Aday müşteri takibi, henüz cari kartı açılmamış potansiyel müşterilerin tek listede tutulup her birinin kaynağı, ilgilendiği iş, tahmini tutarı ve sorumlusuyla izlenmesidir. Adaya ilk temastan sonra bir sonraki adım tarihe bağlanır; firma gerçek bir iş talebi, uygun hacim ve karar vereni belli bir kişiyle ciddileşince müşteriye dönüştürülür, değilse nedeniyle elenir.
Fuar dönüşü masada bir deste kartvizit durur. Bazılarının arkasına kalemle not düşülmüştür: "kaynaklı şase, yıllık hacim soracak", "lazer kesim, ay sonu ara". İki hafta sonra desteye kimse dokunmamıştır; bir ay sonra hangi kartın kimde olduğu bile bilinmez.
Aday müşteri takibi bu destenin bir listeye dönüşmesidir. Her kartvizit bir satır olur, her satırın bir sahibi ve bir sonraki adımı vardır. Bunun için önce adayın müşteriden farkını, sonra nereden geldiğini, nasıl kaydedileceğini ve hangi anda müşteriye dönüştürüleceğini konuşmak gerekiyor.
Tam boyutİçindekiler
- Aday müşteri (lead) nedir, müşteriden farkı ne?
- Üretim firmasına aday müşteri nereden gelir?
- Aday kaydında hangi bilgiler tutulur?
- Aday ne zaman müşteriye dönüştürülür?
- Çok sayıda aday varken hangisine önce bakılır?
- Aday takibi adım adım nasıl yapılır?
- Hangi aday elenmeli?
- Sık yapılan hatalar
- PakERP One'da aday takibi
- Sık sorulan sorular
Aday müşteri (lead) nedir, müşteriden farkı ne?
Aday müşteri, firmanızla ilgilendiğini gösteren ama henüz sizinle iş yapmamış, cari kartı açılmamış firmadır. İngilizce kaynaklarda "lead" diye geçer. Müşteri ise en az bir teklif ya da sipariş ilişkisi kurulmuş, kartı açılmış firmadır.
Ayrımın pratik bir nedeni var. Her temas için cari kart açılırsa cari listesi, bir daha hiç aranmayacak firmalarla dolar. Muhasebe bu kartlarda vergi numarası, adres, ödeme şekli arar; satış ise yalnız bir telefon numarası bilir. Aday listesi bu iki ihtiyacı ayırır: satış rahatça kayıt açar, muhasebe yalnız gerçek müşterinin kartıyla uğraşır.
Adayın kendisi bir iş fırsatı değildir. Fırsat, belirli bir konu ve tutarla açılan satış işidir; aday ise o işi yapabilecek firmadır. Aynı adaydan zamanla birden çok fırsat çıkabilir. Fırsatların aşamalarla nasıl izlendiği satış hunisi yazısında.
Üretim firmasına aday müşteri nereden gelir?
Fabrika satışında adayların çoğu birkaç kaynaktan gelir. Kaynağı kaydetmek, ileride hangi kanalın gerçekten iş getirdiğini gösterir.
| Kaynak | İlk elde olan bilgi | İlk adım |
|---|---|---|
| Fuar | Kartvizit, standa gelen kişinin ilgilendiği ürün | Bir hafta içinde arama, teknik resim isteme |
| Web sitesi ya da e-posta | Firma adı, kısa ihtiyaç tarifi | Aynı gün cevap, karar verenin kim olduğunu öğrenme |
| Telefonla gelen talep | Arayanın adı, parça tarifi | Görüşme notu, teklif için gerekenlerin listesi |
| Mevcut müşteriden tavsiye | Tavsiye eden kişi, ilgili firma | Tavsiye edenin adıyla tanışma araması |
| Satışçının saha ziyareti | Bölgedeki firma, gözlenen iş türü | Satın alma sorumlusuyla randevu |
| Tedarikçi portalları ve ihaleler | Teklif talebi dosyası | Uygunluk kararı, teklif hazırlığı |
Kaynak listesi firmaya göre değişir. Önemli olan, liste sabit tutulup her adayda birinin seçilmesidir; "diğer" seçeneği çok kullanılıyorsa listeye yeni bir kaynak eklemek gerekir.
