Müşteri 360 görünümü, bir müşteriyle ilgili bütün kayıtların tek ekranda toplanmasıdır: açık fırsatlar, teklifler, siparişler, faturalar, yetkili kişiler, görüşmeler, bekleyen görevler, bakiye ve vadesi geçen tutar. Amaç, müşteriyle konuşmadan önce dört ayrı kişiye ya da programa sormamaktır. Bunun için satış, sipariş, fatura ve görüşme kayıtlarının aynı müşteri kartına bağlı olması gerekir.
Satış müdürü yarın sabah önemli bir müşteriyi ziyaret edecek. Akşam hazırlık yapıyor: muhasebeye bakiyeyi soruyor, sevkiyattan son irsaliyeyi istiyor, planlamaya açık siparişlerin terminini soruyor, satışçıya son görüşmede ne konuşulduğunu. Dört telefon, iki e-posta, bir Excel dosyası. Bilgilerin yarısı ertesi sabah, yola çıkarken geliyor.
Müşteri 360 görünümü bu akşam hazırlığını tek ekrana indirir. Bu görünümün içinde ne olmalı, bilgiler neden çoğu firmada dağınık durur, ekrana kim hangi soruyla bakar? Cevaplar bölüm bölüm aşağıda.
Tam boyutİçindekiler
- Müşteri 360 görünümü nedir?
- Müşteri 360 görünümünde hangi bilgiler olmalı?
- Bu bilgiler neden çoğu firmada dağınık durur?
- Müşteri 360 görünümüne kim, hangi soruyla bakar?
- Müşteri görüşmesine 360 görünümle nasıl hazırlanılır?
- Liste mi şema mı: görünüm nasıl düzenlenmeli?
- Görünüm güncel nasıl tutulur?
- Sık yapılan hatalar
- PakERP One'da müşteri şeması
- Sık sorulan sorular
Müşteri 360 görünümü nedir?
Müşteri 360 görünümü, bir müşteriyle firmanın arasındaki ilişkinin tamamını tek ekranda gösteren görünümdür. "360" ifadesi müşterinin her yönden görülmesini anlatır: satış tarafı, finans tarafı ve ilişki tarafı birlikte.
Bu görünüm yeni bir kayıt türü değildir. Fırsat, teklif, sipariş, fatura, görüşme ve bakiye zaten bir yerlerde tutulur. 360 görünüm bunları müşteri kartının etrafında toplar. Yani asıl iş ekranı tasarlamak değil, kayıtların aynı müşteri kartına bağlı olmasını sağlamaktır.
Bağ kopuksa görünüm de eksik kalır. Teklif ayrı bir dosyada, fatura muhasebe programında, görüşmeler satışçının not defterinde duruyorsa ekran ancak bunların bir kısmını gösterebilir.
Üretim firmasında 360 görünümün değeri, müşterilerin az ve ilişkilerin uzun olmasından gelir. Aynı müşteriyle yıllarca çalışılır; satın alma sorumlusu değişir, satışçı değişir, parça numaraları değişir. Görünüm, ilişkinin hafızasını kişilerden bağımsız tutar. Yeni gelen satışçı müşteriyi ilk kez açtığında son iki yılda ne konuşulduğunu, hangi tekliflerin kazanılıp hangilerinin kaybedildiğini görür.
Müşteri 360 görünümünde hangi bilgiler olmalı?
İki kol halinde düşünmek kolaylık sağlar: bir yanda satış akışı (fırsat, teklif, sipariş, fatura), diğer yanda ilişki (kişi, görüşme, görev, finans).
| Bölüm | Ne gösterir | Kimin işine yarar |
|---|---|---|
| Fırsatlar | Açık işler, aşaması, tutarı, sıradaki adım | Satış, yönetim |
| Teklifler | Teklif no, tutar, geçerlilik, cevap durumu | Satış |
| Siparişler | Açık siparişler, teslim tarihi, kalan miktar | Planlama, sevkiyat |
| Faturalar | Son faturalar, tarih, tutar | Muhasebe, satış |
| Kişiler | Satın alma, kalite, planlama yetkilileri, iletişim bilgisi | Herkes |
| Görüşmeler | Telefon, ziyaret, toplantı, e-posta notları | Herkes |
| Görevler | Bekleyen işler, tarihi, kime atandığı | Satış, yönetim |
| Finans | Bakiye, vadesi geçen tutar, açık sipariş toplamı, risk | Finans, yönetim, satış |
Her bölümde bütün kayıtları göstermek gerekmez. Ekranın amacı ilk bakışta durumu anlatmaktır: son birkaç kayıt ve toplam yeterlidir, ayrıntı bölüme tıklayınca açılır.
