Ambalaj ve matbaa işletmesi için ücretsiz ERP, her işin teklifle doğduğu, kağıdın kiloyla alınıp tabaka ya da adetle harcandığı, klişe ve bıçak kalıbının müşteriye ait olduğu bir akışı taşımalıdır. Teklif siparişe, sipariş baskı, kesim ve yapıştırma iş emirlerine dönüşür; bobin lotla izlenir, ayar firesi ayrı kaydedilir, tekrar sipariş önceki işin kaydından açılır. Lisans ücreti olmayan bir program bu zinciri tuttuğu sürece matbaanın kalan derdi yalnız kendi kayıt disiplinidir.
Ay sonu sayımı bitti ve kağıt deposundaki bobinler kantarda tartıldı. Kayıtta 14 ton görünüyor, kantar 13,4 ton diyor. Altı yüz kilo nereye gitti? Bir kısmı makine ayarında harcandı, bir kısmı tabaka kesimde kenar oldu, bir kısmı da geçen ayın işinde fazladan basılıp rafta "müşteri belki ister" diye bekliyor. Üçü de gerçek, üçü de kayıtta yok.
Oluklu mukavva, karton kutu, etiket, esnek ambalaj ya da tabaka ofset; ambalaj ve matbaa işinin ortak yanı, hemen her işin müşteriye özel olması ve çoğunun bir süre sonra aynen tekrar edilmesidir. Kağıt kiloyla gelir, adetle gider; klişe ve bıçak kalıbı sizde durur ama müşterinindir. Bu akışı ücretsiz ERP ile kurmak isteyen bir işletmenin nelere dikkat etmesi gerektiği aşağıda.
Tam boyutİçindekiler
- Ambalaj ve matbaa işi neden teklifle başlar?
- Kiloyla alınan kağıt tabakaya ve adede nasıl çevrilir?
- Klişe ve bıçak kalıbı nerede, nasıl kaydedilir?
- Tekrar sipariş nasıl bir dakikada açılır?
- Baskı, kesim ve yapıştırma iş emirleri nasıl kurulmalı?
- Müşteri için stoklu iş nasıl yönetilir?
- Matbaa ve ambalajcı ücretsiz ERP'ye nereden başlamalı?
- PakERP One'da tekliften koliye
- Sık sorulan sorular
Ambalaj ve matbaa işi neden teklifle başlar?
Çünkü satılan şey bir katalog ürünü değil, müşterinin ebadına, gramajına, renk sayısına ve tirajına göre her seferinde yeniden hesaplanan bir iştir. Teklif, kağıt maliyeti (gramaj × ebat × tiraj + fire payı), baskı (renk sayısı × makine saati), kesim, yapıştırma, selefon ya da lak gibi ek işlemler ve klişe ya da bıçak bedelinden oluşur. Bu hesap Excel'de de yapılır; ERP'nin farkı, kabul edilen teklifin tek işlemle siparişe, siparişin iş emirlerine dönüşmesi ve aynı hesabın altı ay sonra tekrar siparişte hazır olmasıdır.
Teklifte tiraj kademesi önemlidir: 5.000, 10.000 ve 20.000 adet için üç ayrı birim fiyat verilir, çünkü ayar firesi ve makine hazırlık süresi sabit, kağıt değişkendir. Teklif belgesinin bu kademeleri satır olarak taşıyabilmesi ve müşteri hangisini seçerse o satırın siparişe geçmesi gerekir. Genel teklif düzeni için teklif hazırlama yazısı var.
Bir de baskı öncesi onay var: grafik dosyası, renk provası, müşteri imzalı ozalit. Bu belgeler teklif ya da sipariş kaydına ek olarak durmalı; "biz bu rengi onaylamamıştık" tartışması ancak onaylı prova kayıttaysa kısa sürer.
Kiloyla alınan kağıt tabakaya ve adede nasıl çevrilir?
Gramaj ve ebat üzerinden: 70x100 santimetre, 300 gram bir tabaka 210 gram gelir; bir tonluk bobinden ya da paletten kaç tabaka çıkacağı bu rakamdan hesaplanır. Kağıt stok kartında gramaj, ebat (bobinde en, tabakada iki kenar) ve kalite (kuşe, bristol, kraft, oluklu dalga tipi) ayrı alan olmalı; "kağıt" diye tek kart açan bir matbaa iki ay sonra hangi bobinin nerede olduğunu bulamaz.
Bobin partisi lot olarak izlenir: tedarikçi bobin numarası, gramaj, ton. Aynı işin iki farklı bobinden basılması renk tonu farkı çıkarabilir; şikayet geldiğinde hangi bobinin hangi tabakalara gittiği kayıtta durmalıdır. Bobin kabulünde tartım ile irsaliyedeki kilo karşılaştırılır; kağıtta nem farkı ve ambalaj payı yüzünden küçük farklar olağandır ama sistemli fark tedarikçi konusudur.