Fuar sonrası aday listelerinde en sık görülen durum, kartvizitlerin ilk hafta aranmamasıdır. Kayıt aynı akşam açılıp sorumlusu atandığında ilk arama da çoğu zaman o hafta yapılır.
Aday kaydında hangi bilgiler tutulur?
Az ama eksiksiz. Aday kaydı bir dakikada açılabilmelidir; açılması zorsa kartvizitler yine masada birikir.
- Firma adı ve şehir: mükerrer kaydı önlemek için yeterli.
- Yetkili kişi: adı, görevi, telefonu, e-postası. Satın alma mı, mühendislik mi, firma sahibi mi?
- Kaynak: fuar, web, telefon, tavsiye, ziyaret.
- İlgilendiği iş: parça türü, süreç (pres, kaynak, talaşlı imalat, kaplama), tahmini yıllık hacim.
- Tahmini tutar: kesin değilse kaba bir rakam. Boş bırakılan tutar, adayların önceliklendirilmesini zorlaştırır.
- Sıcaklık: soğuk, ılık, sıcak. Satışçının adaya dair izlenimi.
- Sorumlu: adayı takip edecek kişi. Sorumlusu olmayan aday, takip edilmeyen adaydır.
- Sıradaki adım: ne yapılacak, hangi tarihte.
Adayların iletişim bilgileri kişisel veridir. Hangi amaçla tutulduğunu ve ne kadar saklanacağını firmanın kişisel veri politikasına uygun belirlemek gerekir; ayrıntı için Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun rehberlerine bakılabilir.
Aday ne zaman müşteriye dönüştürülür?
Aday, somut bir iş talebi oluştuğunda ve bu işin yapılabilir olduğu anlaşıldığında müşteriye dönüştürülür. Fabrika satışında dört soru çoğu zaman yeterlidir:
- Gerçek bir iş var mı? Teknik resim, şartname ya da teklif talebi geldi mi?
- İş makine parkına uygun mu? Sac kalınlığı, pres tonajı, tezgah ölçüsü, kaplama türü kapsam içinde mi?
- Hacim anlamlı mı? Tek seferlik küçük bir iş mi, tekrar edecek bir parça mı?
- Karar veren belli mi? Görüşülen kişi teklifi değerlendirecek kişi mi, yoksa bilgi toplayan biri mi?
İlk iki sorunun cevabı evetse aday dönüştürülür, cari kart ve ilk fırsat birlikte açılır. Kart açılırken vergi numarası, adres ve ödeme bilgisi gerekir; bunları e-postayla isteyip elle yazmak yerine firmanın kendisinin doldurduğu bir kayıt formu kullanılabilir. Bu yöntem online cari kayıt formu yazısında anlatılıyor.
Çok sayıda aday varken hangisine önce bakılır?
Tahmini tutarı yüksek ve sıcaklığı yüksek olana. Fuar sonrası elde onlarca aday varsa hepsini aynı hafta aramak mümkün olmaz; sıralama bu iki bilgiyle yapılır.
Basit bir yol, adayları iki soruya göre dörde ayırmaktır: iş büyük mü, ilgi gerçek mi? Büyük ve ilgili adaylar bu hafta aranır. Küçük ama ilgili adaylar sıradaki haftaya planlanır. Büyük ama ilgisi belirsiz adaylara bir tanışma e-postası ve teknik bilgi gönderilir. Küçük ve ilgisi belirsiz adaylar ay sonunda topluca gözden geçirilir.
Sıcaklık satışçının izlenimidir ve yanılabilir. Bu yüzden zamanla kaynağa göre bakmak da faydalıdır: hangi kaynaktan gelen adaylar daha sık müşteriye dönüşüyor? Tavsiyeyle gelen adayların dönüşümü yüksekse onlara öncelik vermek, sezgiyle değil kayıtla verilmiş bir karardır.
Müşteriye dönüşen firmaların da kendi içinde sınıflandırılması gerekir; bunun için B2B müşteri segmentasyonu rehberine bakılabilir.
Aday takibi adım adım nasıl yapılır?
- Aynı gün kaydedin. Fuar akşamı, telefon kapanır kapanmaz, e-posta okunur okunmaz. Ertesi güne kalan kartvizit çoğu zaman kaybolur.