Müşteri görünümü kurulan firmalarda en hızlı değişen şey iç telefonlardır: planlama ve muhasebe müşteri aradığında satışa sormak yerine ekrana bakar. Bunun çalışması için görüşme notlarının gün içinde girilmesi şarttır.
Bu bilgiler neden çoğu firmada dağınık durur?
Çünkü her biri farklı bir ihtiyaçla, farklı bir yerde tutulmaya başlanmıştır. Muhasebe ön muhasebe programını, satış teklif dosyalarını, satışçı telefonunu ve defterini kullanır. Bir ayrı CRM programı varsa müşteri orada ikinci kez açılmıştır.
İki ayrı müşteri listesi zamanla birbirinden uzaklaşır. Biri adres değiştirir, öteki eski adresi tutar. Biri müşteriyi pasife alır, öteki hâlâ aktif gösterir. Bu yüzden 360 görünümün ön şartı tek bir müşteri kartıdır. Bu konunun ayrıntısı ERP ve CRM ayrı mı olmalı yazısında.
Finans bölümünde ayrıca dikkat gereken bir nokta var: bakiyenin içinde hangi faturanın açık kaldığı. Toplam bakiye yanıltıcı olabilir; vadesi geçen tutarın hangi belgelerden oluştuğu cari ekstrede açık kalem yöntemiyle bulunur.
Müşteri 360 görünümüne kim, hangi soruyla bakar?
Müşteriyle konuşan herkes. Ekran yalnız satışçının değildir; her rol aynı kayda kendi sorusuyla bakar.
- Satış temsilcisi: Bu müşteride açık teklif var mı, en son ne konuşuldu, bu hafta ne yapmam gerekiyor?
- Satış yöneticisi: Bu müşteriyle ilişki nasıl gidiyor, hangi fırsat bekliyor, son ziyaret ne zamandı?
- Planlama ve sevkiyat: Müşteri aradığında açık sipariş, teslim tarihi ve son görüşmede termin için ne söz verildiği.
- Muhasebe ve finans: Vadesi geçen tutar var mı, yeni siparişe sevk yapılmalı mı, tahsilat görüşmesi kiminle yapılacak?
- Kalite: Müşterinin kalite tarafındaki yetkilisi kim, son şikayet ne zaman kapandı?
- Patron: Bu müşteri ne kadar iş getiriyor, ne kadar borçlu, ilişki büyüyor mu küçülüyor mu?
Her rolün aynı ekrana bakması, iç yazışmayı azaltır. Planlama "müşteri ne dedi?" diye satışa sormaz; notu ekranda okur. Muhasebe tahsilat için aradığında müşterinin o hafta bir şikayet ilettiğini görür ve konuşmayı ona göre yapar. Bu küçük bağlantılar, müşterinin firmayı tek bir muhatap olarak görmesini sağlar.
Müşteri görüşmesine 360 görünümle nasıl hazırlanılır?
Beş dakikada, şu sırayla:
- Finansa bakın. Vadesi geçen tutar varsa görüşmede konuşulacak mı, kim konuşacak? Satışçı habersiz yakalanmamalıdır.
- Açık siparişlere bakın. Geciken ya da yaklaşan teslimat varsa müşteri büyük ihtimalle bunu soracaktır.
- Son görüşmeleri okuyun. En son ne konuşuldu, ne söz verildi, söz tutuldu mu?
- Açık teklif ve fırsatlara bakın. Cevap bekleyen teklif varsa görüşmede sorulur.
- Bekleyen görevleri kontrol edin. Gönderilmesi gereken bir belge, yapılması gereken bir arama kalmış mı?
- Kişileri gözden geçirin. Görüşülecek kişinin görevi değişmiş mi, yeni bir yetkili var mı?
- Görüşmeden sonra not girin. Ne konuşuldu, sırada ne var. Bir sonraki hazırlık bu notla başlar.
Ziyaret notunun nasıl tutulacağı müşteri ziyaret raporu rehberinde ayrıca anlatılıyor.
Liste mi şema mı: görünüm nasıl düzenlenmeli?
