Üretim firması CRM programını müşteri sayısı çok olduğu için değil, her işin uzun ve çok adımlı olduğu için kullanır: teklif revize edilir, müşterinin onay süreci haftalar sürer, yıllık fiyat görüşmesi yapılır. CRM bu adımların hangisinde kimin ne beklediğini, hangi işin neden kaybedildiğini kayda alır. Fabrikada en az işi, CRM'in teklif, sipariş ve bakiyeyle aynı yerde olduğu yapı çıkarır.
"Biz kırk müşteriyle çalışıyoruz, hepsini adıyla tanırız. CRM bize ne yapacak?" Bu soruyu soran fabrika sahibi haklı bir yerden bakıyor: CRM çoğu zaman yüzlerce müşteriye telefon açan satış ekipleri için anlatılır. Kırk müşterili bir pres atölyesinin ihtiyacı o değildir.
Ama aynı sahibe başka bir soru sorulabilir: geçen yıl verilen tekliflerden hangileri kaybedildi, ve neden? Fiyat mı yüksekti, termin mi uzundu, yoksa kimse geri dönüp aramadı mı? Bu sorunun cevabı genellikle kimsenin kaydında yoktur. CRM programının fabrikadaki işi müşteriyi tanımak değil, işin hangi adımda beklediğini ve neden kaybedildiğini görünür kılmaktır. CRM'in tanımını ve üretimdeki yerini CRM nedir yazısında anlattık; aşağıda program seçimi var.
Tam boyutİçindekiler
CRM programı üretim firmasında ne işe yarar?
Üretim firmasında CRM, uzun süren satış işlerini adım adım izlemeye yarar. Bir yeni parça işi çoğu zaman şöyle ilerler: müşteri çizim gönderir, teklif hazırlanır, fiyat görüşülür, teklif revize edilir, müşterinin kalite ve satın alma onayı beklenir, seri sipariş gelir. Arada haftalar, bazen aylar geçer.
Bu sürede üç şey kaybolma eğilimindedir:
- Sıradaki adım: Teklif gönderildi, ama kim, ne zaman geri arayacak?
- Görüşme içeriği: Müşterinin satın almacısı termin için ne söyledi, kalite müdürü hangi toleransı sordu?
- Kayıp nedeni: İş başkasına gittiğinde, nedeni kayda geçmez.
CRM bu üç bilgiyi işin kendisine, yani fırsata bağlar. Fırsat aşama aşama ilerler; her aşamada beklenen tutar ve olasılık görünür, kayıpta neden zorunlu olarak seçilir.
Fabrika satışı CRM açısından neden farklıdır?
Fabrika satışı, mağaza ya da hizmet satışından üç noktada ayrılır ve CRM programı bu farkları kaldırabilmelidir.
- Karşıda bir kişi değil, bir departman vardır. Satın alma fiyatı, kalite toleransı, planlama teslim tarihini konuşur. Programda bir firmaya bağlı birden çok kişi, görevleri ve her biriyle yapılan görüşmeler ayrı tutulmalıdır.
- Satış tekrar eder. İlk siparişten sonra iş bitmez; yıllık çağrılar, fiyat revizyonları, yeni parça teklifleri gelir. Bu yüzden CRM'deki müşteri kartı, faturası kesilen cari kartla aynı olmalıdır.
- Teklifin arkasında maliyet vardır. Teklif fiyatı, ham maddeye, operasyon süresine ve fasona bağlıdır. CRM'de verilen teklif, ERP'deki satış teklifinin kendisi olursa aynı belge iki kez hazırlanmaz.
Ziyaret de fabrika satışının parçasıdır: satışçı müşteri fabrikasına gider, hat ziyareti yapar, yıllık görüşmeye katılır. Bu ziyaretlerin sonucu kayda geçmezse, bir sonraki görüşmede aynı konular baştan konuşulur.
Bir de karşı tarafın tedarikçi kayıt süreci vardır. Büyük müşteriler yeni tedarikçiden vergi levhası, banka bilgisi, kalite belgeleri ister; aynı şekilde siz de yeni tedarikçinizden bu bilgileri toplarsınız. Bu bilgilerin e-postayla gelip elle yazılması, ilk siparişten önce gereksiz bir bekleme yaratır.
