Çok şubeli firma için ücretsiz ERP seçerken önce şubenin ne olduğuna karar verilir: aynı vergi numarası altındaki ikinci fabrika ya da depo bir şubedir; ayrı vergi numarası olan yer ayrı firmadır. Şube, ERP'de ayrı depo, ayrı belge serisi, ayrı kasa ve şubeye bağlı kullanıcı yetkisiyle kurulur; ayrı firma ise ayrı veritabanı ister. Veri tek sunucuda durursa şubeler aynı stok kartını ve aynı cariyi görür.
"Şube" kelimesi bir üretim firmasında üç ayrı şeyi anlatabilir. Organize sanayideki ikinci fabrika, şehir merkezindeki satış deposu ve ortağın adına kurulmuş ikinci şirket; hepsine sahada şube denir. ERP açısından ise bunlar birbirinden çok farklıdır ve programı seçmeden önce hangisiyle uğraştığınızı netleştirmek gerekir.
Bu netlik ücretsiz ERP seçiminde ayrıca önemlidir; çünkü ücretsiz modellerin bir kısmı tek şubeye göre kurgulanmıştır, bir kısmı ise her şubeyi ayrı hesap ister. Aşağıda şube ile ayrı firmanın ayrımı, çok şubeli işleyişte ERP'den beklenecekler, şubeler arası transfer, yetki düzeni ve bir kontrol listesi var. Genel seçim ölçütleri için ERP programı seçimi yazısına bakabilirsiniz.
Tam boyutİçindekiler
Şube mi, ayrı firma mı?
Ölçüt vergi numarasıdır. Aynı vergi numarası altında fatura kesen her yer şubedir; ayrı vergi numarasıyla fatura kesen yer ayrı firmadır ve ERP'de ayrı bir veritabanı gerektirir. Bu ayrım muhasebeden gelir: iki şirketin defteri, beyannamesi ve e-defter beratı ayrıdır, aynı veritabanında karıştırılamaz.
| Durum | ERP'de karşılığı | Ne paylaşılır |
|---|---|---|
| Aynı şirketin ikinci fabrikası | Şube: ayrı depo, seri, kasa | Stok kartı, cari, ürün ağacı, muhasebe |
| Aynı şirketin satış deposu | Şube: ayrı depo ve seri | Her şey; yalnız stok fiziksel olarak ayrı |
| Ortağın ikinci şirketi | Ayrı firma: ayrı veritabanı | Hiçbir kayıt; kullanıcı iki firmaya ayrı girer |
| Fasoncu olarak çalışan grup şirketi | Ayrı firma; birinde cari, diğerinde müşteri | Belgeler karşılıklı kesilir |
Grup şirketleri arasındaki alışveriş belgeyle yapılır: A firması B'ye irsaliye keser, B alış irsaliyesi olarak girer. Bunu tek veritabanında "transfer" gibi göstermek, iki şirketin muhasebesini bozar.
Bir de karışık durum var: ikinci fabrika ayrı şirket olarak kurulmuş ama fiilen tek işletme gibi yönetiliyor. Burada ERP kararı muhasebe kararına uyar; iki defter varsa iki veritabanı vardır. Ortak müşteri kartları her iki firmaya ayrı ayrı girilir, raporlar ayrı alınıp istenirse Excel'de birleştirilir.
Çok şubeli firma ERP'den ne bekler?
Tek veritabanı, şube başına ayrı depo ve belge serisi, şubeye göre süzülebilen raporlar ve şubeyle sınırlı yetki. Bu dört madde sağlanıyorsa gerisi düzen işidir.
- Ortak stok kartı ve cari kart: aynı vidanın iki şubede iki ayrı kartı olmamalı. Kart bir kez açılır, her şubede aynı kod kullanılır.
- Şube başına depo: her şubenin hammadde, mamul ve sevkiyat deposu ayrı tanımlanır. Stok raporu depo bazında alındığında şube stoku görünür.