İki yaklaşım var. Birincisinde müşteri kartında sekmeler bulunur: teklifler bir sekmede, faturalar başka sekmede. İkincisinde müşteri ortada, kayıtlar onun çevresinde kollar halinde durur.
Sekmeli düzen ayrıntıya girmek için uygundur ama genel durumu görmek için sekme sekme gezmek gerekir. Şema düzeni ilk bakışta resmi verir: hangi kolda kayıt yoğun, hangisi boş. Örneğin fırsat kolu dolu ama görüşme kolu boşsa, müşteriyle teklif konuşuluyor ama kimse aramıyor demektir.
Aynı mantık lot izlenebilirlikte de kullanılır: bir lotun nereden geldiği ve nereye gittiği tek şemada gösterilir. Şema okumanın genel kuralları izlenebilirlik şeması yazısında var; müşteri şemasında da merkez, kollar ve bağlar aynı şekilde okunur.
Görünüm güncel nasıl tutulur?
Kayıtlar olduğu yerde, olduğu anda girilerek. 360 görünüm ayrı bir güncelleme istemez; yalnız kayıtların gecikmeden ve doğru müşteriye girilmesini ister.
Satış akışı tarafı çoğu zaman kendiliğinden güncel kalır: teklif, sipariş, irsaliye ve fatura belge olarak kesildiği için müşteriye bağlıdır. Zorluk ilişki tarafındadır. Görüşme notu, görev ve kişi bilgisi birinin elle girmesine bağlıdır ve en kolay ihmal edilen kayıtlar bunlardır.
Üç alışkanlık yeterlidir. Birincisi, her müşteri görüşmesinden sonra aynı gün iki cümlelik not. İkincisi, müşteride yetkili değiştiğinde kişi kaydının düzeltilmesi; eski kişi silinmez, "ayrıldı" notuyla pasife alınır. Üçüncüsü, haftalık satış toplantısında büyük müşterilerin şemasının ekrandan açılması. Boş kalan dal toplantıda herkesin gözü önünde olduğu için kısa sürede doldurulur.
Sahada çalışan satışçı için notu telefondan girmek, ofise dönüp yazmaktan daha gerçekçidir. Görüşme müşterinin kapısından çıkarken kaydedilirse ayrıntı da kaybolmaz.
Sık yapılan hatalar
- İki ayrı müşteri kartı: Satışın kartı ile faturanın kartı farklıysa görünümün yarısı boş kalır.
- Kişileri kart dışında tutmak: Yetkililerin telefonu satışçının rehberindeyse görünümde kimin aranacağı bulunmaz.
- Görüşme notu girmemek: Görünüm sayıları gösterir ama ilişkiyi anlatan notlar olmazsa eksik kalır.
- Her şeyi ekrana koymak: Teknik resimler, tüm stok hareketleri, bütün e-postalar görünüme eklenirse ilk bakışta durum anlaşılmaz. Ayrıntı bir tık ötede kalmalıdır.
- Pasif kişileri silmek: Ayrılan yetkili silinirse eski görüşme notlarında kimle konuşulduğu anlaşılmaz. Kişi pasife alınır.
- Finansı satıştan gizlemek: Satışçı bakiyeyi görmezse vadesi geçmiş müşteriye yeni teklif konuşur. Tutarlar yetkiye göre gösterilebilir ama satışçının durumu bilmesi gerekir.
PakERP One'da müşteri şeması
PakERP One'da müşteri 360 görünümü CRM menüsündeki 1202 Müşteri Yönetimi ekranıdır. Cari ortada durur; sağ kolda Fırsat, Teklif, Sipariş, Fatura, sol kolda Kişi, Aktivite, Görev ve Finans dalları bulunur.
- Dala tıklayın: o dalın kayıtları açılır.
- Karta tıklayın: kaydın ayrıntısı sağda görünür.
- Çift tıklayın: teklif, sipariş, fatura ya da görüşme kaydının kendisi açılır.
- Finans dalı: bakiye, vadesi geçen tutar, açık sipariş ve risk. Ayrıntı için 802 Cari Ekstre (FIFO açık kalem) ve 851 Cari Konsol.
Teklif 111, sipariş 103, fatura 101 ekranlarındaki belgelerin kendisidir; şema için ayrıca kayıt girilmez. Satışçı sahada aynı müşteri kartına ücretsiz Android CRM uygulamasından bakar: arama, WhatsApp, e-posta, yol tarifi. Ekran görüntüleri: CRM sayfası.