Üretim firması ücretsiz ERP'yi kendi bir mamulüyle, bir günlük deneme senaryosunda seçmelidir: lotlu hammadde kabulü, sipariş, çok seviyeli ürün ağacı, operasyon bazlı iş emri, fireli üretim bildirimi, fason sevk ve eksik geri geliş, lot seçerek sevkiyat, fatura ve geriye lot izleme. Bu adımlardan biri ücretli pakette kalıyorsa ya da ek uyarlama istiyorsa program o firma için ücretsiz değildir.
Sabah yedide vardiya başlıyor. Presin başındaki operatör dünkü iş emrinin kâğıdını arıyor; kaplamacıya giden 3.000 gövdeden kaçının döndüğünü kimse kesin bilmiyor; sevkiyat, müşterinin istediği parti için hangi rulonun kullanıldığını soruyor. Ücretsiz ERP arayan üretim firması aslında bu üç sorunun cevabını arıyor.
Ticaret firması için ERP seçimi fatura, stok ve cari üzerinden yapılabilir. Üretimde ise asıl yük hammaddenin mamule dönüştüğü yerdedir ve lisans bedeli olmayan programların farkı da çoğunlukla burada ortaya çıkar. Genel seçim soruları ERP Programı Seçimi yazısında; bu sayfa, o soruları masa başında değil, kendi mamulünüzle bir günde nasıl sınayacağınızı ele alıyor.
Tam boyutİçindekiler
- Üretim firması ücretsiz ERP'ye neden farklı bakmalı?
- Denemeye hangi veriyle girilir?
- Bir günlük deneme senaryosu nasıl kurulur?
- Denemenin sonucu nasıl okunur?
- Sahadaki kullanıcı sayısı neden belirleyici?
- Ücretsiz ERP modelinde üretim açısından hangi sınırlara bakılır?
- Denemeden sonra karar nasıl verilir?
- PakERP One'da deneme senaryosu
- Sık sorulan sorular
Üretim firması ücretsiz ERP'ye neden farklı bakmalı?
Çünkü ücretsiz ERP modellerinde en sık ücretli kalan ya da hiç olmayan kısım üretimdir. Fatura, cari ve stok hemen her programda vardır; ürün ağacı, iş emri, fason ve lot ise ya ek paket, ya uyarlama, ya da eksiktir.
Bir ticaret firmasında stok iki yönlü hareket eder: girer ve çıkar. Üretimde üçüncü bir hareket vardır: dönüşüm. Sac rulo kesilir, plaka olur, preste gövdeye dönüşür, kaplamaya gidip döner. Her aşamada fire çıkar, her aşamada parça başka bir yerde bekler. Bu dönüşümü kaydetmeyen bir ücretsiz ERP, üretim firmasına yalnız fatura kesme aracı olarak hizmet eder. Farkın ayrıntısı Üretim ERP yazısında anlatılıyor.
Denemeye hangi veriyle girilir?
Firmanızın gerçek ve biraz zor bir mamulüyle girilir. En çok satan ama en basit parçayı seçmek, programın zayıf yerlerini saklar.
Denemeden önce masaya şunları hazırlayın:
- Bir mamul: en az iki operasyondan geçen, arada fasona giden bir parça (örneğin kesme, pres, dışarıda kaplama).
- Ürün ağacı: hammadde, miktar, birim ve fire oranıyla; varsa yarı mamul seviyesi.
- Lotlu bir hammadde: tedarikçinin döküm no ya da karşı lot numarasıyla gelen bir rulo.
- Gerçek bir müşteri siparişi: teslim tarihi ve miktarıyla.
- Bir fasoncu: adresi ve kaplama işlemiyle.
- İki kullanıcı: biri ofis, biri operatör.
Bu hazırlık bir saati geçmez. Programı indirip bu veriyi girmeye başladığınızda ilk soruların cevabı da gelmeye başlar: ikinci birim tanımlanabiliyor mu (sac kg ile alınıp adetle kullanılıyor), fire oranı nerede giriliyor, operatör için ayrı kullanıcı açmak ek ücret istiyor mu?
Denemelerde en çok takılınan adım genellikle fasondan eksik geri geliştir. Parça gönderilir, bir kısmı döner, kalan kısım ya stokta görünmeye devam eder ya da tamamen kaybolur. Bu adımı ilk gün deneyen firma, seçimin büyük kısmını o gün yapmış olur.
