Ücretsiz ERP'de veri sahipliği, kayıtların firmaya ait olması ve istendiğinde okunabilir biçimde teslim alınabilmesi demektir. Bulut modelinde sunucu yedeğini hizmet veren alır; firma ise kendi kopyasını (liste dökümleri, e-belge dosyaları, istenirse veritabanı yedeği) ayrıca tutmalıdır. Seçim yaparken yedeğin sıklığı, saklama süresi, geri dönüş yolu ve ayrılırken verinin hangi biçimde verileceği yazılı olarak sorulmalıdır.
Yarın programı bırakmaya karar verseniz, verinizin ne kadarını yanınızda götürebilirsiniz? Cari bakiyeleri mi, beş yıllık fatura geçmişini mi, lot kayıtlarını mı, yoksa yalnızca son ayın Excel dökümlerini mi?
Bu soru genellikle program seçilirken değil, ayrılık günü sorulur. Oysa ücretsiz bir ERP'de cevabı baştan bilmek daha da önemlidir, çünkü ortada bir sözleşme bedeli yoktur ve hizmetin koşulları kullanım şartlarıyla belirlenir. Yedekleme ile veri sahipliği aynı konunun iki yüzüdür: biri verinin kaybolmamasını, diğeri verinin size ait kalmasını güvence altına alır.
Tam boyutİçindekiler
- ERP'de veri sahipliği ne demek?
- Ücretsiz ERP'de yedek neden ayrıca sorulmalı?
- Bir üretim firmasında neyin yedeği alınmalı?
- Bulut ERP'de yedek kimin sorumluluğunda?
- Firma kendi kopyasını nasıl tutmalı?
- Yedekten geri dönüş ne zaman istenmeli?
- Yasal saklama yükümlülüğü kimde?
- Ücretsiz ERP'den ayrılırken veri nasıl alınır?
- PakERP One'da yedek ve verinin teslimi
- Sık sorulan sorular
ERP'de veri sahipliği ne demek?
Veri sahipliği, programa girilen kayıtların firmaya ait olması ve firmanın bunları istediği an, başka bir programda açılabilecek biçimde alabilmesidir. Verinin sunucuda durması tek başına sahiplik değildir; dışarı alınamayan veri, fiilen yazılımın elindedir.
Üç şart birlikte aranır:
- Erişim: her liste ve rapor Excel'e ya da başka bir açık biçime alınabilmelidir.
- Bütünlük: gerektiğinde veritabanının tamamı, standart araçlarla açılabilen bir yedek dosyası olarak verilebilmelidir.
- Süreklilik: hesap dondurulsa ya da kapatılsa bile veri bir süre silinmeden durmalı, teslim yolu açık olmalıdır.
Kişisel veri açısından da tablo aynıdır. Programa girilen cari, personel ve bordro bilgisinin veri sorumlusu firmanın kendisidir; yazılım hizmetini veren taraf veri işleyendir. Yükümlülüklerin ayrıntısı için KVKK'nın resmi sayfasına bakılabilir.
Ücretsiz ERP'de yedek neden ayrıca sorulmalı?
Ücretsiz ERP'de yedek ayrıca sorulmalıdır, çünkü lisans bedeli olmayan bir programda hizmetin kapsamı sözleşmeyle değil, sağlayıcının yazılı koşullarıyla belirlenir. Neyin dahil olduğunu okumadan başlayan firma, yedeğin var olduğunu varsayar.
Ücretsiz modellerin yedek açısından durumu birbirinden çok farklıdır. Kendi sunucunuza kurduğunuz açık kaynak ERP'de yedek tamamen sizin işinizdir; kimse sizin yerinize almaz. Sınırlı ücretsiz sürümlerde yedek ya da dışa aktarma bazen ücretli pakete bırakılır. Deneme sürümünde ise süre bitince verinin ne olacağı en baştan bilinmelidir. Modellerin genel karşılaştırması ücretsiz ERP yazısında var.
Sorulacak üç şey yeter: yedek ne sıklıkla alınıyor, kaç gün saklanıyor, firma kendi yedeğini hangi biçimde alabiliyor. Bu cevaplar e-postayla bile olsa yazılı durmalıdır.
Veri sahipliği konusu çoğu zaman bir çalışan ayrıldığında gündeme gelir: yıllardır tutulan bir Excel dosyası onun bilgisayarındadır ve kimse şifresini bilmez. ERP'ye geçişte bu tür kişisel dosyaların listesini çıkarmak, programın kendisi kadar önemli bir iştir.