Fire üç yerde çıkar ve üçü ayrı kaydedilmelidir: tabaka kesimde kenar (ebat firesi, reçeteye yüzde olarak yazılır), makine ayarında harcanan tabaka (iş başına sabit adet, tiraja bağlı değil) ve baskı sırasında hatalı çıkan tabaka (adet ve nedenle bildirilir). Ay sonundaki 600 kilo fark bu üçü kaydedilince açıklanır. Fire kaydının düzeni duruş ve fire yazısında anlatılıyor.
Matbaalarda en çok tartışılan fatura kalemi klişe ve bıçak bedelidir. Kalıbın hangi işe ait olduğu ve fatura edilip edilmediği kayıtta durmuyorsa aynı kalıp bir müşteriye iki kere yazılır, bir başkasına hiç yazılmaz. Müşteri bazlı kalıp listesi bu sorunu tek başına çözer.
Klişe ve bıçak kalıbı nerede, nasıl kaydedilir?
Klişe, bıçak kalıbı ve baskı kalıbı, müşteriye fatura edilmiş ama sizde saklanan demirbaşlardır; her biri müşteri ve iş bazında numaralanmış bir kayıt olmalı ve tekrar siparişte otomatik gelmelidir. Kayıtta bulunması gerekenler: kalıp numarası ve raf yeri, hangi müşterinin hangi işine ait olduğu, ebadı ve göz sayısı, yapıldığı tarih, kaç baskıda kullanıldığı, müşteriye fatura edilip edilmediği.
| Kalem | Kimin malı | Kayıtta nerede | Dikkat |
|---|---|---|---|
| Flekso klişesi | Müşterinin (fatura edildi) | Müşteri + iş bazlı kalıp kartı | Aşınma ve yenileme; revizyonda eski klişe iptal |
| Bıçak kalıbı | Müşterinin | Kalıp kartı, raf yeri | Ebat değişince yeni kalıp; eskisi 1 yıl saklanır (sözleşmeye göre) |
| Ofset kalıbı (CTP) | Matbaanın | İş emrine sarf | Her tekrar baskıda yeniden pozlanır; maliyet iş başına |
| Grafik dosyası | Müşterinin | Sipariş belgesine ek | Revizyon numarası; onaylı prova ile birlikte |
| Numune / şahit baskı | Matbaanın | İş kaydına ek (fotoğraf ya da tarama) | Sonraki baskıda renk referansı |
Klişe bedelinin ayrı bir satır olarak faturalanması ve sonraki işlerde bu satırın gelmemesi için sipariş kaydında "kalıp mevcut" bilgisi görünmelidir. Aynı müşteriye aynı klişeyi iki kere faturalamak da, yeni klişeyi unutup faturalamamak da sık yaşanır.
Tekrar sipariş nasıl bir dakikada açılır?
Önceki işin kaydını kopyalayarak: aynı ürün kartı, aynı kağıt, aynı kalıp, aynı rota; değişen yalnız tiraj, tarih ve gerekiyorsa fiyat. Bunun için ilk işin bir ürün kartı olarak kaydedilmesi gerekir, sipariş satırı olarak değil. "Müşteri X, kutu 20x15x10, 4 renk" bir ürün kartıdır; 12.000 adet ise o kartın siparişidir.
Tekrar sipariş açılırken iki şey kontrol edilir. Birincisi, kağıt fiyatı: son siparişten bu yana kağıt fiyatı değiştiyse teklif fiyatı da değişmelidir; alış fiyatı geçmişini gösteren bir ekran burada işe yarar. İkincisi, revizyon: müşteri bir ay önce logosunu değiştirdiyse eski klişe ve eski grafik dosyası kullanılamaz. Ürün kartında revizyon numarası ve "geçerli klişe" bilgisi durursa bu iki kontrol de kayıt üstünden yapılır.
Müşteri bazlı iş geçmişi (hangi işi ne zaman, kaç adet, hangi fiyata) satış ekibinin en çok baktığı listedir; aynı listeden "altı aydır sipariş vermeyen müşteri" de okunur.
Baskı, kesim ve yapıştırma iş emirleri nasıl kurulmalı?
Her operasyon ayrı iş emri olarak: baskı, selefon ya da lak, kesim (bıçaklama), yapıştırma (kutu kapama), paketleme. Aynı işin baskısı bitmiş, kesimi beklerken kaç tabaka ara stokta durduğu böyle görülür. Rota ürün kartında bir kere tanımlanır; ücretsiz ERP'de de ücretli ERP'de de siparişten iş emirleri buradan açılır.
- Baskı: tabaka girişi, ayar firesi (sabit adet), basılan iyi tabaka; makine ve vardiya.
- Selefon, lak, yaldız: çoğu matbaada fason adımdır; giden ve dönen tabaka adedi, fasoncu deposu.
- Kesim: bıçak kalıbı numarası; tabakadan göz sayısı kadar kutu çıkar (1 tabaka = 4 kutu gibi dönüşüm).
- Yapıştırma ve paketleme: koli içi adet, koli sayısı, palet; sevk irsaliyesi koli ve adedi birlikte taşır.