Bir günlük deneme senaryosu nasıl kurulur?
Senaryo, bir siparişi baştan sona programda yürütmektir. Her adımı gerçek bir kullanıcı yapar ve takıldığı yer not edilir.
- Mal kabul: rulo alış irsaliyesiyle girilir, lot ve tedarikçinin karşı lot numarası yazılır, mal kabul etiketi basılır.
- Sipariş: müşteri siparişi teslim tarihiyle açılır.
- Malzeme kontrolü: program, eldeki hammaddeyle kaç adet üretilebileceğini söyleyebiliyor mu?
- İş emri: siparişten iş emri açılır; her operasyonun ayrı izlenip izlenmediğine bakılır.
- Üretim bildirimi: operatör sağlam adet, fire adedi ve fire nedenini girer. Bunu sahada, telefondan yapabiliyor mu?
- Fason sevk: preslenmiş parçalar kaplamacıya irsaliyeyle gönderilir. Parçalar stoktan kaybolmamalı, fasoncunun adına beklemelidir.
- Eksik geri geliş: 3.000 gidip 2.940 döner. Program fasoncuda 60 adet kaldığını gösteriyor mu? Dönen parça "kaplanmış" olarak ayrı görünüyor mu?
- Sevkiyat: satış irsaliyesinde lot seçilir; irsaliye e-İrsaliye olarak gönderilebiliyor mu?
- Fatura ve tahsilat: irsaliyeden fatura, faturadan cari hareketi ve muhasebe fişi kendiliğinden oluşuyor mu?
- Geriye izleme: sevk edilen partiden başlayıp hangi rulodan ve hangi tedarikçi lotundan üretildiğine inilebiliyor mu?
Onuncu adım otomotiv yan sanayinde müşteri şartıdır; diğer sektörlerde de bir şikâyet geldiğinde ilk sorulan sorudur. Konunun derini Lot İzlenebilirlik yazısında.
Denemenin sonucu nasıl okunur?
Her adım için "yapıldı", "uyarlamayla yapılır" ya da "yapılamadı" yazılır. Üretim firması için "uyarlamayla yapılır" cevabı çoğu zaman ücretli bir işin başlangıcıdır.
| Adım | Beklenen | Uyarı işareti |
|---|---|---|
| Mal kabul | Lot ve karşı lot aynı satırda | Lot yalnız açıklama alanına yazılıyor |
| Ürün ağacı | Çok seviyeli, fire oranlı, operasyona bağlı malzeme | Tek seviyeli reçete, fire yok |
| İş emri | Operasyon bazında izleme | Tek iş emri, aşamalar görünmüyor |
| Bildirim | Sağlam, fire, neden, operatör, süre | Yalnız toplam adet |
| Fason | Fasoncu adına ayrı bakiye, geri gelişte yeni aşama | Parça stoktan düşüp kayboluyor |
| Sevkiyat | Lot seçimi, e-İrsaliye aynı ekrandan | e-İrsaliye için portala gidiliyor |
| Geriye izleme | Mamul lotundan tedarikçi lotuna | Belge numarasıyla elle arama |
Tabloda iki ya da daha fazla uyarı işareti çıkan bir program, lisansı ücretsiz olsa da firmanızda ek emek ister. Bu emeğin bir bedeli vardır; ya danışmana ödenir ya da Excel'le kapatılmaya çalışılır.
Sahadaki kullanıcı sayısı neden belirleyici?
Üretim verisi sahada doğar; operatör sisteme giremiyorsa veri gecikir ve eksik gelir. Bu yüzden kullanıcı sınırı üretim firması için teknik değil, doğrudan veri kalitesi meselesidir.
Bir vardiyada altı pres operatörü çalışıyorsa ve her biri için ayrı lisans gerekiyorsa, firma genellikle tek bir "atölye" kullanıcısı açar ya da bildirimi ustabaşına bırakır. Sonuç tanıdıktır: fire nedeni "diğer" olur, hangi operatörün hangi vardiyada çalıştığı kaybolur, bildirim ertesi sabah toplu girilir. Üstelik bu bilgiler sonradan tamamlanamaz; hangi kalıpta fire arttığı, hangi vardiyada duruş uzadığı ancak kayıt anında yazılırsa bilinir. Seçim yaparken ücretsiz modelin operatör kullanıcılarını da sayıp saymadığını ve saha girişinin telefon ya da tabletten yapılıp yapılamadığını ayrıca sorun.