- Sorumlu atayın. Bölgeye, sektöre ya da iş türüne göre. Sorumlu belli değilse satış yöneticisi atar.
- İlk teması bir haftayı geçirmeden yapın. Amaç satış değil, bilgi: ne istiyorlar, kim karar veriyor, ne zaman?
- Her temastan sonra kısa not ve sıradaki adım yazın. "Teknik resim gelecek, cuma ara" yeterlidir.
- Durumu güncelleyin. Yeni, iletişimde, nitelikli gibi birkaç durum, listenin bir bakışta okunmasını sağlar.
- Ya dönüştürün ya eleyin. Nitelikli aday müşteriye dönüşür; ilgisi kalmayan aday nedeniyle kapatılır.
- Ayda bir listeyi gözden geçirin. Uzun süredir hareketsiz adaylar ya yeniden aranır ya kapatılır.
Dördüncü adımdaki "sıradaki adım" bir hatırlatmaya bağlanmazsa yine unutulur. Görev ve hatırlatmanın satıştaki kullanımı görev ve hatırlatma takibi rehberinde.
Hangi aday elenmeli?
İşi firmanın kapsamına girmeyen, defalarca ulaşılamayan ya da yalnızca fiyat toplamak için teklif isteyen aday elenir. Elemek kaybetmek değildir; liste temiz kalır ve satışçının zamanı gerçek işe ayrılır.
Elerken neden yazılmalıdır: kapsam dışı, hacim küçük, ulaşılamadı, başka tedarikçiyle anlaştı. Bir yıl sonra aynı firma yeniden aradığında daha önce neden yürümediği görülür. Aynı nedenler toplandığında da hangi kaynaktan gelen adayların daha çok elendiği ortaya çıkar; fuar bütçesi konuşulurken bu bilgi işe yarar.
Sık yapılan hatalar
- Her temasa cari kart açmak: Cari listesi şişer, muhasebe gereksiz kartlarla uğraşır.
- Adayı satışçının telefonunda bırakmak: Satışçı izne çıktığında ya da ayrıldığında aday da gider.
- Kaynağı yazmamak: Hangi kanalın iş getirdiği hiç öğrenilmez.
- Aynı firmayı iki kez kaydetmek: Fuarda bir satışçı, web formundan bir diğeri aynı firmayı ekler; iki kişi aynı yeri arar. Kayıt açmadan önce firma adıyla arama yapmak bunu önler.
- Tutarı hiç yazmamak: Kaba bir tahmin bile olmazsa onlarca aday arasında hangisinin önemli olduğu ayırt edilemez.
- Elenen adayı silmek: Silinen kayıtla birlikte neden yürümediği de gider. Aday silinmez, nedeniyle kapatılır.
- Dönüştürürken geçmişi kaybetmek: Aday müşteri olunca o güne kadarki görüşmeler yeni kartta görünmüyorsa ilk temasta ne konuşulduğu bilinmez.
PakERP One'da aday takibi
PakERP One'da adaylar CRM menüsünde, cari kartlardan ayrı bir listede tutulur.
- 1203 Adaylar: potansiyel müşteriler duruma göre gruplu (yeni, iletişimde, nitelikli). Sıcaklık, kaynak, tahmini tutar ve sorumlu satırda görünür. Aday kaynakları firmanın kendi tanım listesidir.
- Müşteriye dönüştürme: aday ciddileşince tek işlemle cari kart ve fırsat birlikte açılır; adayın geçmiş görüşmeleri ve görevleri cariye taşınır.
- 1205 Aktiviteler ve 1206 Görevler ve Hatırlatmalar: her temasın notu ve sıradaki adım; zamanı gelince bildirim.
- 1208 Kişiler: cari kartlardaki ilgili kişiler ve aday yetkilileri tek listede.
- 1220 Tedarikçi / Müşteri Kayıt Formu: yeni müşteri bilgilerini internetten kendisi doldurur; onaylanınca cari kart açılır.
Satışçı fuarda ya da ziyarette yeni adayı Android "PakERP One CRM" uygulamasından ekler; uygulama ücretsizdir. Ayrıntı: CRM Android uygulaması.