Kesim adımındaki dönüşüm (tabaka → kutu) reçetede göz sayısı olarak yazılır; bildirim tabaka olarak girilse de stoğa kutu olarak düşer. Selefon fasonunda dışarıdaki tabakalar fasoncu adına açılmış depoda bekler; ayrıntı fason takibi yazısında.
Müşteri için stoklu iş nasıl yönetilir?
Müşterinin yıllık ihtiyacı tek seferde basılıp sevkiyat aylara yayılıyorsa, basılan mamul müşteri adına ayrılmış stok olarak durur ve her sevk irsaliyesi bu stoktan düşer; fatura sevkle ya da sözleşmeye göre baskıyla kesilir. Bu iki modelin karıştırılması, ay sonunda "faturalanmamış irsaliye" ya da "sevk edilmemiş fatura" olarak ortaya çıkar.
Stoklu çalışmada üç soru sürekli sorulur: müşterinin stoğunda kaç koli kaldı, yeni baskı ne zaman gerekir, rafta duran ama bir yıldır sevk edilmeyen iş hangisi. Müşteri bazlı stok listesi ve asgari stok uyarısı ilk ikisini, hareket görmeyen stok raporu üçüncüsünü cevaplar. Sözleşmede "12 ay içinde çekilmeyen stok faturalanır" maddesi varsa bu rapor faturanın dayanağıdır. Kısmi sevk ve sipariş satırı takibi için sevkiyat rehberine bakılabilir.
Matbaa ve ambalajcı ücretsiz ERP'ye nereden başlamalı?
Kağıt stok kartlarını gramaj ve ebat alanıyla açmak, en çok tekrar eden on işi ürün kartı olarak kaydetmek ve klişe / bıçak kalıbı listesini müşteri bazında girmek ilk ayın işidir; teklif-sipariş-iş emri zinciri ikinci ayda devreye alınır.
- Kağıt kartı: kalite + gramaj + ebat; bobin partisi lotla.
- Tekrar eden işler ürün kartı olarak; rota ve reçete bir kere.
- Kalıp listesi: müşteri, iş, raf yeri, fatura durumu.
- Fire üç ayrı kalem: ebat, ayar, hatalı baskı.
- Müşteri stoğu ayrı depoda; hareket görmeyen stok raporu aylık.
Ücretsiz ERP programı seçerken sorulacak soru, tabakadan kutuya dönüşümü ve fason deposunu taşıyıp taşımadığıdır. Kağıtsız iş takibine geçiş için kağıtsız atölye yazısı okunabilir.
PakERP One'da tekliften koliye
PakERP One'da ambalaj ve matbaa akışı için kullanılan ekranlar şunlardır; ücretsiz ERP olarak 231 ekran, 17 modül ve 152 rapor sınırsız kullanıcıyla gelir:
- 111 Satış Teklifleri ve 103 Satış Siparişleri: tiraj kademeleri teklif satırı olarak girilir, kabul edilen satır siparişe çevrilir; sipariş satır bazlı teslim takibiyle izlenir, geciken kırmızı, 7 gün kalan sarı. Onaylı prova ve grafik dosyası evrak eki olarak belgeye iliştirilir.
- 301 Stok Kartları: kağıt kartları kalite, gramaj ve ebat bilgisiyle; müşteriye özel kutu ve etiket kartları tekrar sipariş için hazır durur. Stok Ekstresi bir bobinin nereye gittiğini gösterir.
- 202 Alış İrsaliyesi: bobin ve palet kabulünde Çoklu Lot Girişi ile tedarikçi bobin numarası karşı lot olur; mal kabul etiketi basılır. 250 Fiyat Kontrol, kağıt fiyatının geçmişini tekrar teklif verirken gösterir.
- 8107 Ürün Ağacı: her iş için rota (baskı, selefon fason, kesim, yapıştırma, paketleme) ve reçete (kağıt, mürekkep, selefon, koli); kesimde tabakadan kutuya dönüşüm göz sayısıyla tanımlanır.
- 8120 İş Emirleri: her operasyon GGAAYY-NN numaralı ayrı iş emri; Üretim Panosu baskıda, kesimde ve fasonda ne olduğunu gösterir. 8121 Üretim Bildirimleri ya da Android uygulamasıyla basılan tabaka, ayar ve hatalı fire adedi nedeniyle birlikte girilir.
- Fason modülü: selefon ve lak fasoncusuna sevk ve geliş irsaliyeleri, fasoncu deposu; Üretim Panosu'nun Fasonda sekmesinde kaç tabakanın kaç gündür dışarıda olduğu görünür.
- 320 Depolar: müşteri adına ayrılmış mamul stoğu için ayrı depo; 102 Satış İrsaliyesi bu depodan koli ve adet olarak düşer, araç ve şoför bilgisiyle e-İrsaliye olarak gider.
- 101 Satış Faturası ve 851 Cari Konsol: irsaliyeler "Faturalaştır" ile tek faturada toplanır, e-Fatura entegratör üzerinden gönderilir; konsolda faturalanmamış irsaliye ve açık sipariş tek ekranda.
Belge zincirinin ayrıntısı satış modülü sayfasında; hesap giriş ekranından açılır.