Fabrikalarda CRM'e geçişin ilk somut çıktısı genellikle kayıp nedeni listesidir. Birkaç ay sonra kaybedilen işlerin önemli kısmının fiyattan değil, geç verilen tekliften ya da geri dönülmeyen görüşmeden kaybedildiği görülür. Bu bilgi, satış ekibini büyütmekten önce teklif hazırlama süresini kısaltmanın gerektiğini gösterir.
Olmazsa olmaz özellikler nelerdir?
Aşağıdaki tablo, bir üretim firmasının CRM programında araması gerekenleri ve demoda nasıl deneneceğini gösterir.
| Özellik | Fabrikadaki karşılığı | Demoda nasıl denenir |
|---|---|---|
| Aday kaydı ve müşteriye dönüştürme | Fuardan, web sitesinden gelen firma | Bir adayı dönüştürün; cari kart ve geçmiş görüşmeler birlikte geliyor mu |
| Aşamalı fırsat ve satış hunisi | Teklif, revizyon, müşteri onayı, sipariş | Aşamaları kendi sürecinize göre tanımlayın |
| Sıradaki adım ve görev | "Cuma satın almayı ara" | Görev açın, zamanı gelince bildirim geliyor mu |
| Teklif takibi | Cevap bekleyen ve süresi dolan teklifler | Teklif oluşturup bekleme süresine bakın |
| Kayıp nedeni | Fiyat, termin, kalite, rakip | Bir fırsatı kaybedin; neden zorunlu mu |
| Müşteri görünümü | Teklif, sipariş, fatura, bakiye bir arada | Bir müşteride kaç ekrana bakmak gerekiyor |
| Satışçı bazlı yetki | Her satışçı kendi müşterisini görür | Kısıtlı kullanıcıyla girin |
| Mobil erişim | Ziyarette müşteri kartı ve ziyaret kaydı | Telefondan bir ziyaret girin |
Ayrı CRM mi, ERP içinde CRM mi?
Ayrı bir CRM programı satış sürecine odaklıdır ve satış ekibi için zengin araçlar sunar. ERP içindeki CRM ise teklif, sipariş, sevkiyat ve tahsilatla aynı veritabanını kullanır. Hangisinin uygun olduğu, satışın operasyondan ne kadar ayrı yürüdüğüne bağlıdır.
- Ayrı CRM'in artısı: pazarlama araçları, gelişmiş raporlama, satış ekibine özel arayüz.
- Ayrı CRM'in eksisi: müşteri kartı iki yerde tutulur; kazanılan fırsat ERP'ye sipariş olarak yeniden girilir; satışçı müşterinin bakiyesini ve sevkiyatını görmek için muhasebeye sorar; iki program arasında eşitleme ayrı bir iştir.
- ERP içi CRM'in artısı: aday müşteriye dönüştüğünde açılan kart faturanın kesildiği karttır; fırsattan hazırlanan teklif satış teklifidir; müşteri kartında sipariş, fatura ve vadesi geçen tutar görünür.
- ERP içi CRM'in eksisi: pazarlama otomasyonu gibi ayrı CRM'lerde bulunan bazı araçlar olmayabilir.
Üretim firmasında satışçının en sık sorduğu sorular sipariş ve sevkiyatla ilgilidir; bu yüzden ERP içi CRM çoğu zaman daha az iş çıkarır. Karşılaştırmanın ayrıntısını ERP ve CRM ayrı mı olmalı yazısında bulabilirsiniz.
Satış hunisi fabrikada nasıl kurulmalı?
Huni, fırsatların geçtiği aşamaların listesidir ve sizin satış sürecinize göre kurulmalıdır. Hazır gelen "ilk temas, ihtiyaç analizi, teklif, pazarlık" aşamaları her fabrikaya uymaz.
Bir pres ve kaynak atölyesi için örnek bir huni:
- Talep geldi (çizim ya da örnek parça alındı)
- Teknik inceleme (yapılabilirlik, kalıp ihtiyacı)
- Teklif verildi
- Revize teklif ya da pazarlık
- Müşteri onayı (kalite ve satın alma)
- Seri sipariş (kazanıldı) ya da kaybedildi
Her aşamaya bir olasılık verilir; örneğin teklif aşamasındaki iş için düşük, müşteri onayı aşamasındaki iş için yüksek. Bu olasılıklar şirket verisi değil, sizin tahmininizdir ve birkaç ay sonra gerçekleşen oranlarla düzeltilmelidir. Huninin adım adım kurulumu satış hunisi nasıl kurulur yazısında.