Bir üretim firmasında neyin yedeği alınmalı?
Yedek yalnız veritabanı değildir. Bir üretim firmasının ERP'sinde dört ayrı veri türü birikir ve her birinin korunma yolu farklıdır.
| Veri türü | Örnek | Nasıl korunur |
|---|---|---|
| Kayıtlar | Cari, stok, lot, iş emri, muhasebe fişi | Veritabanı yedeği; ayrıca periyodik Excel dökümü |
| Belgeler | İrsaliye, fatura, iş emri formu PDF'i | Programdan yeniden basılabilmesi; kritik olanların arşivi |
| e-Belgeler | e-Fatura, e-İrsaliye UBL dosyaları | Programda kayda ek olarak ve entegratör tarafında |
| Ekler | Müşteri resmi, sertifika, malzeme raporu | Kayda bağlı evrak eki; ortak klasörde başıboş dosya değil |
Son satır sık atlanır. Malzeme sertifikası ya da döküm raporu ortak klasörde duruyorsa, veritabanı yedeği ne kadar düzenli olursa olsun, o belge kaybolduğunda lot geçmişi eksik kalır. Belgeyi ilgili kayda bağlamanın yolu evrak ekleri sayfasında.
Bulut ERP'de yedek kimin sorumluluğunda?
Bulut modelinde sunucu yedeğini hizmet veren alır; kaydın doğru girilmesi, kimin neyi silebileceği ve firmanın kendi kopyası ise firmanın işidir. Yedek, iki tarafın sorumluluğu birleştiğinde işe yarar.
| Konu | Hizmet veren | Firma |
|---|---|---|
| Sunucu yedeği | Düzenli alır ve saklar | Sıklığını ve süresini bilir |
| Geri dönüş | Talep üzerine yapar | Ne zaman gerektiğine karar verir |
| Silme ve toplu işlem yetkisi | Yetkiyi sunucuda denetler | Rolleri doğru tanımlar |
| Kendi kopyası | İstenirse yedek dosyasını verir | Periyodik olarak alır ve saklar |
| Yasal saklama | Hizmet süresince kaydı tutar | Saklama yükümlülüğünün sahibidir |
Bulut ERP'nin genel artı ve eksileri bulut ERP yazısında; programın sunucu tarafındaki önlemleri ise güvenlik sayfasında anlatılıyor. Burada firmanın kendi tarafına odaklanıyoruz.
Firma kendi kopyasını nasıl tutmalı?
Firma, sunucu yedeğine ek olarak kendi elinde okunabilir bir kopya tutmalıdır. Bunun için teknik ekip gerekmez; bir takvim ve bir sorumlu yeter.
- Ay sonu dökümü: mizan, cari bakiye listesi, stok durumu ve açık siparişler Excel'e alınır, tarihli klasörde saklanır.
- Yıl sonu dökümü: yevmiye, kebir, stok ekstresi ve fatura listeleri; mali müşavirle paylaşılan dosyalar da aynı klasöre.
- Periyodik tam yedek: belirli aralıklarla veritabanı yedek dosyası istenir ve firmanın kendi ortamında saklanır.
- İki ayrı yer: kopyalardan biri şirket bilgisayarında, biri başka bir ortamda (harici disk ya da ayrı bir bulut klasörü) durur.
Takvimin bir sahibi olmalıdır. Ay sonu dökümünü muhasebe, stok ve lot listelerini depo sorumlusu alırsa iş tek kişinin hatırlamasına kalmaz. Klasör adları da baştan kararlaştırılır: yıl, ay ve rapor adı. Üç yıl sonra aranan dosya, adı düzgün olduğu için bulunur. Bu dökümler şifreli bir bölümde tutulmalıdır; cari bakiye ve bordro listesi herkesin açabileceği ortak klasörde durmamalıdır.
Bu dökümlerin asıl faydası felaket günü değil, gündelik anlaşmazlıktadır. Müşteri "geçen yıl mart sonu bakiyemiz neydi" dediğinde tarihli dosya tartışmayı bitirir.
Yedekten geri dönüş ne zaman istenmeli?
Yedekten geri dönüş, verinin toplu olarak bozulduğu ve tek tek düzeltmenin mümkün olmadığı durumlarda istenmelidir. Tek bir hatalı fatura ya da yanlış stok fişi için tam geri dönüş istenmez; o kayıt programda düzeltilir.
