa bile veriniz elinizdeyse, başka bir programa geçiş yolu açık kalır.

Kapalı kaynak ücretsiz bir programda sorulacak üç soru vardır: sağlayıcı neden ücret istemiyor, ücret politikası nerede yazılı, ayrılırsam verimi hangi biçimde alırım? Cevaplar açıkça yazılmışsa bağımlılık riski ölçülebilir hale gelir. Bu sorunun güvenlik tarafı ücretsiz ERP güvenli mi yazısında.

Hangi model hangi firmaya uyar?

Cevap, firmanın yazılım ve sunucu işini kimin yapacağına bağlıdır:

  • Kendi yazılımcısı ve sunucu yöneticisi olan firma: açık kaynak ERP esneklik verir; uyarlamayı kendisi yapar.
  • Özel süreç yazdırmak isteyen ama ekibi olmayan firma: açık kaynak ERP ile bir iş ortağı ya da ücretli bir paket ERP.
  • Hazır akışla çalışmayı kabul eden, bilgi işlem ekibi olmayan üretim firması: işletmesi sağlayıcıda olan ücretsiz bir ERP çoğunlukla daha az yük getirir.
  • Birden fazla firması olan ve her birine ayrı sunucu kurmak istemeyen işletme: firma başına ayrı veritabanı veren, işletmesi sağlayıcıda olan bir model.

Ücretli tarafta neyin satın alındığının ayrıntısı ücretsiz ve ücretli ERP farkı yazısında.

Açık kaynak ERP'de topluluk ve kurumsal sürüm ayrımı nedir?

Bazı açık kaynak ERP'ler iki sürümle dağıtılır: kaynak kodu açık ve ücretsiz bir topluluk sürümü ile ek modüller, barındırma ve destek içeren ücretli bir kurumsal sürüm. Bu modelde "açık kaynak" etiketi yazılımın tamamı için değil, çekirdeği için geçerlidir.

Seçim yaparken şu soruları sorun:

  • İhtiyacınız olan modül (üretim planlama, kalite, muhasebe yerelleştirmesi) topluluk sürümünde mi, kurumsal sürümde mi?
  • Topluluk sürümünden kurumsal sürüme geçişte veri aynen taşınıyor mu?
  • Topluluk sürümü ne sıklıkla güncelleniyor, güvenlik düzeltmeleri ona da geliyor mu?

Bu soruların cevabı ürünün kendi sitesinde ve lisans metninde bulunur; bir iş ortağının sunumundan değil, oradan doğrulayın. Topluluk sürümüyle başlayıp ihtiyaç büyüdükçe kurumsal sürüme geçen bir firma için ilk yılın ücretsiz olması, sonraki yılların maliyetini değiştirmez.

Açık kaynak ERP'de destek nereden gelir?

Topluluk sürümünde destek çoğunlukla forumlardan, belgelerden ve kullanıcı gruplarından gelir. Bu kaynaklar geniş olabilir, ama büyük kısmı İngilizcedir ve Türkiye'ye özgü konular (e-belge, tek düzen hesap planı, beyanname) sınırlı yer tutar.

Türkçe ve yerinde destek isteyen firmalar genellikle bir iş ortağıyla çalışır. Bu durumda asıl sözleşme yazılımla değil iş ortağıyla yapılır; iş ortağının ayrılması ya da işi bırakması, kurulumun sürekliliği için ayrı bir risk olarak değerlendirilmelidir.

Asıl bağımsızlık kodda mı, veride mi?

Bir üretim firması için asıl bağımsızlık veridedir. Kaynak kodunu okuyacak ekibi olmayan bir firmaya açık kod az şey kazandırır; cari, stok, lot ve belge geçmişini standart bir biçimde dışarı alabilmek ise her durumda işe yarar.

Bu yüzden hangi modeli seçerseniz seçin şu üç soruyu sorun: veritabanı hangi sistemde tutuluyor, tamamının yedeği size verilebiliyor mu, her listeden Excel çıktısı alınabiliyor mu? Bu üç sorunun cevabı olumluysa, kapalı kaynak bir programda da çıkış kapısı açıktır.

e-Belgeler için ayrı bir not: gönderilen ve alınan e-faturaların dosyaları çoğunlukla entegratör tarafında da saklanır. ERP değiştiğinde bu belgeler entegratörden yeniden alınabilir; ama belgenin cari, stok ve lotla bağlantısı yalnız ERP'nin verisinde durur.

PakERP One hangi modelde?

PakERP One açık kaynak bir yazılım değildir; kaynak kodu kapalı, ücretsiz dağıtılan bir programdır. Yukarıdaki tabloda üçüncü satırdadır: program ve bulut sunucu 0 ₺, işletme sağlayıcıdadır. Sunucu, güncelleme ve günlük yedek firmanın işi değildir; program açılışta yeni sürümü kendisi alır.

Veri bağımsızlığı tarafında:

  1. Her firmanın verisi kendi PostgreSQL veritabanında durur. PostgreSQL açık kaynak bir veritabanıdır; istenirse verilen pg_dump yedeği standart araçlarla başka bir PostgreSQL sunucusunda açılabilir.
  2. Her listedeki "Raporlar ▾" menüsü PDF ve Excel verir; 301 Stok Kartları, 802 Cari Ekstre ve 313 Lot İzleme dahil.
  3. Türkiye'ye özgü ihtiyaçlar programda hazırdır: 901 Muhasebe Fişleri, 940 KDV beyannamesi hazırlığı, 22 KDV İstisna Kodları ve 965 Entegratör Ayarları ile e-Fatura, e-Arşiv, e-İrsaliye.

Kodu değiştirme hakkı olmadığı için özel istekler talep olarak iletilir. Buna karşılık yeni sürümler otomatik gelir ve sürüm notları yayımlanır. Hesap programın içinden açılır, taahhüt istenmez. Neden ücretsiz dağıtıldığı Neden ücretsiz? sayfasında yazılıdır.

Kaynaklar

Sık Sorulan Sorular

Açık kaynak ERP ücretsiz mi?
Yazılımın kendisi için lisans bedeli genellikle yoktur. Ama sunucu, kurulum, Türkiye yerelleştirmesi, güncelleme ve destek için ya kendi ekibinizin zamanını ya da bir iş ortağına ödenen hizmet bedelini hesaba katmak gerekir.
Ücretsiz ERP'nin kaynak kodu açık mı?
Her zaman değil. Bazı ücretsiz ERP'ler açık kaynaktır, bazıları kaynak kodu kapalı olarak ücretsiz dağıtılır. Programın lisans metni hangisi olduğunu gösterir.
Açık kaynak ERP Türkiye'de e-Fatura kesebilir mi?
Yazılımın bir özel entegratörle bağlantısı kurulursa kesebilir. Bu bağlantı ve Türkiye'ye özgü muhasebe ayarları çoğunlukla ayrı yerelleştirme modülleri ya da iş ortakları aracılığıyla eklenir.
Açık kaynak ERP daha mı güvenli?
Kodun açık olması incelenebilirlik sağlar, ama güvenliği asıl belirleyen kurulum ve işletimdir: bağlantının şifrelenmesi, güncellemelerin zamanında yapılması, yedeğin alınması ve yetkinin doğru verilmesi. Bakımı yapılmayan açık kaynak bir kurulum risk taşır.
PE
PakERP One EkibiÜcretsiz ERP rehberleri, programı geliştiren ekip tarafından yazılır. Son güncelleme: .

Ücretsiz ERP'yi kendi verinizle deneyin

PakERP One masaüstü program ve bulut sunucu ücretsiz; kullanıcı ve modül sınırı yok, hesap programın içinden açılır.