Seçerken hangi sorular sorulmalı?
- CRM'deki müşteri kartı ile muhasebedeki cari kart aynı kayıt mı?
- Fırsattan hazırlanan teklif, sipariş ve faturaya aktarım olmadan dönüşebiliyor mu?
- Aşamaları ve kayıp nedenlerini kendim tanımlayabiliyor muyum?
- Takipsiz kalan fırsatları, yani sıradaki adımı olmayanları bir listede görebiliyor muyum?
- Satışçı başına açık fırsat, görüşme, geciken görev ve ciro tek ekranda çıkıyor mu?
- Yeni tedarikçi ya da müşterinin bilgilerini kendisinin doldurabileceği bir form var mı?
- Kullanıcı başına ek ücret var mı, satış ekibi büyüdüğünde maliyet nasıl değişiyor?
Son soru küçük firmalar için belirleyicidir: kullanıcı başına ücretlendirilen bir CRM'de üretim, sevkiyat ve muhasebeden birkaç kişiyi daha sisteme almak maliyeti büyütür, bu yüzden bilgi yine satış ekibinde kalır.
Sık yapılan hatalar
- Huniyi hazır aşamalarla kullanmak: Satış sürecinize uymayan aşamalar boş kalır ya da yanlış doldurulur.
- Kayıp nedenini serbest metin bırakmak: "pahalı bulmuşlar", "fiyat", "yüksek" gibi farklı yazılan nedenler sayılamaz; nedenler bir listeden seçilmelidir.
- CRM'i yalnız satış ekibine açmak: Teklifin termini planlamadan, maliyeti üretimden gelir. Bu kişilerin de fırsatı görebilmesi teklifi hızlandırır.
- Görüşme kaydını haftalık toplu girmek: Bir hafta sonra yazılan görüşme notu genellikle tek cümleye iner.
- Bütün müşterileri fırsat olarak açmak: Yıllardır aynı parçayı alan müşterinin tekrar eden siparişi fırsat değildir; huni şişer ve gerçek yeni işler kaybolur. Fırsat, yeni parça, yeni müşteri ya da hacim artışı gibi kazanılması gereken işler için açılmalıdır.
- Panoya bakmamak: CRM'deki bilgi haftalık satış toplantısında kullanılmazsa giriş alışkanlığı kısa sürede kaybolur.
PakERP One'da CRM menüsü
PakERP One'da CRM, ana menünün en sağındaki ayrı bir menüdür; teklif, sipariş, fatura ve bakiye aynı veritabanından gelir. Programla birlikte gelir, ayrı lisans ya da kullanıcı başı ücret istemez.
- 1201 CRM Panosu: açık fırsat, bu ay kazanılan, geciken görev, cevap bekleyen teklif ve son 90 günün kayıp nedenleri.
- 1203 Adaylar: potansiyel müşteriler; tek işlemle müşteriye dönüştürülür, cari kart ve fırsat birlikte açılır.
- 1204 Fırsatlar: aşamalı kanban ve tablo; kart sürüklenince aşama değişir, olasılık aşamadan gelir, kaybedilen fırsat nedeniyle kapanır.
- 1205 Aktiviteler ve 1206 Görevler ve Hatırlatmalar: görüşme, ziyaret, toplantı kaydı; zamanı gelen görevde bildirim.
- 1207 Teklif Takibi: 111 Satış Teklifleri'ndeki teklifler cevap durumuna göre.
- 1210 Satış Ekibi: satışçı başına müşteri, açık fırsat, kazanılan iş, görüşme, geciken görev, bekleyen teklif ve ciro.
- 1220 Tedarikçi / Müşteri Kayıt Formu: karşı tarafın internetten doldurduğu bağlantı; onaylanınca cari kart açılır.
- 1230-1232: fırsat aşamaları, kayıp nedenleri ve aday kaynakları sizin listenizdir.
Sahadaki satışçı için ücretsiz PakERP One CRM Android uygulaması vardır. Modülün tanıtımı CRM sayfasında.