Geri dönüşün bir bedeli vardır: yedeğin alındığı andan sonra girilen bütün kayıtlar kaybolur. Sabah dokuzda fark edilen bir hata için gece yedeğine dönülürse, sabahki irsaliyeler yeniden girilir. Bu yüzden karar verilmeden önce şu sorular sorulur:
- Hata hangi kayıtları etkiledi, sayısı ne kadar?
- Yedekten sonra hangi belgeler kesildi, e-belge olarak gönderilenler var mı?
- Elle düzeltme mi daha kısa sürer, yeniden giriş mi?
İkinci soru özellikle önemlidir. GİB'e gitmiş bir e-Fatura veritabanı geri alınınca geri gelmez; numarası kullanılmış kalır. Geri dönüşten sonra bu belgelerin programda yeniden eşlenmesi gerekir.
En iyi geri dönüş, hiç gerekmeyendir. Toplu fiyat güncellemesi, toplu stok düzeltmesi ya da eski programdan aktarım gibi işlerden önce ayrıca yedek istenmesi, sonradan saatler süren temizliği önler.
Yasal saklama yükümlülüğü kimde?
Defter ve belgeleri saklama yükümlülüğü, hangi yazılım kullanılırsa kullanılsın, mükellef olan firmadadır. Saklama süreleri ve biçimi vergi mevzuatında belirlenir; güncel hükümler için Gelir İdaresi Başkanlığı ve mevzuat sistemindeki metinlere bakılmalıdır.
Pratikte bunun anlamı şudur: programı bıraksanız da geçmiş yılların faturaları, e-belge dosyaları ve e-defter beratları elinizde olmalıdır. e-Defter beratları da bu kapsama girer; imzalı dosyaların bir kopyası firmada durmalıdır. ERP değiştirilirken eski verinin nasıl taşınacağı ya da arşivde tutulacağı ise ERP geçiş rehberinin konusu.
Ücretsiz ERP'den ayrılırken veri nasıl alınır?
Ücretsiz ERP'den ayrılırken veri, tam veritabanı yedeği ve açık biçimdeki dökümler olarak alınır. Bunun hangi yoldan yapılacağı ayrılık günü değil, programa başlarken öğrenilmelidir.
Ayrılış kontrol listesi:
- Tam veritabanı yedeği hangi biçimde veriliyor, hangi araçla açılıyor?
- Cari, stok, lot ve açık kalem listeleri Excel'e alındı mı?
- e-Belgelerin UBL ve PDF dosyaları indirildi mi?
- Evrak ekleri (sertifika, resim) toplu olarak alınabiliyor mu?
- Hesap kapandıktan sonra veri ne kadar süre tutuluyor, ne zaman siliniyor?
Bu beş sorunun cevabı yazılıysa ücretsiz ERP programını denemenin riski düşer. Çıkış yolu belli olan bir yazılıma girmek, kapısı kilitli bir odaya girmekten farklıdır.
PakERP One'da yedek ve verinin teslimi
PakERP One ücretsiz ERP programıdır ve her firma kendi PostgreSQL veritabanını kullanır; yedek ve teslim bu veritabanı üzerinden yapılır.
- Günlük sunucu yedeği: her firmanın veritabanı her gece yedeklenir ve son 14 günün yedeği saklanır.
- Veritabanı yedeğinin teslimi: istendiğinde firmanın veritabanı pg_dump dosyası olarak verilir; standart PostgreSQL araçlarıyla açılır. Talep destek@pakerpone.com adresine yazılır. Hesap kapatılırken de aynı dosya verilir.
- Raporlar ▾: her listeden PDF ve Excel alınır; 152 kayıtlı rapor ay sonu dökümleri için kullanılır.
- Evrak ekleri: dosyalar ilgili kayda bağlanır; gelen e-belgenin UBL ve PDF'i kayda ek olarak saklanır.
- Firma dondurma: bir firma yönetim tarafında dondurulduğunda oturumlar kapanır, yeni giriş kabul edilmez; veri silinmez ve çözülünce kaldığı yerden devam eder.
- 14 Roller: silme ve yazdırma dahil işlem yetkileri ekran bazında verilir; toplu hatanın önüne rol tanımıyla geçilir.
Ücret modeliyle ilgili taahhütler ve verinin alınıp gitme yolu neden ücretsiz sayfasında açıkça yazıyor.