Ücretsiz ERP modelinde üretim açısından hangi sınırlara bakılır?
Modül, kullanıcı ve veri çıkışı sınırlarına bakılır. Üretim firmasını en çok bu üçü etkiler.
- Modül: üretim, fason ve lot ücretsiz sürümde mi, yoksa bir üst pakette mi?
- Kullanıcı: operatör ve depo kullanıcıları sınıra dahil mi?
- Belge adedi: ayda kesilebilecek irsaliye ya da iş emri sayısında sınır var mı?
- Veri çıkışı: listeler Excel'e alınabiliyor mu, veritabanının tam yedeği veriliyor mu?
- Uyarlama: fason ya da nitelik takibi için yapılacak özel geliştirme güncellemelerde korunuyor mu?
Açık kaynak örneklerinde üretim modülü genellikle vardır, ama Türkiye'ye özgü e-İrsaliye ve fason irsaliyesi gibi konular kurulum ve uyarlama ister. Bu sınırların parasal karşılığı için ERP Fiyatları yazısına bakabilirsiniz.
Denemeden sonra karar nasıl verilir?
Kararı denemeyi yapan kişiler birlikte verir: planlamacı, depocu, bir operatör ve muhasebe. Her biri kendi adımında nerede takıldığını, neyi aradığını ve bulamadığını yazar. Programı yalnız firma sahibinin beğenmesi, sahada kullanılacağını göstermez.
İki ücretsiz ERP adayı karşılaştırılıyorsa, aynı senaryo ikisinde de aynı veriyle yürütülür ve sonuç tablosu yan yana konur. Birinde "yapılamadı" çıkan adım diğerinde "yapıldı" ise karar çoğu zaman kendiliğinden verilir. İkisi de benzer çıkarsa üç soruya bakılır:
- Operatör bildirimi hangisinde daha kısa sürdü?
- Hangisinde veri, çıkmak istediğinizde tam olarak size verilebiliyor?
- Hangisinde e-İrsaliye ve fason irsaliyesi ek iş istemeden gidiyor?
Deneme verisi silinip gerçek açılışa geçmeden önce, seçilen programda en az bir hafta daha gerçek siparişlerin bir kısmını paralel yürütmek, gözden kaçan adımları ortaya çıkarır.
PakERP One'da deneme senaryosu
PakERP One, üretim yapan firmalar için yazılmış ücretsiz bir Windows ERP programıdır; program ve bulut sunucu ücretsizdir, üretim, fason ve lot dahil modül sınırı yoktur. Yukarıdaki senaryo şu ekranlarla yürür:
- 202 Alış İrsaliyesi: Çoklu Lot Girişi ile rulo, lot ve karşı lot numarasıyla alınır; 100x120 mal kabul etiketi UYGUN, ŞARTLI ya da RED olarak basılır.
- 103 Satış Siparişleri: sipariş satır bazında teslim takibiyle açılır; geciken satır kırmızı, yedi gün kalan sarı görünür.
- 8107 Ürün Ağacı: operasyon, fason operasyon ve malzeme kutuları sürükle-bırak ile şemaya eklenir.
- 8120 İş Emirleri: rotadaki her operasyon ayrı iş emri numarası (GGAAYY-NN) alır; Üretim Panosu açık işleri ve fasondaki partileri gösterir.
- 8121 Üretim Bildirimleri: iyi adet, fire adedi, fire nedeni, operatör, vardiya, başlama ve bitiş saati. Aynı bildirim ücretsiz Android üretim uygulamasıyla iş emri formundaki QR okutularak sahada girilir.
- Fason: parti fasoncu deposuna irsaliyeyle gider, geri gelişte yeni nitelik ve lotla stoğa girer; fasonda kalan miktar ayrı görünür.
- 102 Satış İrsaliyeleri ve 101 Satış Faturaları: lot seçilerek sevk, kayıttan sonra e-İrsaliye sorusu, sağ tık "Faturalaştır".
- 313 Lot İzleme: soy ağacında mamul lotundan hammadde lotuna ve karşı lota geri gidilir.
Ayrıntılı akış için Üretim ve İş Emri modül sayfasına bakabilirsiniz.
Konuyla ilgili: İhracat Yapan Üretici ERP'de Neye Bakmalı? Deneme Senaryosu.