- Şube başına belge serisi: Bursa şubesinin irsaliyesi ile İzmir şubesinin irsaliyesi ayrı seriden gider; hangi belgenin nereden çıktığı numaradan okunur. Ayrıntısı belge serileri yazısında.
- Şube başına kasa ve banka: her şubenin kendi kasası olur; tahsilat ve tediye o kasaya işlenir.
- Şubeye bağlı kullanıcı: İzmir'deki sevkiyatçı yalnız İzmir depolarını görmeli, belge açtığında varsayılan depo ve kasa kendi şubesininki gelmeli.
- Konsolide rapor: patron hem şube bazında hem toplamda satış, stok ve alacak görebilmeli.
İki fabrikası olan firmalarda en sık görülen düzen, ikinci fabrikanın başlangıçta yalnız depo olarak açılmasıdır. Üretim bildirimleri, iş emirleri ve sevkiyat orada da yapılmaya başlayınca belge serisi ve kasa ayrımı sonradan kurulur. Bu sıra işe yarar; ama seri ayrımını ilk irsaliyeden önce yapmak gerekir, sonradan numaraları ayırmak mümkün değildir.
Şubeler arası mal transferi nasıl izlenir?
Depolar arası transfer fişiyle. Aynı şirketin iki deposu arasındaki taşıma satış değildir; fatura kesilmez, cari çalışmaz. Kaynak depodan çıkış ve hedef depoya giriş tek fişte, aynı lot ve nitelikle kaydedilir.
Yolda geçen süre bir soru doğurur: fabrikadan çıkan palet üç gün sonra satış deposuna varıyorsa bu üç günde mal nerede görünür? Uygulamada iki yol var. Birincisi, transferi mal varınca kesmek; bu durumda fabrika stoğu üç gün fazla görünür. İkincisi, "YOLDA" adında bir sanal depo açıp çıkışı oraya, varışta ikinci bir transferle asıl depoya yapmak. Çok araç çalışan firmalarda ikinci yol daha sağlıklıdır.
Şubeler arasında fiziksel sevkiyat yapılıyorsa mevzuat gereği yine bir sevk irsaliyesi düzenlenmesi gerekebilir; hangi hallerde e-İrsaliye zorunluluğu doğduğu GİB'in güncel tebliğine bağlıdır. Bu konuyu mali müşavirinizle netleştirip e-İrsaliye yazısındaki akışla eşleştirin.
Ücretsiz ERP çok şubeye yeter mi?
Veri tek sunucuda duruyorsa ve kullanıcı sınırı yoksa yeter. Çok şubeli firmanın en büyük derdi şubelerin ayrı programlarda ayrı stok tutmasıdır; bulutta çalışan bir ücretsiz ERP bu derdi baştan ortadan kaldırır, çünkü her şube aynı veritabanına bağlanır. Kurulu sunucu ile bulut arasındaki fark ayrı yazıda anlatıldı.
Yetersiz kaldığı durumlar da var. Şu üç soruyu sorun:
- Kullanıcı sınırı var mı? İki şube en az iki sevkiyatçı, iki depocu ve ortak muhasebe demektir; beş kullanıcı sınırı olan bir model ilk ay dolar.
- Depo sayısı sınırlı mı? Fason depoları da sayılırsa küçük bir firma bile on depoyu geçer.
- İkinci vergi numarası için ikinci hesap açılabiliyor mu, o da ücretsiz mi?
Ücretsiz ERP programı bu üçünde sınır koymuyorsa çok şubeli firma için ücretli olandan farkı, lisans bedelinin yokluğundan ibarettir. Seçimde sınırları yazılı isteyin.
İnternet bağlantısı da hesaba katılmalı. Bulutta çalışan ücretsiz ERP'de her şube kendi bağlantısıyla sunucuya ulaşır; bağlantı koptuğunda o şube belge kesemez. Organize sanayideki fabrikada yedek bir bağlantı (ikinci hat ya da mobil) bulundurmak, çok şubeli yapının en ucuz sigortasıdır.
Yetkiler şube bazlı nasıl kurulur?
Rol ve depo yetkisi birlikte kullanılarak. Rol, kişinin hangi ekranlara gireceğini belirler; depo yetkisi hangi şubenin malını göreceğini. İzmir sevkiyatçısına "Sevkiyat" rolü ve yalnız İzmir depoları verilir; aynı rolü alan Bursa sevkiyatçısı Bursa depolarıyla sınırlanır. Rol sayısı şube sayısıyla çarpılmaz.
Muhasebe ve patron için depo sınırı konmaz; onlar bütün şubeleri görür. Şube müdürü ara durumdur: kendi şubesinin depolarını ve kasasını görür, diğer şubenin cari ekstresini görmesi gerekmeyebilir. Bu ayrım rol tanımlanırken konuşulmalı; sonradan "bizim müdür öbür şubenin alacağını görüyor" şikâyeti gelir.
Kullanıcı ve rol düzeninin bütünü kullanıcı ve yetki yazısında.
Kontrol listesi
Çok şubeli yapı kurulmadan önce şu maddeler kâğıda dökülmüş olmalı:
- Her yerin vergi numarası: şube mi, ayrı firma mı?
- Şube başına depo listesi: hammadde, yarı mamul, mamul, sevkiyat, hurda, fason.
- Şube başına belge serisi öneki: irsaliye, fatura, sipariş, teklif.
- Şube başına kasa ve banka hesabı.
- Kullanıcı listesi ve her kullanıcının şubesi, rolü, varsayılan deposu.
- Transfer düzeni: doğrudan mı, YOLDA deposu üzerinden mi?
- Şube bazlı raporlar: hangi raporlar şubeye göre süzülecek?
- Şubeler arası sevkiyatta irsaliye düzeni (mali müşavirle).
Bu liste tamamlanmadan ikinci şubeyi programa açmak, ilk ayda karışık stok ve yanlış seriden kesilmiş belge demektir. Bir şubeyle başlayıp düzen oturunca ikinciyi açmak daha az risklidir.
PakERP One'da çok şubeli yapı nasıl kurulur?
PakERP One'da her firma ayrı bir PostgreSQL veritabanında çalışır; şube ise aynı firma içinde depo, seri, kasa ve kullanıcı yetkisiyle kurulur. Yapı şu ekranlarla oluşur:
- 320 Depolar: her şube için ayrı depolar açılır; depo türü Ana Depo, Üretim, Fason, Kalite Kontrol, Hurda, Sevkiyat ya da Sanal seçilir. Yoldaki mal için Sanal türünde bir depo tanımlanabilir.
- 304 Stok Transfer Fişi: şubeler arası taşıma; kaynak ve hedef depo seçilir, lot ve nitelik korunur.
- 17 Belge Serileri: belge türü başına seri, önek ve sayaç tanımlanır; şube irsaliyeleri ayrı önekle numaralanır.
- 821 Kasa ve 831 Banka: şube kasası ayrı tanımlanır; 855 Tahsilat Fişi ve 856 Tediye o kasaya işlenir, 857 Virman ile kasalar arası aktarım yapılır.
- 13 Kullanıcılar: her kullanıcının kartında Varsayılan Depo ve Varsayılan Kasa verilir; Yetkili Depolar kutusunda yalnız kendi şubesinin depoları işaretlenir. Hiçbir depo seçilmezse kullanıcı tüm depoları görür.
- 14 Roller: ekran × işlem yetkisi (görüntüle, ekle, düzenle, sil, yazdır, onayla) rol bazında verilir; aynı rol her şubede kullanılır.
- 301 Stok Kartları sağ tık Stok Durumu: bir kartın tüm depolardaki bakiyesi nitelik kırılımıyla tek ekranda görünür; şube stoku depo sütunundan okunur.
Ayrı vergi numaralı ikinci şirket için PakERP One Patron programından yeni firma açılır; firma kodu ayrıdır, kullanıcı iki firmaya ayrı girer. Firma sayısı için ücret istenmez. Ayrıntı çok firma ve Patron sayfasında. Her listedeki "Raporlar ▾" menüsü depo süzgeciyle şube bazlı PDF ve Excel verir.